«Για στοχευμένες κυρώσεις» κατά της Ρωσίας, οι οποίες θα έχουν ένα «ωφέλιμο αποτέλεσμα», έκανε λόγο ο Έλληνας Υπουργός Εξωτερικών, Γιώργος Γεραπετρίτης, προσερχόμενος στη σύνοδο των Υπουργών Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες. Ο Υπουργός τόνισε τη συνεχιζόμενη βούληση της Ελλάδας και της ΕΕ να στηρίξουν την Ουκρανία, τόσο μέσω κυρώσεων όσο και με ανθρωπιστική βοήθεια, ανασυγκρότηση και σταθεροποίηση της περιοχής, καθώς συμπληρώνονται τέσσερα χρόνια από τη ρωσική εισβολή, την οποία καταδίκασε ως κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ.
Ωστόσο, οι δηλώσεις του κ. Γεραπετρίτη αποτυπώνουν τον έντονο προβληματισμό της Αθήνας σε σχέση με το 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας και ειδικότερα με την πρόταση για πλήρη απαγόρευση θαλάσσιων υπηρεσιών προς ρωσικά δεξαμενόπλοια. Πρόκειται για ένα μέτρο που, σύμφωνα με τις συζητήσεις που διεξάγονται στις Βρυξέλλες, θα μπορούσε να εξεταστεί ακόμη και χωρίς πλήρη στήριξη από τη G7.
Η Ελλάδα, μαζί με τη Μάλτα, εκφράζουν σθεναρή αντίθεση στο συγκεκριμένο σκέλος του πακέτου, εκτιμώντας ότι μια πλήρης απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού πετρελαίου προς τρίτες χώρες ενδέχεται να αποδειχθεί αναποτελεσματική και να πλήξει πρωτίστως τα ευρωπαϊκά συμφέροντα, χωρίς να περιορίσει ουσιαστικά τα ρωσικά έσοδα. Κεντρικό στοιχείο της πρότασης αποτελεί η απαγόρευση παροχής θαλάσσιων υπηρεσιών όπως ασφάλιση, ναυτιλία και τεχνική υποστήριξη μέτρο που ουσιαστικά αντικαθιστά το υφιστάμενο καθεστώς του ανώτατου ορίου τιμής (price cap) στο ρωσικό πετρέλαιο.
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, μια τέτοια πλήρης απαγόρευση δεν αναμένεται να έχει το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Όπως εκτιμούν, η μεταφορά του ρωσικού πετρελαίου θα αναληφθεί από πλοία κινεζικών και ινδικών συμφερόντων ή από τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο», γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει ακόμη και σε αύξηση της διεθνούς τιμής του πετρελαίου. Ως αποτέλεσμα, τα ρωσικά έσοδα θα μπορούσαν να αυξηθούν αντί να μειωθούν, ακυρώνοντας τον βασικό στόχο των κυρώσεων.
Οι ίδιες πηγές προειδοποιούν ότι, με την εφαρμογή του μέτρου, η Ευρωπαϊκή Ένωση ουσιαστικά «πυροβολεί τα πόδια της», καθώς θα ενισχυθεί ο ανταγωνισμός τρίτων χωρών,όπως η Κίνα και η Ινδία,σε βάρος της ευρωπαϊκής ναυτιλίας, χωρίς να προκύπτει κάποιο ουσιαστικό γεωπολιτικό ή οικονομικό όφελος. Παράλληλα, επισημαίνεται η παραδοξότητα η ΕΕ να προχωρά μόνη της σε ένα τόσο σοβαρό μέτρο, τη στιγμή που δεν υπάρχει πλήρης ευθυγράμμιση ούτε καν μεταξύ όλων των χωρών της G7.
Η ελληνική πλευρά εκτιμά ότι το ισχύον καθεστώς του price cap έχει αποδειχθεί πιο αποτελεσματικό, καθώς έχει περιορίσει τα ρωσικά έσοδα διατηρώντας παράλληλα τη σχετική ισορροπία στις διεθνείς αγορές ενέργειας. Αντίθετα, η πλήρης απαγόρευση των θαλάσσιων υπηρεσιών χαρακτηρίζεται από διπλωματικές πηγές ως ένα μέτρο που μπορεί να είναι «επικοινωνιακά ελκυστικό», αλλά στην πράξη δεν αναμένεται να αποδώσει.
Οι δηλώσεις του κ. Γεραπετρίτη προδιαγράφουν ότι η σημερινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων δύσκολα θα οδηγήσει σε αποφάσεις για την υιοθέτηση του 20ού πακέτου κυρώσεων. Την εκτίμηση αυτή επιβεβαίωσε και η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, η οποία δήλωσε ότι δεν διαφαίνεται συναίνεση μεταξύ των κρατών-μελών.
Πάντως, για το τυχόν αδιέξοδο δεν ευθύνεται η Ελλάδα. Όπως ανέφερε η κ. Κάλας, το «μπλόκο της Ουγγαρίας» κατέστησε σαφές ότι δεν θα επιτευχθεί συμφωνία στη σημερινή σύνοδο. Η Βουδαπέστη ανακοίνωσε ότι θα μπλοκάρει την έγκριση του 20ού πακέτου ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας, επικαλούμενη τη διακοπή των παραδόσεων ρωσικού πετρελαίου μέσω του αγωγού Druzhba, ενώ έχει δηλώσει ότι προτίθεται να μπλοκάρει και το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο.
Έτσι, παρά την καθαρή καταδίκη της ρωσικής εισβολής από τον Έλληνα Υπουργό Εξωτερικών ως παραβίασης του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη του ΟΗΕ, η αυριανή επίσκεψη της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Κίεβο, ανήμερα της επετείου των τεσσάρων ετών από την εισβολή, αναμένεται να πραγματοποιηθεί χωρίς το δώρο ενός νέου πακέτου κυρώσεων, όπως θα επιθυμούσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ζελένσκι.
Πέραν του ουκρανικού, τη σημερινή σύνοδο απασχολούν και άλλα διεθνή ζητήματα. Ο κ. Γεραπετρίτης αναφέρθηκε στο Παλαιστινιακό, τονίζοντας ότι η Παλαιστίνη αποτελεί ενιαίο σύνολο, που περιλαμβάνει τόσο τη Δυτική Όχθη όσο και τη Γάζα, απορρίπτοντας κάθε διχαστική προσέγγιση. Η ελληνική θέση υπογραμμίζει την ανάγκη για νέα ώθηση προς μια πολιτική λύση που θα επιτρέψει την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους, καθώς και την εξάντληση κάθε διπλωματικού μέσου για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρή αποσταθεροποίηση στην ευρύτερη περιοχή και διεθνώς.
Τέλος, η Ελλάδα δηλώνει έτοιμη να αναλάβει πρωτοβουλίες για την ενταξιακή πορεία των Δυτικών Βαλκανίων. Μετά την Ατζέντα της Θεσσαλονίκης, η Αθήνα θεωρεί κρίσιμο η Ευρωπαϊκή Ένωση να παραμείνει συνεπής στις δεσμεύσεις της και να δώσει νέα ώθηση και όραμα στους λαούς της περιοχής, με την Ελλάδα να διαδραματίζει ενεργό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια. Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνεται ότι η ΕΕ έχει ήδη αναπτύξει δράσεις που ενισχύουν την ανθεκτικότητα και την ανταγωνιστικότητά της και στόχος είναι να συνεχίσει προς αυτή την κατεύθυνση.
