Το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται ξανά μπροστά σε μια κρίσιμη πολιτική καμπή. Όχι επειδή του λείπει η ιστορία. Αυτή υπάρχει και είναι βαριά. Αλλά επειδή δυσκολεύεται να πείσει ότι έχει σήμερα καθαρό σχέδιο, σταθερό τιμόνι και κοινή πυξίδα. Οι δημοσκοπήσεις το εμφανίζουν άλλοτε να βυθίζεται σε μονοψήφια ποσοστά και άλλοτε να κρατιέται με κόπο σε ισχνά διψήφια. Και στο εσωτερικό του κόμματος, η μουρμούρα δεν αφορά πλέον μόνο τα νούμερα. Αφορά την ίδια την ηγετική εικόνα του Νίκου Ανδρουλάκη.
Για τους παλιούς παραδοσιακούς του ΠΑΣΟΚ, εκείνους που πολιτικά μεγάλωσαν με τον Ανδρέα Παπανδρέου και αργότερα είδαν στη Φώφη Γεννηματά μια προσπάθεια αξιοπρεπούς ανασύνταξης της παράταξης, η σημερινή εικόνα είναι δύσκολη. Σχεδόν επώδυνη.
Βλέπουν ένα κόμμα που κάποτε όριζε την ατζέντα και σήμερα μοιάζει να την ακολουθεί. Ένα κόμμα που κάποτε μιλούσε με καθαρό κοινωνικό πρόσημο και σήμερα συχνά ακούγεται σαν να προσπαθεί να αποφασίσει πρώτα ποιον φοβάται περισσότερο: τη Νέα Δημοκρατία, τον Αλέξη Τσίπρα ή τον ίδιο του τον εαυτό.
Η σημερινή συνεδρίαση του Πολιτικού Συμβουλίου έρχεται σε μια στιγμή όπου το ΠΑΣΟΚ δεν έχει την πολυτέλεια της εσωστρέφειας. Κι όμως, η εσωστρέφεια είναι εδώ. Παρούσα, βαριά, επίμονη. Οι δημοσκοπήσεις πιέζουν, το πολιτικό αφήγημα δεν έχει αποκτήσει την ορμή που θα ήθελε η Χαριλάου Τρικούπη και οι διαφορετικές γραμμές στο εσωτερικό του κόμματος γίνονται όλο και πιο ορατές.
Από τη μία πλευρά, υπάρχουν στελέχη που βλέπουν με καχυποψία κάθε πιθανότητα σύγκλισης με τον Αλέξη Τσίπρα και το υπό διαμόρφωση πολιτικό του εγχείρημα. Η Άννα Διαμαντοπούλου, για παράδειγμα, έχει κρατήσει καθαρές αποστάσεις από αυτή τη λογική, αποτυπώνοντας μια πτέρυγα που δεν θέλει το ΠΑΣΟΚ να εμφανιστεί ως συμπλήρωμα ενός νέου τσιπρικού πόλου.
Από την άλλη, ο Χάρης Δούκας άνοιξε τη συζήτηση για τους διαύλους με τον χώρο Τσίπρα, μιλώντας ουσιαστικά για την ανάγκη προοδευτικής διακυβέρνησης και για το ενδεχόμενο το ΠΑΣΟΚ να μη μείνει εγκλωβισμένο σε μια αυτάρκη ρητορική που δεν επιβεβαιώνεται από τους αριθμούς. Η τοποθέτησή του προκάλεσε αντιδράσεις, ενόχληση, ακόμη και σενάρια σκληρών εσωκομματικών απαντήσεων.
Και κάπου ανάμεσα σε αυτές τις δύο γραμμές, το ΠΑΣΟΚ μοιάζει να παλεύει με το βασικό του ερώτημα: προς τα πού πηγαίνει;
Προς μια κεντροαριστερή συμπόρευση με τον Τσίπρα, αν οι συνθήκες το απαιτήσουν; Προς μια πιο κεντρώα, θεσμική, αντι-λαϊκιστική γραμμή, που κρατά αποστάσεις τόσο από τον ΣΥΡΙΖΑ όσο και από τη Νέα Δημοκρατία; Ή μήπως προς μια μετεκλογική πραγματικότητα όπου η πίεση των αριθμών θα φέρει αναγκαστικά στο τραπέζι ακόμη και σενάρια που σήμερα ξορκίζονται δημοσίως;
Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα της Χαριλάου Τρικούπη. Ότι οι απαντήσεις δεν ακούγονται ενιαίες. Και όταν ένα κόμμα δεν μιλά με μία πολιτική φωνή, τότε οι ψηφοφόροι ακούνε κυρίως τον θόρυβο.
Το καράβι του ΠΑΣΟΚ δείχνει να βρίσκεται σε δύσκολη θάλασσα. Δεν έχει βουλιάξει. Αλλά δεν δείχνει και να πλέει με ασφάλεια. Άλλοτε εμφανίζεται να παλεύει να κρατηθεί πάνω από το ψυχολογικό όριο του 10%, άλλοτε κατεβαίνει σε μονοψήφιες καταγραφές, άλλοτε επιστρέφει σε ασθενικά διψήφια ποσοστά που δεν αρκούν για να στηρίξουν αφήγημα εξουσίας.
Και αυτό για ένα κόμμα που δηλώνει ότι θέλει να είναι εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης είναι πρόβλημα υπαρξιακό. Δεν μπορείς να μιλάς για κυβέρνηση όταν η κοινωνία δεν έχει πειστεί ότι μπορείς να προηγηθείς. Δεν μπορείς να υπόσχεσαι πολιτική αλλαγή όταν το ίδιο σου το ακροατήριο δεν είναι βέβαιο ότι ξέρεις με ποιους, απέναντι σε ποιους και με ποιο σχέδιο θα τη φέρεις.
Η πρόταση για «σκιώδη κυβέρνηση» επιχειρεί να δώσει εικόνα σοβαρότητας, προετοιμασίας και θεσμικής ετοιμότητας. Είναι μια κίνηση που μπορεί να βοηθήσει επικοινωνιακά, αλλά δεν λύνει από μόνη της το βαθύτερο πρόβλημα. Γιατί το ΠΑΣΟΚ δεν πάσχει μόνο από έλλειψη ρόλων. Πάσχει από έλλειψη καθαρής πολιτικής αφήγησης.
Ποιο είναι το ΠΑΣΟΚ του 2026; Είναι το κόμμα της σοσιαλδημοκρατίας που θέλει να ανασυγκροτήσει τη μεγάλη δημοκρατική παράταξη; Είναι το κόμμα του Κέντρου που θέλει να εκφράσει τη θεσμική μετριοπάθεια απέναντι στη Νέα Δημοκρατία; Είναι ο αυτόνομος πόλος που φιλοδοξεί να κυβερνήσει; Ή είναι ένας εν δυνάμει εταίρος σε μια νέα προοδευτική εξίσωση με τον Αλέξη Τσίπρα;
Αυτές οι ερωτήσεις δεν απαντώνται με οργανωτικά σχήματα. Απαντώνται με πολιτική ηγεσία.
Και εδώ ακριβώς αρχίζει η μεγάλη μουρμούρα για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Δεν είναι μόνο ότι οι δημοσκοπήσεις δεν δίνουν στο ΠΑΣΟΚ τη δυναμική που περίμεναν στη Χαριλάου Τρικούπη. Είναι ότι πολλοί μέσα και γύρω από το κόμμα αναρωτιούνται αν ο πρόεδρός του μπορεί να εμπνεύσει το άλμα που απαιτείται.
Ο Νίκος Ανδρουλάκης έχει επιμείνει στην αυτόνομη πορεία, στην προγραμματική σοβαρότητα, στην ανάγκη το ΠΑΣΟΚ να μη γίνει ούτε ουρά της Νέας Δημοκρατίας ούτε συμπλήρωμα του Τσίπρα. Πολιτικά, αυτή η γραμμή έχει λογική. Το ερώτημα είναι αν έχει και δύναμη. Αν μπορεί να κινητοποιήσει. Αν μπορεί να πείσει. Αν μπορεί να συγκινήσει.
Γιατί η πολιτική δεν είναι μόνο σωστή διατύπωση. Είναι και αίσθηση κατεύθυνσης. Είναι το βλέμμα του κόσμου που καταλαβαίνει ότι κάποιος κρατά το τιμόνι. Σήμερα, η αίσθηση που εκπέμπεται είναι πιο θολή. Και αυτή η θολούρα γίνεται επικίνδυνη όταν το κόμμα βρίσκεται σε δημοσκοπική καθοδική πίεση.
Το ΠΑΣΟΚ έχει ακόμη πολιτικό χώρο. Έχει κοινωνική μνήμη. Έχει στελέχη. Έχει εμπειρία. Έχει ένα όνομα που, παρά τα τραύματα της κρίσης, εξακολουθεί να σημαίνει κάτι για εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες. Αλλά αυτά δεν αρκούν. Η ιστορία μπορεί να σε κρατήσει όρθιο για λίγο. Δεν μπορεί όμως να σε πάει μόνη της μπροστά.
Οι παλιοί ψηφοφόροι του Ανδρέα και της Φώφης δεν ζητούν απλώς νοσταλγία. Ζητούν καθαρότητα. Θέλουν να ξέρουν αν το ΠΑΣΟΚ θα διεκδικήσει ξανά ρόλο πρωταγωνιστή ή αν θα μείνει εγκλωβισμένο σε μια μόνιμη συζήτηση για το ποιος θα το χρειαστεί την επόμενη μέρα των εκλογών.
Και όσο αυτό δεν απαντάται, τόσο η τρικυμία θα μεγαλώνει.
