Περισσότερα από 22.000 αντικείμενα, ορισμένα από τα οποία ενδέχεται να έχουν ηλικία έως και 5.000 ετών, κατασχέθηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες στο πλαίσιο μεγάλης έρευνας για διεθνές λαθρεμπόριο αρχαιοτήτων.
Η κατάσχεση πραγματοποιήθηκε από την Υπηρεσία Ερευνών Εσωτερικής Ασφάλειας (HSI) της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE) στην Τάμπα, σε συνεργασία με το ειδικό τμήμα της HSI για την Πολιτιστική Κληρονομιά, την Τέχνη και τις Αρχαιότητες, καθώς και την Υπηρεσία Τελωνείων και Προστασίας των Συνόρων των ΗΠΑ (CBP). Σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες κατασχέσεις πολιτιστικών αγαθών στην ιστορία της HSI.
Η διαδικασία ταυτοποίησης και πιστοποίησης των χιλιάδων αντικειμένων βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να απαιτήσει αρκετό χρόνο. Οι πρώτες εκτιμήσεις, ωστόσο, είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές, καθώς ορισμένα από τα ευρήματα φαίνεται να συνδέονται με αρχαίους πολιτισμούς που έδρασαν πριν από 1.000 έως 5.000 χρόνια.
Τα αντικείμενα ενδέχεται να προέρχονται από αρχαιολογικούς χώρους σε διάφορες περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής, του Λεβάντε και της Ανατολικής Μεσογείου. Ανάμεσα στα ευρήματα βρίσκονται νομίσματα, αγγεία και αντικείμενα από τερακότα, αγάλματα, όπλα, κοσμήματα, μικροαντικείμενα, αλλά και ψηφιδωτά.
Οι αμερικανικές αρχές επισημαίνουν ότι η πιστοποίηση των αρχαιοτήτων αποτελεί ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία. Σε αντίθεση με άλλες παράνομες ουσίες, για τις αρχαιότητες δεν υπάρχει κάποια απλή επιτόπια εξέταση που να μπορεί να επιβεβαιώσει την αυθεντικότητά τους. Για τον λόγο αυτό, οι πράκτορες της HSI συνεργάζονται με αρχαιολόγους και άλλους ειδικούς από αμερικανικά πανεπιστήμια.
Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας εξέτασης των αντικειμένων, περισσότεροι από δώδεκα ειδικοί, μεταξύ των οποίων κορυφαίοι αρχαιολογικοί επιστήμονες, συμμετείχαν στην προσπάθεια ταυτοποίησης και αυθεντικοποίησής τους. Στην έρευνα συμμετέχουν επίσης το University of South Florida και το University of Pennsylvania, με ερευνητές και μέλη του ακαδημαϊκού προσωπικού να παρέχουν εξειδικευμένη βοήθεια στην ανάλυση, την ιστορική αξιολόγηση και τη συντήρηση των αντικειμένων.
«Η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς δεν είναι μόνο ζήτημα επιβολής του νόμου, αλλά και δέσμευση απέναντι στην ιστορία και την ανθρωπότητα», δήλωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής της HSI στην Τάμπα, Micah McCombs.
Όπως ανέφερε, το παράνομο εμπόριο πολιτιστικών αγαθών δεν στερεί μόνο από τους λαούς την ιστορική τους κληρονομιά, αλλά μπορεί να συνδέεται με διεθνικές εγκληματικές οργανώσεις, οικονομικά εγκλήματα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, χρηματοδότηση τρομοκρατικών δραστηριοτήτων.
Η HSI υποστηρίζει ότι οι έρευνες για το λαθρεμπόριο αρχαιοτήτων έχουν δύο βασικούς στόχους: αφενός να σταματήσουν τη δράση των κυκλωμάτων που κερδίζουν από την παράνομη διακίνηση αρχαίων αντικειμένων και αφετέρου να διασφαλίσουν ότι τα αντικείμενα που αποδεικνύεται πως έχουν κλαπεί ή εξαχθεί παράνομα θα επιστραφούν στις χώρες προέλευσής τους.
Η Leanna Richardson, ειδική πράκτορας της HSI στην Τάμπα και υπεύθυνη για την έρευνα, περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο την εμπειρία της κατά την εξέταση των ευρημάτων.
«Ποτέ δεν φανταζόμουν ότι θα κρατούσα ένα αντικείμενο που μπορεί να δημιουργήθηκε πριν από περισσότερα από 4.000 χρόνια», ανέφερε. «Είναι σαν να περιηγείσαι σε ένα μουσείο έχοντας τον προσωπικό σου αρχαιολόγο ως ξεναγό και να μπορείς να αγγίξεις όλα τα αντικείμενα».
Η παράνομη διακίνηση αρχαιοτήτων αποτελεί διεθνώς ιδιαίτερα επικερδή εγκληματική δραστηριότητα. Τα κυκλώματα μπορούν να διακινούν αρχαία αντικείμενα, έργα τέχνης, σπάνια χειρόγραφα, αντικείμενα από μουσεία, ευρήματα αρχαιολογικών ανασκαφών, ακόμη και απολιθώματα και αυγά δεινοσαύρων.
Οι αμερικανικές αρχές εκτιμούν ότι η υψηλή διεθνής ζήτηση για αρχαιότητες καθιστά το συγκεκριμένο παράνομο εμπόριο εξαιρετικά κερδοφόρο, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις χρησιμοποιείται και για το ξέπλυμα χρημάτων ή τη χρηματοδότηση άλλων εγκληματικών δραστηριοτήτων.
Η HSI έχει πραγματοποιήσει τα τελευταία χρόνια σειρά επιχειρήσεων για την ανάκτηση και τον επαναπατρισμό κλεμμένων πολιτιστικών αγαθών. Μεταξύ των υποθέσεων που αναφέρει περιλαμβάνεται και η επιστροφή κλεμμένων αρχαιοτήτων στην Ελλάδα, καθώς και η ανάκτηση περισσότερων από 135 πολιτιστικών αντικειμένων μέσα σε ένα τρίμηνο του οικονομικού έτους 2023.
Σε άλλη υπόθεση, η αμερικανική υπηρεσία συνέβαλε στην επιστροφή ενός κλεμμένου πίνακα του Πάμπλο Πικάσο, η αξία του οποίου υπολογιζόταν στα 15 εκατομμύρια δολάρια.
Τώρα, το ενδιαφέρον στρέφεται στα 22.000 αντικείμενα της νέας υπόθεσης. Η τελική διαδικασία ταυτοποίησης αναμένεται να αποκαλύψει ποια από αυτά είναι αυθεντικά, από πού προέρχονται και εάν αποτελούν προϊόν αρχαιοκαπηλίας ή παράνομης εξαγωγής. Όσα επιβεβαιωθεί ότι αποτελούν κλεμμένη πολιτιστική κληρονομιά αναμένεται να ακολουθήσουν τη διαδικασία επαναπατρισμού στις χώρες προέλευσής τους.
