Στις 13 Οκτωβρίου 1934 γεννήθηκε στα Χανιά της Κρήτης η Ιωάννα Μούσχουρη, η Νάνα που θα γινόταν μία από τις πιο αναγνωρίσιμες ελληνικές φωνές στον κόσμο. Δεν ξεκίνησε από τα μεγάλα σαλόνια αλλά από μια οικογένεια δεμένη με τον κινηματογράφο και τη μουσική.
Ο «Πρωτέας» και το Κουκάκι
Ο πατέρας της, Κωνσταντίνος Μούσχουρης, εργαζόταν ως μηχανικός προβολής. Η μητέρα της, Αλίκη, αγαπούσε το τραγούδι. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και η Νάνα μεγάλωσε με εικόνες, μουσική και κινηματογραφικές μηχανές. Στις οικογενειακές αναμνήσεις έχει ιδιαίτερη θέση ο κινηματογράφος «Πρωτέας» στο Κουκάκι, όπου εργαζόταν ο πατέρας της ως ο μηχανικός προβολής. Επειδή τα παιδικά μου χρόνια τα πέρασα στο Κουκάκι, ο παππούς μου με πήγαινε κινηματογράφο και θυμάμαι πιτσιρίκος τη μικρή Νάνα που βοηθούσε.τον πατέρα της ακόμη και ως ταξιθέτρια. Μας έδινε το πρόγραμμα στην είσοδο.
Τα παιδικά της χρόνια σημαδεύτηκαν από την Κατοχή και τις στερήσεις. Σπούδασε στο Ωδείο Αθηνών, μελετώντας κλασικό τραγούδι, ενώ την έλκυαν η τζαζ και το ελαφρό τραγούδι.
Το ραδιόφωνο και οι πρώτες ευκαιρίες
Στην ιστορία των πρώτων εμφανίσεών της αναφέρεται η συμμετοχή σε ραδιοφωνική εκπομπή νέων ταλέντων με τον Γιώργο Οικονομίδη και τον Μίμη Πλέσσα. Σύμφωνα με την μαρτυρία της καλής φίλης Λουκίλας Καρρέρ – Πλέσσα, ο αείμνηστος δημιουργός την ανέδειξε σε εκείνη την εκπομπή ως μέγα ταλέντο. Και επιπλέον η Μούσχουρη τον περίμενε έξω από το studios γιατί τον είχε μέντορα του 50 γιατί λάτρευε την τζαζ μουσική, την οποία και υπηρετούσε ο Μίμης μέσα στους πέντε κορυφαίος του κόσμου.
Πρόκειται για μια όμορφη ιστορία της εποχής.
Η συνάντηση με τον Χατζιδάκι
Η συνεργασία με τον Μάνο Χατζιδάκι καθόρισε την καλλιτεχνική της πορεία. Το 1959 διακρίθηκε στο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού με το «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» και το «Αστέρι, αστεράκι». Ακολούθησαν τραγούδια που έμειναν αγαπημένα, όπως το «Χάρτινο το φεγγαράκι», το «Μια φορά κι έναν καιρό» και το «Το φεγγάρι είναι κόκκινο». Η ερμηνεία της συνδύαζε καθαρότητα, λεπτότητα και αμεσότητα.
Η παγκόσμια διαδρομή
Το «Weiße Rosen aus Athen» («White Rose of Athens») έγινε μεγάλη επιτυχία στη Γερμανία στις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η Μούσχουρη τραγούδησε στα γαλλικά, στα αγγλικά, στα γερμανικά και σε πολλές άλλες γλώσσες, χτίζοντας μια σπάνια διεθνή καριέρα. Το 1962 συνεργάστηκε με τον παραγωγό Quincy Jones για το «The Girl from Greece Sings». Το 1963 εκπροσώπησε το Λουξεμβούργο στη Eurovision με το «À force de prier».
Συνεργάστηκε με τον Harry Belafonte και τον Michel Legrand, ενώ στη Βρετανία απέκτησε δική της τηλεοπτική παρουσία στο BBC. Ανάμεσα στις διεθνείς επιτυχίες της ξεχωρίζουν τα «Only Love», «Je chante avec toi Liberté», «Plaisir d’amour», «Quand tu chantes» και «Over and Over». Στην Ελλάδα αγαπήθηκαν επίσης το «Ξέρω κάποιο αστέρι», ο «Υμηττός», το «Κυπαρισσάκι», το «Πέλαγο είναι βαθύ» και το «Τώρα που πας στην ξενιτιά».
Η επιστροφή στην Ελλάδα και οι τρεις σπουδαίοι δίσκοι
Η μεγάλη επιστροφή της στην Αθήνα έγινε το 1984, με δύο συναυλίες στο Ηρώδειο στις 23 και 24 Ιουλίου, ύστερα από περίπου είκοσι χρόνια απουσίας από τις ελληνικές σκηνές.
Η Νάνα Μούσχουρη δεν ξέχασε ποτέ την ελληνική μουσική, ακόμη και όταν βρισκόταν στην κορυφή της διεθνούς καριέρας της. Το 1972 είχε κυκλοφορήσει το «Σπίτι μου, σπιτάκι μου», αλλά η μεγάλη επανασύνδεσή της με το ελληνικό κοινό ήρθε το καλοκαίρι του 1984, όταν εμφανίστηκε στο κατάμεστο Ηρώδειο.
Το 1985 κυκλοφόρησε «Η ενδεκάτη εντολή», με μουσική του Γιώργου Χατζηνάσιου και στίχους του Νίκου Γκάτσου. Ήταν μια από τις σημαντικότερες ελληνικές δισκογραφικές επιστροφές της. Ο ίδιος ο Χατζηνάσιος θυμόταν με συγκίνηση την τελειομανία της και το γεγονός ότι, παρόλο που ήταν ήδη παγκόσμια σταρ, τον ρωτούσε στο στούντιο αν χρειαζόταν να ξανατραγουδήσει κάποιο κομμάτι.
Το 1988 ήρθε η νέα μεγάλη συνάντηση με τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Νίκο Γκάτσο, στον δίσκο «Οι μύθοι μιας γυναίκας». Ήταν η επιστροφή της στον συνθέτη που είχε σημαδέψει τα πρώτα της βήματα, με δώδεκα τραγούδια αφιερωμένα στις διαφορετικές όψεις της γυναικείας ύπαρξης, ανάμεσά τους και το «Με λένε Θεοδώρα».
Το 1990 ακολούθησε «Ο ταξιδιώτης», με τον Δήμο Μούτση, επιβεβαιώνοντας ότι η Νάνα Μούσχουρη, παρά τη διεθνή της αναγνώριση, εξακολουθούσε να αναζητά νέες δημιουργικές συναντήσεις με σημαντικούς Έλληνες συνθέτες.
Η οικογένεια και οι δύο γάμοι
Πρώτος της σύζυγος ήταν ο μουσικός και κιθαρίστας Γιώργος Πετσίλας, που τη συνόδευε καλλιτεχνικά. Παντρεύτηκαν το 1960 και απέκτησαν δύο παιδιά, τον Νικόλα και την Ελένη. Ο γάμος τους έληξε τη δεκαετία του 1970. Αργότερα σύντροφός της έγινε ο Γάλλος μουσικός παραγωγός Αντρέ Σαπέλ, με τον οποίο παντρεύτηκε το 2003.
Η πολιτική και η UNICEF
Το 1994 εξελέγη ευρωβουλευτής με τη Νέα Δημοκρατία, επί προεδρίας Μιλτιάδη Έβερτ, και υπηρέτησε έως το 1999. Η πολιτική της δραστηριότητα συνδέθηκε με ζητήματα πολιτισμού και εκπαίδευσης. Από το 1993 ανέλαβε επίσης ρόλο Πρέσβειρας Καλής Θέλησης της UNICEF.
Μια φωνή που δεν ξέχασε την αφετηρία της
Τα χαρακτηριστικά μαύρα γυαλιά έγιναν σήμα κατατεθέν της. Πίσω από τη διεθνή διασημότητα παρέμεινε μια παρουσία με ευγένεια και γλυκύτητα. Στις 13 Οκτωβρίου 2026 συμπληρώνει 92 χρόνια ζωής. Και η εικόνα του κοριτσιού στον «Πρωτέα» του Κουκακίου εξακολουθεί να προσφέρει το πιο τρυφερό ξεκίνημα για να αφηγηθεί κανείς την ιστορία μιας φωνής που ταξίδεψε παντού.
