«Αν δεν έχεις οριοθετημένες ζώνες, πρέπει να προσπαθείς να λύσεις τα προβλήματα προσωρινά και πρακτικά, δηλαδή να εφαρμόζεις κάποιους προσωρινούς μηχανισμούς πρακτικών μέτρων με συνεννοήσεις, με διευθετήσεις» δήλωσε στο ΕΡΤnews ο πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελος Βενιζέλος, σχετικά με το καλώδιο, τονίζοντας πως «όταν δεν έχεις οριοθετημένη υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, δεν ασκείς κυριαρχικό δικαίωμα. Μπορείς να το υπενθυμίζεις, αλλά πάντως δεν το οριοθετείς με τους τρόπους αυτούς».
Ο κ. Βενιζέλος υποστήριξε ότι η χώρα στην εξωτερική της κυριαρχείται από αυτό που αποκάλεσε ως «σύνδρομο Ζυρίχης-Λονδίνου», το οποίο όπως υπογράμμισε περιορίζει τις πρωτοβουλίες.
Εξηγώντας τι σημαίνει το «σύνδρομο Ζυρίχης-Λονδίνου, δήλωσε πως «σημαίνει ότι ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανέλαβε την πολύ μεγάλη ευθύνη να συνάψει τις συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου για την ίδρυση της ανεξάρτητης Κυπριακής Δημοκρατίας και κατηγορήθηκε ως προδότης γι’ αυτό. Τώρα όλοι λέμε τι καλά θα ήταν να ισχύουν οι συνθήκες και να είμαστε στο καθεστώς του 1960 και το έλεγε ο ίδιος. Δηλαδή, έλεγε πολύ συχνά “ο Αρχιεπίσκοπος Μακάριος θεωρήθηκε ήρωας και εγώ με τον Ευάγγελο Αβέρωφ προδότες”».
Αναφερόμενος στην ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου αναφέρθηκε αρχικά στο πώς ξεκίνησε. «Η Ελλάδα σε συνεργασία με την Κύπρο έχει αποφασίσει να εγκαταστήσει ένα καλώδιο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας που να συνδέει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Αυτό το έργο χρηματοδοτείται σε πολύ μεγάλο βαθμό από την Ευρωπαϊκή Ένωση και έχει ξεκινήσει εδώ και πολλά χρόνια. Υπήρχαν κυπριακές αντιρρήσεις οικονομικού χαρακτήρα και το 2024 έγιναν τα γνωστά επεισόδια της Κάσου, διεκόπησαν δηλαδή στην πραγματικότητα οι έρευνες που είναι αναγκαίες τεχνικά προκειμένου στη συνέχεια να ποντιστεί το καλώδιο», είπε.
Τόνισε ότι καλώδια μεταξύ Κρήτης και Κύπρου έχουν ποντιστεί από το 1974 και θα ακολουθήσουν και άλλα. «Το γεγονός ότι θέλουμε να εγκαταστήσουμε το καλώδιο αυτό φέρνει στην επιφάνεια το ζήτημα της οριοθέτησης των θαλασσίων ζωνών και πιο συγκεκριμένα το πρόβλημα της υφαλοκρηπίδας, στην προκειμένη περίπτωση κατά κυριολεξία της υφαλοκρηπίδας», εξήγησε.
«Γιατί μιλάμε για τον βυθό και συνακόλουθα την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που αφορά και την άνω του βυθού θαλάσσια στήλη. Η μόνη διαφορά με την Τουρκία είναι αυτή που μας επιβάλλει το ίδιο το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας γιατί το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι το κυριαρχικό δικαίωμα, όχι κυριαρχία, στην υφαλοκρηπίδα υπάρχει από μόνο του και εξαρχής ipso facto και ab initio, αλλά δεν μπορείς να το ασκήσεις αν δεν οριοθετήσεις. Το δε κυριαρχικό δικαίωμα στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη που είναι νεότερο και πληρέστερο δεν υπάρχει ipso facto και ab initio, αλλά πρέπει να ανακηρύξεις την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη», προσέθεσε.
Μάλιστα τόνισε πως «το καλώδιο είναι κάτι πολύ ελαφρύ. Υπάρχει πλήθος καλωδίων. Τα καλώδια διέρχονται από παντού» και εστίασε στην ανάγκη να υπάρξει οριοθέτηση.
«Όταν έχεις ένα ανοικτό ζήτημα σε μια θάλασσα όπως είναι η Μεσόγειος, δηλαδή περιορισμένη με αντικείμενα και παρακείμενα κράτη και κράτη που είναι απέναντι και κράτη που είναι δίπλα πρέπει να είσαι πολύ προσεκτικός και μπορεί να έχεις όλα τα δίκια του κόσμου με το μέρος σου, αλλά πάντως δεν θα τα βρεις επειδή θα εγκαταστήσεις ένα καλώδιο ή επειδή θα κάνεις έναν αγωγό, αλλά επειδή θα αποκτήσεις νόμιμο τίτλο. Νόμιμο τίτλο αποκτάς με την οριοθέτηση και η οριοθέτηση γίνεται με δύο τρόπους με συμφωνία ή με δικαστική απόφαση, απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης, του Δικαστηρίου του Δικαίου της Θάλασσας του Αμβούργου, Διαιτητικού Διεθνούς Δικαστηρίου», ανέφερε χαρακτηριστικά.
«Πάντως, χωρίς οριοθέτηση δεν μπορείς να ασκήσεις τα πλήρη δικαιώματά σου, θα υπάρχει πάντα ένα πρόβλημα προσωρινότητας», προσέθεσε.
Ανέφερε επίσης πως το καλώδιο «δεν πρέπει να μας κρύβει τα βασικά θέματα. Εμείς λοιπόν έχουμε ως βασικό θέμα την οριοθέτηση που πρέπει να κάνουμε και με την Τουρκία και με τη Λιβύη και με την Αλβανία. Κάναμε μερική οριοθέτηση με την Αίγυπτο και ολοκληρωμένη με την Ιταλία, την οποία είχαμε ξεκινήσει από το 1977 για την υφαλοκρηπίδα. Αλλά έχουμε και άλλα θέματα. Έχουμε τις μονομερείς, ας το πούμε έτσι, αν θέλετε, διεκδικήσεις της Τουρκίας, έχουμε τα θέματα που θέτει η τουρκική πλευρά, όπως είναι για παράδειγμα όλα αυτά που ακούμε κατά καιρούς, η αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, το ζήτημα του εναέριου χώρου των 10 ναυτικών μιλίων, το ζήτημα της έρευνας και διάσωσης» και τόνισε ότι ακόμα και «αν τοποθετήσουμε το καλώδιο χωρίς κανένα πρόβλημα, δεν θα έχουμε λύσει κανένα από τα θέματα αυτά».
Αναφερόμενος στις NAVTEX, δήλωσε ότι «αφορούν τη θαλάσσια ασφάλεια, δεν αφορούν την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ. Πολύ περισσότερο δεν αφορούν τα χωρικά ύδατα που είναι κυριαρχία που είναι στην πραγματικότητα ισοδύναμη του εδάφους».
«Όταν δημιουργούνται τέτοιου είδους αντιρρήσεις, οι οποίες ανεξαρτήτως της νομιμότητάς τους, θέτουν ένα πραγματικό ζήτημα, οφείλεις να αντιμετωπίσεις μια πραγματική κατάσταση. Δεν θα τη λύσεις νομικά σε σχέση με τα κυριαρχικά δικαιώματα μέσα από τις NAVTEX» σημείωσε.
Αναφερόμενος στη ρηματική διακοίνωση της Γαλλίας εξήγησε ότι «η ρηματική διακοίνωση (note verbal) είναι το κλασικό διπλωματικό έγγραφο γραμμένο σε τρίτο πρόσωπο».
«Η πρεσβεία της Γαλλικής Δημοκρατίας στην Αγκυρα υποβάλλει τα σέβη της προς το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκικής Δημοκρατίας και ανακοινώνει τα εξής Α, Β, Γ, Δ. Σφραγίδα, μονογραφή. Δεν υπογράφεται. Στην πραγματικότητα είναι η περίληψη αυτού που μπορείς να πεις στην προφορική ανάπτυξη».
Τόνισε ότι η Γαλλία έχει συμφέροντα στο καλώδιο καθώς «μία γαλλική εταιρεία έχει αναλάβει να κατασκευάσει το καλώδιο. Άρα είναι ο εργολάβος. Μια γαλλική εταιρεία επίσης γαλλικών συμφερόντων έχει πια πάρει την πλειοψηφία του μετοχικού κεφαλαίου στον φορέα τον εταιρικό που κατασκευάζει το καλώδιο. Άρα η Γαλλία έχει συμφέροντα οικονομικά στο καλώδιο και ως εκ τούτου αναλαμβάνει και έναν πολιτικό ρόλο γιατί είναι και η χώρα της σημαίας του σκάφους που κάνει την έρευνα. Άρα, η Γαλλία ανέλαβε να διευθετήσει κάποια θέματα με την Τουρκία».
«Δεν μπορεί η χώρα να λύνει τα θέματά της σε αυτά τα μείζονα, που είναι η βαριά εθνική ατζέντα Κυπριακό, ελληνοτουρκικά δια κάποιου άλλου», προσέθεσε.
