Η σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο θα ανέμενε κανείς να προκαλέσει ουσιαστική αντίδραση από τη Ρωσία. Η Μόσχα έχει επενδύσει πολιτικά, οικονομικά και συμβολικά στο καθεστώς Μαδούρο, παρουσιάζοντάς το ως προκεχωρημένο φυλάκιο του πολυπολικού κόσμου στη Λατινική Αμερική. Ωστόσο, η ενδεχόμενη απουσία ουσιαστικής ρωσικής αντίδρασης, παρότι η Αμερική διεμήνυσε ότι θα διοικεί την Βενεζουέλα στο άμεσο μέλλον, δεν θα πρέπει να ερμηνευθεί ως αδιαφορία. Αντιθέτως, σχετίζεται άμεσα με την Ουκρανία.
Η Ουκρανία ως απόλυτη στρατηγική προτεραιότητα
Από το 2022 και μετά, η Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε υπαρξιακό μέτωπο για τη Ρωσική Ομοσπονδία. Στρατιωτικά, οικονομικά και διπλωματικά, η σύγκρουση απορροφά το μεγαλύτερο μέρος των διαθέσιμων ρωσικών πόρων και της πολιτικής και στρατηγικής προσοχής. Η Ρωσία δεν διεξάγει απλώς έναν πόλεμο εδάφους, αλλά μια συνολική αντιπαράθεση με τη Δύση, στην οποία το ουκρανικό πεδίο αποτελεί τον κύριο άξονα.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η Μόσχα λειτουργεί με λογική ιεράρχησης ζημιών. Η απώλεια επιρροής στη Βενεζουέλα, όσο ενοχλητική κι αν είναι για τη Ρωσία, δεν συγκρίνεται με το διακύβευμα της Ουκρανίας, που αφορά τη συνοχή του ρωσικού κράτους, το κύρος του καθεστώτος Πούτιν, και τη θέση της Ρωσίας στο διεθνές σύστημα.
Τα παγκόσμια όρια της Ρωσικής ισχύος
Η περίπτωση Μαδούρο αναδεικνύει τα πραγματικά όρια της ρωσικής παγκόσμιας ισχύος. Παρά τη ρητορική περί στρατηγικών συμμαχιών και αντιδυτικού μετώπου, η Ρωσία δεν διαθέτει την υλική δυνατότητα να παρεμβαίνει αποφασιστικά σε πολλαπλά γεωγραφικά θέατρα ταυτόχρονα. Σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ρωσία δεν έχει εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών βάσεων, δεν διαθέτει πλεονάζοντες οικονομικούς πόρους, και δεν μπορεί να αντέξει νέες συγκρούσεις ή κυρώσεις εκτός της Ουκρανικής εμπλοκής. Σημειώστε ότι ο αμυντικός προϋπολογισμός των ΗΠΑ to 2025 ήταν περίπου 850 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ της Ρωσίας ήταν περίπου 145 δισεκατομμύρια, δηλαδή 17% περίπου. Η Ουκρανία, επομένως, περιορίζει τη ρωσική στρατηγική σε μια κατάσταση αμυντικού ρεαλισμού.
Η Βενεζουέλα ως διαπραγματευτικό κόστος
Σε αυτό το πλαίσιο, η μη αντίδραση της Ρωσίας στη σύλληψη Μαδούρο μπορεί να εκληφθεί ως σιωπηρή αποδοχή απώλειας. Η Βενεζουέλα μετατρέπεται από στρατηγικό εταίρο σε δευτερεύον πιόνι, ενδεχομένως ακόμη και σε έμμεσο διαπραγματευτικό κόστος σε έναν ευρύτερο γεωπολιτικό συσχετισμό με τη Δύση.
Η Μόσχα ενδέχεται να υπολογίζει ότι μια σκληρή αντίδραση στη Λατινική Αμερική δεν θα αλλάξει την έκβαση στη Βενεζουέλα ενώ θα αποδυναμώσει περαιτέρω τη θέση της στην Ουκρανία.
Εν τέλει, η Ουκρανία λειτουργεί ως βαρόμετρο ισχύος και ως φίλτρο προτεραιοτήτων για τη Ρωσία. Όσο ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται, η Μόσχα θα επιλέγει πού μπορεί να αντέξει απώλειες, και η Βενεζουέλα, ακόμη και με έναν σύμμαχο όπως ο Μαδούρο, φαίνεται πως βρίσκεται εκτός του πυρήνα των ρωσικών επιλογών. Συνεπώς, παρά την ρητορική αντιπαλότητα μπορούμε μάλλον να αναμένουμε μία σιωπηρή αποδοχή τετελεσμένων.
* Ο Φάνης Τσουλουχάς, tsoulouhas.eu, είναι Καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Μερσέντ. Αυτό το άρθρο περιέχει αυστηρά προσωπικές απόψεις που δεν αντιπροσωπεύουν το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας.
