Σε πρόσφατο άρθρο του, ο Διοικητής της ΤτΕ, Γιάννης Στουρνάρας, περιγράφει σωστά ένα από τα μεγάλα παράδοξα της Ευρώπης: διαθέτει τεράστιες αποταμιεύσεις, αλλά, αντί αυτές να χρηματοδοτούν την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, ένα σημαντικό μέρος τους επενδύεται στις ΗΠΑ, χρηματοδοτώντας εκεί την ανάπτυξη και την καινοτομία. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην Ελλάδα, όπου οι ιδιωτικές καταθέσεις ξεπερνούν τα 200 δισ. ευρώ, χωρίς όμως να μετατρέπονται στον αναγκαίο βαθμό σε παραγωγικές επενδύσεις.
Αιτία του φαινομένου αυτού, κατά κύριο λόγο, είναι τόσο η ύπαρξη ελκυστικών επενδυτικών ευκαιριών στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού όσο και η εκεί ευκολία πρόσβασης των επιχειρήσεων σε χρηματοδοτικά εργαλεία.
Προφανώς, η ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και οι νέες ψηφιακές υποδομές της ΕΕ, μπορούν πράγματι να κινητοποιήσουν ευρωπαϊκά κεφάλαια και, μαζί με αυτά, να ενισχύσουν την ανάπτυξη των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Από την άποψη αυτή, είναι καλοδεχούμενες όλες οι σχετικές πρωτοβουλίες.
Υπάρχει όμως και εδώ ένας πολιτικός παρονομαστής σχετικά με το ποιοι έχουν ευκολία πρόσβασης και, συνεπώς, καλύτερο μέλλον στον χώρο της πραγματικής οικονομίας και της κοινωνικής κινητικότητας.
Η ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων ευνοεί την οικονομία, αλλά, χωρίς συγκεκριμένες πολιτικές, θα ευνοηθούν πάλι οι μεγαλύτερες και οι πολιτικά δικτυωμένες επιχειρήσεις.
Είναι αυτονόητο ότι μια μικρή παραγωγική ελληνική επιχείρηση δεν διαθέτει ούτε το μέγεθος ούτε την πιστοληπτική αξιολόγηση ούτε την οργανωτική υποδομή για να προσφύγει απευθείας στην ευρωπαϊκή κεφαλαιαγορά. Χρειαζόμαστε πολιτικές οι οποίες θα προάγουν τη σύμπραξη και τη συνένωση των ΜμΕ τόσο σε κάθετη όσο και σε οριζόντια διάσταση. Δεν πρόκειται να το πετύχουν από μόνες τους οι αγορές της ΕΕ και της Ελλάδας, εάν δεν δημιουργηθούν νέοι φορείς με στόχο την ανάπτυξη συστάδων ή συνεταιρισμών. Αυτό είναι ακόμη πιο αναγκαίο όταν έχουμε μπροστά μας τόσο μεγάλες δημόσιες επενδύσεις στην άμυνα και στις υποδομές.
Πολλές μικρές χρηματοδοτήσεις, οι οποίες χωριστά δεν ενδιαφέρουν έναν θεσμικό επενδυτή, μπορούν μαζί να αποτελέσουν ένα μεγάλο, διαφοροποιημένο και εμπορεύσιμο προϊόν. Οι νέοι φορείς θα μπορούσαν να είναι κλαδικοί ή περιφερειακοί και να ανταγωνίζονται μεταξύ τους, υπό ενιαία εποπτεία και με μετρήσιμα αποτελέσματα.
Εδώ βρίσκεται και η πραγματική δυνατότητα των έργων Pontes και Appia. Η τεχνική διευκόλυνση της έκδοσης, μεταβίβασης και διαπραγμάτευσης τίτλων πρέπει να συνοδευτεί από την υποστήριξη των ΜμΕ, προκειμένου να αναπτυχθεί η ευρωπαϊκή και ελληνική παραγωγική βάση, με πυρήνα τη μεσαία τάξη.
Η Ευρώπη και η Ελλάδα, συνεπώς, δεν στερούνται χρημάτων. Στερούνται θεσμών οι οποίοι μετατρέπουν τις αποταμιεύσεις σε παραγωγική επένδυση. Η νέα ευρωπαϊκή χρηματοπιστωτική αρχιτεκτονική θα κριθεί από το εάν θα κατασκευάσει αυτή τη γέφυρα. Διαφορετικά, οι ΜμΕ θα παραμείνουν ακόμη μία καλή πρόθεση στις ευρωπαϊκές διακηρύξεις.
Απόστολος Βλάχος, Οικονομολόγος, Επιχειρηματίας,
