Η συζήτηση για τη χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας ξεκινά από λάθος αφετηρία και αναλώνεται στα λάθος ερωτήματα. Τα κέρδη, τα επιτόκια ή οι προμήθειες, έχουν σημασία αλλά δεν είναι όμως η καρδιά του προβλήματος.
Το πραγματικό ερώτημα το οποίο εμπεριέχει πολιτικό περιεχόμενο είναι το “τι είδους επιχειρήσεις μπορεί να χρηματοδοτήσει το σημερινό χρηματοπιστωτικό σύστημα”.
Και η απάντηση είναι ξεκάθαρα μία. Το σύστημα αυτό είναι σχεδιασμένο να χρηματοδοτεί κυρίως επιχειρήσεις με μέγεθος, με ιστορικό, με εξασφαλίσεις, με ισχυρούς ισολογισμούς και διοικητική επάρκεια. Δηλαδή επιχειρήσεις οι οποίες έχουν ήδη περάσει το κρίσιμο κατώφλι ανάπτυξης ή βρίσκονται σε ένα πολύ μικρό ποσοστό προς την κορυφή της πυραμίδας.
Για την Ελλάδα, αυτό δεν είναι απλώς τραπεζικό θέμα. Είναι ζήτημα εθνικής οικονομικής στρατηγικής. Οι ΜμΕ αποτελούν το 99 % των επιχειρήσεων της χώρας, απασχολούν το 84,7% των εργαζομένων στον μη χρηματοοικονομικό επιχειρηματικό τομέα και παράγουν το 62,8% της προστιθέμενης αξίας.
Αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο. Η μικρή επιχείρηση δεν χρηματοδοτείται επειδή είναι μικρή. Παραμένει μικρή επειδή δεν χρηματοδοτείται.
Δεν αποκτά διοικητική οργάνωση, εξαγωγική δυνατότητα, τεχνολογική αναβάθμιση και κεφαλαιακή δύναμη, επειδή δεν έχει πρόσβαση στα εργαλεία τα οποία θα της επέτρεπαν να τα αποκτήσει.
Χωρίς αυτόν τον μηχανισμό είναι δύσκολο να ξεχωρίσουμε εάν τα κονδύλια ή τα δάνεια προς τις ελληνικές επιχειρήσεις έχουν κατεύθυνση αναπτυξιακού και παραγωγικού μετασχηματισμού ή απλά αφορούν έναν μηχανισμό απορρόφησης κονδυλίων προς σκοπούς εσωτερικής κατανάλωσης.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει την αγορά να λύσει μόνη της αυτό το πρόβλημα. Η αγορά θα κινηθεί εκεί όπου υπάρχει μικρότερος κίνδυνος, μεγαλύτερη εξασφάλιση και γρηγορότερη απόδοση. Αυτό είναι φυσιολογικό. Δεν είναι όμως αρκετό για μια χώρα η οποία χρειάζεται παραγωγική ανασυγκρότηση, εξωστρέφεια, ισχυρότερες επιχειρήσεις και καλύτερες θέσεις εργασίας.
Αν περιμένουμε να δημιουργηθούν νέοι χρηματοδοτικοί θεσμοί αποκλειστικά από την αγορά, είτε δεν θα δημιουργηθούν ποτέ, επειδή θα ανταγωνίζονται το υφιστάμενο σύστημα, είτε θα δημιουργηθούν πολύ αργά. Και η Ελλάδα δεν έχει διαθέσιμο χρόνο.
Η πρόταση είναι πολιτική:
Δημιουργία νέων χρηματοδοτικών θεσμών ειδικά για όσες ΜμΕ έχουν φιλοδοξία ανάπτυξης. Βεβαίως σκοπός δεν είναι να συντηρηθεί τεχνητά κάθε επιχειρηματική μορφή αλλά για να εντοπιστούν, να οργανωθούν και να υποστηριχθούν εκείνες οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις οι οποίες έχουν δυνατότητα να εξελιχθούν σε εθνικούς επιχειρηματικούς πρωταθλητές.
Προτείνεται δηλαδή η δημιουργία ενός Μητρώου Υποψήφιων Εθνικών Επιχειρηματικών Πρωταθλητών με κριτήρια την προοπτική ανάπτυξης, την εξαγωγική δυνατότητα, την ποιότητα προϊόντος ή υπηρεσίας, την διοικητική ικανότητα, διάθεση συνεργασιών, δυνατότητα δημιουργίας θέσεων εργασίας, συμβολή στην παραγωγική βάση της χώρας.
Οι επιχειρήσεις αυτές δεν χρειάζονται μόνο δάνειο. Χρειάζονται κεφάλαιο ανάπτυξης, εγγυήσεις, συμμετοχικά χρηματοδοτικά εργαλεία, τεχνική βοήθεια, διοικητική αναβάθμιση, πρόσβαση σε δίκτυα, εξαγωγική καθοδήγηση και σύνδεση με άλλες επιχειρήσεις. Χρειάζονται δηλαδή ένα οικοσύστημα μετάβασης από τη μικρή επιβίωση στη μεσαία ισχύ.
Η σημερινή οικονομική πολιτική ενισχύει κυρίως όσους είναι ήδη έτοιμοι να απορροφήσουν χρηματοδότηση ενώ μια πραγματική πολιτική για τις ΜμΕ πρέπει να προετοιμάζει περισσότερες επιχειρήσεις ώστε να γίνουν χρηματοδοτήσιμες. Δεν αρκεί να ανοίγεις την πόρτα του τραπεζικού συστήματος. Πρέπει να βοηθήσεις τις επιχειρήσεις να φτάσουν μέχρι την πόρτα.
Η συζήτηση, επομένως, δεν είναι αν οι τράπεζες κερδίζουν πολλά ή λίγα. Η συζήτηση είναι αν η Ελλάδα διαθέτει χρηματοδοτικό σύστημα αντάξιο της παραγωγικής της ανάγκης. Σήμερα δεν το διαθέτει.
