Μια πρωτοποριακή αλλά και αμφιλεγόμενη χειρουργική επέμβαση πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα, όπου ομάδα Ρώσων και Κινέζων ειδικών επιχείρησε να μεταμοσχεύσει τμήμα νωτιαίου μυελού από δότη σε ασθενή με σοβαρή κάκωση. Η επέμβαση χαρακτηρίζεται ως η πρώτη του είδους της σε άνθρωπο, ωστόσο η αποτελεσματικότητά της παραμένει αβέβαιη, καθώς δεν έχουν δημοσιοποιηθεί στοιχεία που να τεκμηριώνουν λειτουργική αποκατάσταση.
Η επέμβαση πραγματοποιήθηκε στο Ινστιτούτο Επείγουσας Ιατρικής Σκλιφοσόφσκι της Μόσχας και διήρκεσε περίπου 12 ώρες, σύμφωνα με τις ρωσικές ανακοινώσεις. Στην ομάδα συμμετείχαν Κινέζοι ειδικοί, στο πλαίσιο της συνεργασίας των δύο χωρών στον τομέα των προηγμένων ιατρικών τεχνικών.
Σύμφωνα με τον Κινέζο χειρουργό Σιαοπίνγκ Ρεν, ο οποίος ηγήθηκε της επέμβασης, ο ασθενής είχε υποστεί πλήρη κάκωση του νωτιαίου μυελού έπειτα από τραυματισμό πριν από τρία χρόνια. Η συγκεκριμένη κατάσταση μπορεί να προκαλέσει παράλυση και απώλεια της αισθητικότητας κάτω από το σημείο της βλάβης.
Όπως δήλωσε ο ίδιος στο επιστημονικό περιοδικό New Scientist, οι χειρουργοί αφαίρεσαν το κατεστραμμένο τμήμα και το αντικατέστησαν με αντίστοιχο τμήμα από δότη που είχε διαγνωστεί εγκεφαλικά νεκρός. Για τη σύνδεση των ιστών χρησιμοποιήθηκαν μικροχειρουργικές τεχνικές και πολυαιθυλενογλυκόλη (PEG), μια ουσία που μπορεί να συμβάλει στη σύντηξη κυτταρικών μεμβρανών.
Ο Ρεν ανέφερε ότι ο ασθενής βρίσκεται σε καλή κατάσταση μετά την επέμβαση και ότι η χειρουργική ομάδα θα δημοσιοποιήσει περισσότερες λεπτομέρειες για τη διαδικασία. Μέχρι στιγμής, ωστόσο, δεν έχουν δοθεί στη δημοσιότητα αναλυτικά νευρολογικά ευρήματα ή στοιχεία που να δείχνουν εάν ο ασθενής έχει ανακτήσει κάποια κινητική ή αισθητηριακή λειτουργία.
Η μεγάλη πρόκληση της σύνδεσης των νεύρων
Το βασικό εμπόδιο στην αποκατάσταση του νωτιαίου μυελού είναι η επαναφορά της επικοινωνίας ανάμεσα στον εγκέφαλο και στα νευρικά κυκλώματα που βρίσκονται κάτω από το σημείο του τραυματισμού.
Σε αντίθεση με άλλους ιστούς του σώματος, το κεντρικό νευρικό σύστημα έχει περιορισμένη ικανότητα αυτοεπιδιόρθωσης μετά από σοβαρές κακώσεις. Οι νευρικές ίνες που έχουν υποστεί βλάβη δεν αναγεννώνται εύκολα, ενώ οι μεταβολές που ακολουθούν έναν τραυματισμό μπορούν να δυσκολέψουν ακόμη περισσότερο την αποκατάσταση.
Η τεχνική που χρησιμοποιήθηκε βασίζεται στην προσπάθεια σύνδεσης των νευρικών ινών στα σημεία όπου ενώνονται οι ιστοί. Η πολυαιθυλενογλυκόλη θεωρείται ότι μπορεί να βοηθήσει στη σύντηξη κυτταρικών μεμβρανών, ωστόσο η εφαρμογή της σε μια τόσο σύνθετη επέμβαση δεν εγγυάται ότι θα αποκατασταθεί η μετάδοση των νευρικών σημάτων.
Οι ερευνητές εξετάζουν εδώ και χρόνια παρόμοιες μεθόδους, με πειράματα σε ζώα να έχουν παρουσιάσει ορισμένα ενθαρρυντικά αποτελέσματα. Ωστόσο, η επανασύνδεση ενός νωτιαίου μυελού αμέσως μετά από έναν τραυματισμό διαφέρει σημαντικά από την αντικατάσταση ενός τμήματος που έχει υποστεί βλάβη εδώ και χρόνια με ιστό από δότη.
Οι επιφυλάξεις για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα
Η επέμβαση έχει προκαλέσει προβληματισμό σε επιστήμονες που αμφισβητούν κατά πόσο μπορεί να προσφέρει ουσιαστικό όφελος στον ασθενή.
Η νευροεπιστήμονας Μελίσα Άντριους, από το Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον στη Βρετανία, εξέφρασε ανησυχίες για τους κινδύνους που συνεπάγεται μια τόσο εκτεταμένη χειρουργική διαδικασία, επισημαίνοντας ότι η ανάρρωση μπορεί να είναι δύσκολη και το όφελος περιορισμένο. Παράλληλα, προειδοποίησε για τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων.
Η ίδια εκτιμά ότι η λειτουργική ενσωμάτωση του μεταμοσχευμένου ιστού θα απαιτούσε πρόσθετες παρεμβάσεις, ώστε να ενισχυθεί η επούλωση, να περιοριστούν οι μηχανισμοί που αναστέλλουν την ανάπτυξη των νευρικών ινών και να δημιουργηθούν νέες συνδέσεις μεταξύ του ιστού του δότη και του νωτιαίου μυελού του ασθενούς.
Ακόμη και αν αντιμετωπίζονταν αυτές οι δυσκολίες, η Άντριους θεωρεί εξαιρετικά απίθανη την αποκατάσταση της λειτουργίας του νωτιαίου μυελού με τη συγκεκριμένη μέθοδο.
Ένα σημαντικό βήμα, αλλά χωρίς αποδεδειγμένο αποτέλεσμα
Ο νευροχειρουργός Σέρτζιο Καναβέρο, ο οποίος έχει συνεργαστεί επιστημονικά με τον Ρεν σε εργασίες για τη μεταμόσχευση νωτιαίου μυελού, χαρακτήρισε την επέμβαση «στιγμή Sputnik» για την έρευνα στις κακώσεις του νωτιαίου μυελού, παραπέμποντας στον ιστορικό σταθμό της εκτόξευσης του πρώτου τεχνητού δορυφόρου το 1957.
Ωστόσο, η πραγματοποίηση μιας επέμβασης δεν ισοδυναμεί με την απόδειξη ότι η μέθοδος είναι ασφαλής και αποτελεσματική. Για να αξιολογηθεί η επιτυχία της, θα χρειαστούν αναλυτικά κλινικά δεδομένα, μακροχρόνια παρακολούθηση και ανεξάρτητη επιστημονική αξιολόγηση.
Προς το παρόν, η κατάσταση του ασθενούς χαρακτηρίζεται καλή, σύμφωνα με τις διαθέσιμες ανακοινώσεις. Το κρίσιμο ερώτημα, όμως, παραμένει αναπάντητο: εάν η μεταμόσχευση θα καταφέρει να αποκαταστήσει την επικοινωνία μεταξύ εγκεφάλου και σώματος και να προσφέρει πραγματική βελτίωση στην κινητικότητα ή την αισθητικότητα του ασθενούς.
Με πληροφορίες από το Newatlas / RBC
