Η πτώση του Στέφανου Τσιτσιπά δεν είναι απλώς μια κακή περίοδος στο court. Είναι μια ιστορία φθοράς, πίεσης, οικογενειακών εντάσεων, ξεσπασμάτων και χαμένων ευκαιριών. Από το παιδί-θαύμα που άγγιξε την κορυφή του παγκόσμιου τένις, ο Έλληνας πρωταθλητής βρίσκεται σήμερα σε ένα οριακό σημείο: όχι ακόμα στα «Τάρταρα», αλλά επικίνδυνα κοντά σε μια ζώνη όπου το ταλέντο από μόνο του δεν αρκεί.
Ο Στέφανος Τσιτσιπάς δεν έπεσε απότομα. Η πτώση του είχε προειδοποιητικά σημάδια. Ήττες που άφηναν σημάδι, τραυματισμοί, αλλαγές προπονητών, νεύρα μέσα στο γήπεδο, μια σχέση με τον πατέρα του που πολλές φορές φάνηκε να ξεπερνά τα όρια του αθλητικού coaching και να γίνεται δημόσια σύγκρουση. Σήμερα, ο άλλοτε Νο 3 της παγκόσμιας κατάταξης βρίσκεται στο Νο 80, σύμφωνα με την ATP, έχοντας απομακρυνθεί εντυπωσιακά από την εικόνα του παίκτη που κάποτε έμοιαζε προορισμένος για Grand Slam τίτλους.
Η τελευταία εικόνα στη Μαδρίτη ήταν ενδεικτική. Ο Τσιτσιπάς δυσκολεύτηκε απέναντι στον Πάτρικ Κίπσον, έναν αντίπαλο χαμηλότερου βεληνεκούς από εκείνους που κάποτε αντιμετώπιζε με αυτοπεποίθηση και επιθετικότητα. Η νίκη ήρθε, αλλά όχι η ηρεμία. Τα νεύρα προς τον πατέρα και προπονητή του, Απόστολο Τσιτσιπά, επανέφεραν ένα γνώριμο ερώτημα: πόσο μπορεί να αντέξει ένας αθλητής όταν η εσωτερική του ένταση γίνεται μόνιμος αντίπαλος;
Ο Τσιτσιπάς υπήρξε το μεγαλύτερο ελληνικό τενιστικό φαινόμενο. Έφτασε σε δύο τελικούς Grand Slam, στο Roland Garros το 2021 και στο Australian Open το 2023, κατέκτησε το ATP Finals το 2019 και ανέβηκε μέχρι το Νο 3 του κόσμου τον Αύγουστο του 2021. Αυτά δεν διαγράφονται. Ούτε μπορεί να μιλήσει κανείς για έναν αθλητή που «δεν τα κατάφερε». Τα κατάφερε, απλώς όχι στο ύψος που ο ίδιος, το περιβάλλον του και η Ελλάδα είχαν φανταστεί.
Το πρόβλημα είναι ότι η κορυφή δεν συγχωρεί τη στασιμότητα. Στο σύγχρονο τένις, όποιος δεν εξελίσσεται, υποχωρεί. Ο Τσιτσιπάς έδειξε για χρόνια ότι είχε το παιχνίδι, τη φυσική δύναμη, το σερβίς, το forehand, την αύρα. Εκεί που άρχισε να χάνει έδαφος ήταν στο πιο σκληρό πεδίο: στη διαχείριση. Διαχείριση κρίσιμων πόντων. Διαχείριση ήττας. Διαχείριση πίεσης. Διαχείριση σχέσεων μέσα στην ομάδα του.
Και εδώ μπαίνει ο πατέρας του. Ο Απόστολος Τσιτσιπάς υπήρξε ο άνθρωπος που τον έφερε ως εδώ. Δεν είναι απλώς ένας προπονητής. Είναι η φιγούρα που βρίσκεται δίπλα του από την παιδική ηλικία, από τα πρώτα χτυπήματα της μπάλας μέχρι τα μεγαλύτερα στάδια του κόσμου. Όμως αυτό που κάποτε ήταν πλεονέκτημα, σήμερα μοιάζει συχνά με βάρος. Οι δημόσιοι καυγάδες, οι βρισιές, οι εκρήξεις και οι στιγμές όπου ο Στέφανος μοιάζει να παίζει ταυτόχρονα απέναντι στον αντίπαλο και απέναντι στο box του, έχουν γίνει πλέον κομμάτι της εικόνας του. Υπενθυμίζονται και τα παλαιότερα περιστατικά έντασης με τον πατέρα του, αλλά και με τη μητέρα του, Γιούλια Σαλνίκοβα, σε αγώνα με τον Ντανιίλ Μεντβέντεφ το 2023.
Είναι άδικο να πει κανείς ότι ο Τσιτσιπάς έπεσε «λόγω χαρακτήρα» και μόνο. Είναι όμως αδύνατον να μη δει ότι ο χαρακτήρας, όπως εκφράζεται μέσα στην πίεση, παίζει ρόλο. Στο κορυφαίο επίπεδο, το ταλέντο σε ανεβάζει. Η ψυχραιμία σε κρατάει. Και ο Τσιτσιπάς, τα τελευταία χρόνια, δείχνει πολλές φορές σαν αθλητής που έχει χάσει την εσωτερική του ισορροπία.
Η συνεργασία με τον Γκόραν Ιβανίσεβιτς ήρθε ως προσπάθεια επανεκκίνησης. Όμως ούτε αυτή άλλαξε ριζικά την εικόνα. Οι σκληρές δηλώσεις του Κροάτη για την κατάσταση ετοιμότητας του Έλληνα τενίστα έδειξαν ότι το πρόβλημα δεν ήταν μόνο τεχνικό. Ήταν βαθύτερο: φυσική κατάσταση, πειθαρχία, καθημερινή δουλειά, νοοτροπία. Όταν ένας πρώην πρωταθλητής και προπονητής του Νόβακ Τζόκοβιτς αφήνει τέτοιες αιχμές, δεν μιλάμε απλώς για μια κακή εβδομάδα. Μιλάμε για καμπανάκι.
Υπήρξε και η προσωπική ζωή. Η σχέση του με την Πάουλα Μπαντόσα έγινε αντικείμενο δημοσιότητας, σχολίων και εικασιών. Θα ήταν φθηνό να αποδοθεί η πτώση του σε μια σχέση. Οι αθλητές έχουν ζωή, έρωτες, χωρισμούς, προσωπικές δυσκολίες. Όμως όταν όλα αυτά συμβαίνουν σε περίοδο αγωνιστικής αστάθειας, επιβαρύνουν ένα ήδη εύθραυστο ψυχολογικό περιβάλλον. Ο ίδιος φαίνεται πλέον να αναγνωρίζει ότι η ισορροπία εκτός γηπέδου είναι εξίσου κρίσιμη με την προπόνηση εντός γηπέδου.
Η μεγάλη αντίφαση του Τσιτσιπά είναι ότι παραμένει νέος, αλλά κουβαλά ήδη μια βαριά ιστορία. Στα 27 του, δεν είναι τελειωμένος. Μα δεν είναι πια και το ανερχόμενο παιδί στο οποίο όλοι έδιναν χρόνο. Το τένις έχει αλλάξει. Νέοι παίκτες ανεβαίνουν, το επίπεδο σκληραίνει, η ανοχή στα πισωγυρίσματα μικραίνει. Όσο ο Τσιτσιπάς ψάχνει την ταυτότητά του, η κατάταξη δεν περιμένει.
Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν μπορεί να ξανακερδίσει αγώνες. Μπορεί. Το ερώτημα είναι αν μπορεί να ξαναχτίσει τον εαυτό του. Να βάλει όρια στο περιβάλλον του. Να αποφασίσει ποιος πραγματικά τον βοηθά και ποιος, όσο αγαπημένος κι αν είναι, τον κρατά πίσω. Να διαχειριστεί τα νεύρα του πριν γίνουν αυτοκαταστροφή. Να αποδεχθεί ότι η εποχή της φυσικής ανωτερότητας και του ενθουσιασμού έχει τελειώσει· τώρα χρειάζεται ωριμότητα.
Ο Στέφανος Τσιτσιπάς δεν βρίσκεται ακόμα στο τέλος. Βρίσκεται όμως σε εκείνο το σημείο όπου η καριέρα ενός μεγάλου ταλέντου είτε ξαναγράφεται είτε μικραίνει οριστικά. Από την κορυφή έχει πέσει πολύ. Όχι ακόμη στο πουθενά, αλλά αρκετά χαμηλά ώστε να μη χωρά πια καμία αυταπάτη.
Για να επιστρέψει, δεν του αρκεί ένα καλό τουρνουά. Χρειάζεται μια δύσκολη, σχεδόν προσωπική απόφαση: να σταματήσει να παλεύει με τους γύρω του και να αρχίσει ξανά να παλεύει για τον εαυτό του.
