Η ElevenLabs, η εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης που έχει γίνει γνωστή για τις τεχνολογίες παραγωγής και κλωνοποίησης φωνής, παρουσίασε μια νέα, 13ωρη ηχητική εκδοχή της «Οδύσσειας» του Ομήρου, αξιοποιώντας μια επίσημα αδειοδοτημένη AI αναπαραγωγή της φωνής του Βρετανού ηθοποιού Μάικλ Κέιν.
Η παραγωγή χαρακτηρίζεται από την εταιρεία ως το πρώτο «κινηματογραφικό» audiobook της, συνδυάζοντας αφήγηση μέσω της AI φωνής του Κέιν, πολυπρόσωπη φωνητική διανομή, πρωτότυπη μουσική επένδυση και ειδικά σχεδιασμένο ηχητικό περιβάλλον.
Η κυκλοφορία της έρχεται λίγο πριν από την πολυαναμενόμενη κινηματογραφική μεταφορά του ομηρικού έπους από τον Κρίστοφερ Νόλαν, έναν δημιουργό με τον οποίο ο Κέιν έχει συνεργαστεί σε οκτώ ταινίες, μεταξύ αυτών και στην επική τριλογία του «Dark Knight».
Η φωνή μετά τον άνθρωπο και η διάσταση της τεχνητής νοημοσύνης
Ο Μάικλ Κέιν, ο οποίος σήμερα είναι 93 ετών, έχει ανακοινώσει ξανά στο παρελθόν την αποχώρησή του από την υποκριτική, με πιο πρόσφατη σχετική τοποθέτηση στο φεστιβάλ Red Sea στη Σαουδική Αραβία. Ωστόσο, πριν από αυτό είχε ήδη προχωρήσει σε συμφωνία με την ElevenLabs, παραχωρώντας τα δικαιώματα για τη δημιουργία μιας AI εκδοχής της φωνής του, ενώ αντίστοιχη συμφωνία υπέγραψε και ο Μάθιου ΜακΚόναχι.
Οι δύο ηθοποιοί αποτέλεσαν μερικά από τα πρώτα μεγάλα ονόματα που εντάχθηκαν στην πλατφόρμα Iconic Voice Marketplace της εταιρείας, όπου στούντιο, εταιρείες και δημιουργοί μπορούν να αποκτούν άδεια χρήσης των φωνών διασήμων.
Η πρακτική αυτή φέρνει στο προσκήνιο μια νέα πραγματικότητα: η φωνή ενός ηθοποιού μπορεί να συνεχίσει να αξιοποιείται επαγγελματικά ακόμη και όταν ο ίδιος έχει αποσυρθεί από τον χώρο. Θεωρητικά, με τη συναίνεση της οικογένειας ή των νόμιμων κληρονόμων, η χρήση αυτή θα μπορούσε να συνεχιστεί και μετά τον θάνατό του.
Για τη συγκεκριμένη παραγωγή της Οδύσσειας, η ElevenLabs βασίστηκε στη μετάφραση του Γουίλιαμ Κάλεν Μπράιαντ από τον 19ο αιώνα, ενώ η κινηματογραφική εκδοχή του Νόλαν φέρεται να αντλεί έμπνευση από τη σύγχρονη μετάφραση της Έμιλι Γουίλσον. Η εταιρεία διευκρίνισε επίσης ότι στο project δεν συμμετείχαν ακαδημαϊκοί συνεργάτες, σημειώνοντας όμως πως η σωστή απόδοση και προφορά των ονομάτων των χαρακτήρων αποδείχθηκε ιδιαίτερα απαιτητική και χρονοβόρα διαδικασία.
Σε δήλωσή του, ο ίδιος ο Κέιν χαρακτήρισε την Οδύσσεια ως «μία από τις σπουδαιότερες ιστορίες που ειπώθηκαν ποτέ», επισημαίνοντας ότι θέματα όπως η επιμονή, η αφοσίωση, ο πειρασμός και η επιστροφή στο σπίτι εξακολουθούν να αγγίζουν ανθρώπους διαφορετικών γενεών και πολιτισμών.
Σύμφωνα με την ElevenLabs, η προσωπική συμβολή του Κέιν περιορίστηκε κυρίως στη συμβουλευτική διαδικασία που αφορούσε τη διαμόρφωση και εκπαίδευση της AI φωνής του. Από την πλευρά του, ο Dustin Blank, εκπρόσωπος της εταιρείας, εξήρε τη διορατικότητα του ηθοποιού να συμμετάσχει τόσο νωρίς σε αυτό το πεδίο, συμβάλλοντας ο ίδιος στη διαμόρφωση της ψηφιακής του κληρονομιάς.
Η διάσταση του «ανθρώπινου» και οι διαφορετικές απόψεις
Εδώ ακριβώς ξεκινά η μεγαλύτερη συζήτηση. Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν μια ΑΙ φωνή μπορεί να ακούγεται τόσο πειστική ώστε να θυμίζει τον Μάικλ Κέιν αλλά αν μπορεί να μεταφέρει εκείνα τα στοιχεία που συνιστούν μια πραγματική ερμηνεία ανθρώπινη: τη χρειά, το σώμα, τις ατέλειες, τις παύσεις, τη μνήμη, τα λάθη και τις απρόβλεπτες μεταβολές στον τόνο, όλα όσα συνθέτουν μια ζωή πίσω από κάθε λέξη.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.Advertisement
Η ίδια η ElevenLabs αντιμετωπίζει το εγχείρημα ως συνέχεια της μακραίωνης διαδρομής της Οδύσσειας ως έργου προφορικής αφήγησης και τεχνολογικής μετάδοσης. Σύμφωνα με την εταιρεία, το έπος έχει επιβιώσει επί χιλιάδες χρόνια ακριβώς επειδή μεταφέρεται και επανερμηνεύεται μέσα από διαφορετικά μέσα και εποχές. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η AI αφήγηση παρουσιάζεται ως το επόμενο βήμα αυτής της εξέλιξης.
Οι επικριτές, ωστόσο, βλέπουν μια διαφορετική διάσταση: τη σταδιακή συμπίεση της ανθρώπινης δημιουργικής εργασίας και την αντικατάσταση καλλιτεχνικών ρόλων από τεχνολογικά συστήματα που μπορούν να παράγουν περισσότερο περιεχόμενο, σε πιο γρήγορους ρυθμούς και με λιγότερους ανθρώπους.
Αξίζει να σημειωθεί επίσης ότι, στην περίπτωση της Οδύσσειας, οι υπόλοιποι καλλιτέχνες δεν αναφέρονται ονομαστικά στα credits ενώ, σύμφωνα με το σχετικό ρεπορτάζ, ενημερώθηκαν για τη συμμετοχή τους μόνο μετά την ολοκλήρωση του έργου, λαμβάνοντας αμοιβή ανάλογα με τη χρήση της φωνής τους. Παρ’ όλα αυτά, το κεντρικό πρόσωπο της παραγωγής παραμένει η AI εκδοχή του Κέιν: το όνομα, το κύρος και η εμπορική δύναμη βρίσκονται πλέον συνδεδεμένα με ένα ψηφιακό αντίγραφο μιας ήδη εμβληματικής φωνής.
Η AI φωνή του Μάικλ Κέιν μπορεί πράγματι να δημιουργήσει μια νέα αγορά για ηθοποιούς που επιθυμούν να αδειοδοτήσουν τη φωνή τους και για εταιρείες που επιδιώκουν μεγάλες ηχητικές παραγωγές με μεγαλύτερη ταχύτητα.
Ωστόσο, η ουσία της ερμηνείας δεν περιορίζεται μόνο σε ένα φωνητικό αποτύπωμα, καθώς πρέπει να συνοδεύεται από την παρουσία, τη μνήμη και το απρόοπτο. Με άλλα λόγια, αυτή η μοναδική ανθρώπινη δυνατότητα να ειπωθεί μια φράση διαφορετικά επειδή κάτι συγκίνησε τον ηθοποιό, επειδή αναδύθηκε μια ανάμνηση ή ακόμη και επειδή ένα απρόσμενο λάθος αποδείχθηκε τελικά πιο αληθινό από την αρχική πρόθεση, είναι απλά αναντικατάστατη.
Με πληροφορίες από The Guardian, Deadline
