Από το 2000 ήδη, όταν και ξεκίνησε η δική μου επαφή με το πανεπιστήμιο ως πρωτοετής φοιτητής στο Τμήμα Πολιτικών Μηχανικών του Α.Π.Θ., είχε θεμελιωθεί το αφήγημα περί της μη χρησιμότητας των πανεπιστημιακών σπουδών στα εφαρμοσμένα αντικείμενα. Το «Γιατί καθόμαστε και ασχολούμαστε με το τάδε ή το δείνα αντικείμενο στην αναλυτική/θεωρητική του βάση; Η αγορά δεν τα ζητάει αυτά – εκεί θα μάθουμε τη δουλειά στην πράξη!» υπήρξε έκτοτε μια αντίληψη που πολλοί επέλεγαν να διαδίδουν και πολλοί – μεγάλου μέρους της αγοράς συμπεριλαμβανομένου – επέλεγαν να υποστηρίζουν.
Δεν θα αναλύσω το νόημα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης σε αυτό το σύντομο κείμενο (εάν κάποιος επιθυμεί, μπορεί να ανατρέξει εδώ). Θα εστιάσω, αντίθετα, στην ολοένα αυξανόμενη δυσθυμία των επαγγελματιών, εργοδοτών και επαγγελματικών φορέων (δηλαδή της αγοράς) σχετικά με το επίπεδο ή τις δεξιότητες των αποφοίτων πανεπιστημιακών σχολών: από την εμπέδωση του εκάστοτε αντικειμένου έως ζητήματα αντίληψης και συμπεριφοράς στο εργασιακό περιβάλλον. Και σε αυτήν την περίπτωση, το κυρίαρχο αφήγημα συμπυκνώνεται στον αφορισμό: «Μα καλά, τι τους μαθαίνουν πια στα πανεπιστήμια!». Θα ήταν κωμικό, εάν δεν ήταν τραγικό, το ότι κάποιος δεν μπορεί να αντιληφθεί το πώς η απαξίωση της γνώσης (μέσα από την απαξίωση της διαδικασίας κατάκτησής της) οδήγησε αργά και σταθερά έως εδώ, ως κύμα που έχει παρασύρει την τριτοβάθμια, και εν συνεχεία τη δευτεροβάθμια και την πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Το ελληνικό πανεπιστήμιο, προφανώς, δεν είναι άμοιρο ευθυνών για αυτήν την κατάσταση (ανάλυση επίσης εδώ). Ωστόσο, δεν μπορεί κανείς παρά να σταθεί χαμογελώντας πικρά μπροστά στην τραγική ειρωνεία της συνθήκης: εάν ίσχυε αυτό που η αγορά ισχυριζόταν τόσα χρόνια απαξιώνοντας την πανεπιστημιακή εκπαίδευση, τώρα γιατί άραγε δυσθυμεί;
«Πολλάκις γὰρ ἃ ἐλπίζομεν ὀλέθρια γίγνεται.»
(μτφ. «Γιατί πολλές φορές αυτά που ελπίζουμε αποδεικνύονται ολέθρια.»)
