Η αντίσταση της Ουκρανίας στη ρωσική εισβολή είναι ίσως το πιο ρηξικέλευθο συμβάν της δεκαετίας. Εκείνο που εκτροχιάζει τον ρου των πραγμάτων που είχε προδιαγραφεί.
Η εισβολή των Ρώσων η οποία σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε για να διαρκέσει κάποια ελάχιστα εικοσιτετράωρα και εν τέλει κλείνει 4 χρόνια αποτυχίας στις 24 Φεβρουαρίου 2026 είναι μόνο η άμεση έκφραση αυτής της εντυπωσιακής παρέκβασης που προκάλεσε η θέληση ενός έθνους για ελευθερία και αυτοδιάθεση. Που έρχεται να ανατρέψει την σιδηρά λογική της ισχύος, και την αριθμητική των συσχετισμών.
Η αντίσταση της Ουκρανίας, όμως, αναδεικνύει και μηνύματα πολύ ευρύτερα. Που καθορίζουν και θα καθορίσουν την ατζέντα της πολιτικής σήμερα, και στα χρόνια που θα έλθουν.
Ήταν η εισβολή στην δική τους χώρα, και το γεγονός ότι την εξέτρεψαν σ’ ένα διαρκές βατερλώ “για τον δεύτερο ισχυρότερο στρατό στον κόσμο” που αποκάλυψε την ύπαρξη και τα πλοκάμια της Ιεράς Συμμαχίας του καιρού μας. Μιας διεθνούς σύμπραξης των απολυταρχιών, με τον κεντρικό ρόλο που διαδραματίζει σε αυτήν η Μόσχα. Οι παλιές αυτοκρατορίες, λοιπόν, κυρίως η Κίνα, η Ρωσία, η Τουρκία μόνον πια, αφού το Ιράν αποδυναμώθηκε αισθητά, επιδιώκουν υπό την επίφαση της πολυπολικότητας να χτίσουν μια νέα τάξη πραγμάτων που στην ουσία είναι ένα ολιγοπώλιο της ισχύος. Και στην οποία οι μικρές και οι μεσαίες δυνάμεις μεταβάλλονται σε άθυρμα. Και στην άποψη αυτή έχει προσχωρήσει και η Αμερική του Τραμπ.
Σε αντιπαράθεση με αυτόν τον απολυταρχικό άξονα, η αντίσταση των Ουκρανών έρχεται να ανανέωσει και να ριζοσπαστικοποίησει μια ευρωπαϊκή ιδεολογία. Με αιχμή τις ατομικές και τις κοινωνικές ελευθερίες, τη δημοκρατία, την αυτοδιάθεση των εθνών και την προάσπιση του πολιτισμού τους, έτσι όπως συνδυάζεται μοναδικά στην Ευρώπη με το αίτημα για την ενότητά της –συνάμα πολιτιστική και πολιτική.
Μόλις τώρα αντιλαμβάνεται η Ευρώπη, έπειτα από τον μακρύ ύπνο της και τον συβαριτισμό της –που και αυτά είναι χαρακτηριστικά που τα ανέδειξαν οι Ουκρανοί με την αυταπάρνησή τους– ότι οι διαστάσεις αυτής της ιδεολογικής πρόκλησης είναι τεράστιες.
Σε αυτήν την βάση ότι καλείται να αντιμετωπίσει όχι μόνον τον Πούτιν, αλλά τον Τραμπ και την Αμερική του: το είδωλο αυτό της ‘Άγριας Δύσης’ του 21ου αιώνα, όπου οι ιδέες για απολυταρχική εξουσία του προέδρου, συμφύρονται με την τεχνοφεουδαρχία, την αρπακτική συσσώρευση, και μια ωμή αποικιοκρατία. Όπως είπε εξ άλλου και ο Πρόεδρος, στην διεθνή του δράση δεν αναγνωρίζει κανένα διεθνές δίκαιο ή άλλον εξωτερικό περιορισμό παρά μόνον την ατομική του ηθική.
Η αντίσταση των Ουκρανών, όμως, αποκάλυψε και κάτι άλλο. Αυτό τον εσμό των απολογητών της Ρωσίας. Αυτήν την από τα κάτω «διεθνή της απολυταρχίας» που λειτουργεί σαν καλοκουρδισμένο ρουλεμάν προπαγάνδας και που έχει βαλθεί να αποβλακώσει την κοινή γνώμη με τις συνομωσιολογίες της, αλλά και να την μεταβάλει σε όχλο αρένας που λατρεύει τον κυνισμό της ωμής δύναμης. Αυτή τη φιγούρα που μας είναι πολύ γνώριμη εδώ στην Ελλάδα, του ψευδοαμφισβητία δεξιού και αριστερού που στην πραγματικότητα είναι his other master voice, και που καθημερινά βυσσοδομεί εναντίον μιας δημοκρατίας που κατά τα άλλα του παρέχει λόγο και υπόσταση.
Στα τέσσερα χρόνια της αντίστασής της, η Ουκρανία εισήγαγε όμως και μια καινοτομία. Κατάφερε να ενσωματώσει τις υψηλές τεχνολογίες, σ’ ένα μοντέλο άμυνας που βασίζεται στην κοινωνική κινητοποίηση και τη λαϊκή συμμετοχή, στην επινοητικότητα των μαχητών και των εθελοντών, γενικώς, στις ανθρώπινες ποιότητες. Σ’ ένα πεδίο που κατά τα άλλα τεχνολογικοποιείται ραγδαία. Σε μια εποχή λοιπόν όπου πυκνώνουν οι φόβοι για την Τεχνητή Νοημοσύνη και την ρομποτική, ότι θα παραγκωνίσουν τον άνθρωπο και θα προκαλέσουν σοβαρά κοινωνικά ρήγματα, η αντιπρόταση μιας ανθρωποκεντρικής χρήσης η οποία προάγει την ατομική και κοινωνική ενδυνάμωση, όχι την εξουδετέρωση, έρχεται από την Ουκρανία.
Ελάχιστα απ’ όλα τα αυτά όμως έχουν αγγίξει την κοινή γνώμη, και στην χώρα μας. Κυρίως γιατί διαβουκολείται αυτή από τα ρωσικά τρολς και τους τυχοδιώκτες, δημαγωγούς που συμπράττουν μαζί τους.
Πέρυσι, η μεγαλύτερη συγκέντρωση διαμαρτυρίας στα χρονικά της μεταπολίτευσης, πυροδοτήθηκε από ένα κρεσέντο πολιτικής τυμβωρυχίας. Ένα παλλαϊκό κοινωνικό δυναμικό που μπορούσε να αποβεί κινητήριος μοχλός για να υπερβούμε βαθύτατες παθογένειες αναχρονιστικού κράτους, διοίκησης, και κυβερνητικής αλαζονείας κατασπαταλήθηκε στην “ξυλολιάδα”, και μετατράπηκε σε μια αρνητική ενέργεια περαιτέρω διάβρωσης της εμπιστοσύνης των πολιτών απέναντι στην πολιτεία, την χώρα, και εν τέλει τον συλλογικό εαυτό μας.
Υπάρχουν και άλλες, πολύ πιο οξείες εκφράσεις εξάντλησης και παρακμής, τις οποίες αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες στα παραδοσιακά κέντρα ισχύος της Ευρώπης. Αξίζει να σκεφτούμε το μεταναστευτικό αδιέξοδο και τον πολιτιστικό πόλεμο στην Γαλλία, ή την Γερμανία και το AfD.
Την ίδια στιγμή, όμως, μια νέα εκδοχή της Ευρώπης του 21ου αιώνα, ακριτική, μαχητική, που έχει ανακτήσει την πολιτική της ορμή και το πολιτιστικό της βάθος, αναδύεται στο Κίεβο. Η Ουκρανία είναι η πρωτοπορία της εποχής μας, και σύμφωνα με αυτήν την νέα ευρωπαϊκή γεωγραφία, ο δυναμισμός μεταφέρεται από το μπλεγμένο στον πολυδαίδαλο λαβύρινθο του Μπρέξιτ, Λονδίνο, το Βερολίνο ή το Παρίσι, στο Ταλίν, και το Ελσίνκι, ακόμα, στην Κοπενχάγη που αναμετράται στα ίσια με τον Τραμπισμό.
Η Ελλάδα, αν θέλει να αντιμετωπίσει με δημιουργικό τρόπο όλα τα υπαρξιακά προβλήματα που αντιμετωπίζει σε αυτήν την πρώτη καμπή του 21ου αιώνα, θα πρέπει να εγκαταλείψει τον παλαιομεταπολιτευτικό της εαυτό, και να γίνει κομμάτι αυτού του ρεύματος.
Όσο για την Ουκρανία, το τελευταίο 10ήμερο έχει απωθήσει τους Ρώσους απελευθερώνοντας συνολικά 200 τ.χιλ. από την κατακτημένη τους χώρα. Έχει ήδη νικήσει δε, ηθικά και πολιτικά –ενώ η Ρωσία παραπαίει εσωτερικά. Και αυτό παρά τον οχετό προπαγάνδας και ψευδών ειδήσεων, και παρόλες τις φιλότιμες προσπάθειες που κάνει ο… Τραμπ για να διασώσει τον Πούτιν, είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα και για τις στρατιωτικές της υποθέσεις.
Δόξα στην Ουκρανία, δόξα στους ήρωες!
