Τα μέλη της κριτικής επιτροπής της Μπιενάλε Βενετίας 2026 παραιτήθηκαν, μία εβδομάδα αφότου έκανε γνωστό ότι δεν θα απονεμηθούν βραβεία σε καλλιτέχνες από τη Ρωσία και το Ισραήλ.
Η είδηση δημοσιεύτηκε στο Instagram του περιοδικού e-flux, χωρίς καμία αιτιολόγηση για την απόφαση.
Η κριτική επιτροπή ανακοινώθηκε από την Μπιενάλε στις 22 Απριλίου, Η ανακοίνωση ανέφερε ότι την κριτική επιτροπή επέλεξε το διοικητικό συμβούλιο της Μπιενάλε λόγω του απροσδόκητου θανάτου της καλλιτεχνικής διευθύντριας της 61ης Μπιενάλε, Koyo Kouoh τον Μάιο του 2025.
Η παραίτηση σύσσωμης της επιτροπής, λίγες ημέρες πριν από τα εγκαίνια της φετινής διοργάνωσης στις 9 Μαΐου, σηματοδοτεί μια δραματική κλιμάκωση στη διαμάχη η οποία έχει προκαλέσει αναταραχή σε ένα από τα πλέον περίβλεπτα φεστιβάλ τέχνης στον κόσμο.
Η πενταμελής κριτική επιτροπή, με επικεφαλής τη Βραζιλιάνα έφορο Σολάνζ Φαρκάς, εξέδωσε την περασμένη εβδομάδα μία μακροσκελή δήλωση η οποία ανέφερε ότι «προασπιζόμενη τα ανθρώπινα δικαιώματα» δεν θα τιμήσει έργα από χώρες οι ηγέτες των οποίων κατηγορούνται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Οι μοναδικές δύο χώρες που συμμετέχουν στην Μπιενάλε και αντιμετωπίζουν τέτοιο πρόβλημα είναι η Ρωσία και το Ισραήλ: το ΔΠΔ έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης σε βάρος του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία και σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου για τον πόλεμο στη Γάζα.
Η απόφαση επικρίθηκε σφοδρά από ορισμένους, ενώ Ισραηλινός καλλιτέχνης που θα παρουσιάσει έργα του στη Βενετία, ο γλύπτης Μπέλου Σιμιόν Φαϊνάρου, κατηγόρησε την επιτροπή για φυλετικές διακρίσεις και απείλησε να προσφύγει στη δικαιοσύνη.
Η φετινή Μπιενάλε βρέθηκε στο μάτι ενός πολιτικού και μιντιακού κυκλώνα από τις αρχές Μαρτίου, όταν οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι θα επιτρέψουν στη Ρωσία να επανέλθει στην έκθεση, για πρώτη φορά μετά την εισβολή του 2022 στην Ουκρανία. Η ιταλική κυβέρνηση επέκρινε δριμύτατα την απόφαση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε ότι θα τερματίσει ή θα αναστείλει τη χρηματοδότησή της, ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, εάν ξανανοίξει φέτος το ρωσικό περίπτερο.
Ωστόσο ο πρόεδρος της Μπιενάλε Πιετράντζελο Μπουταφουόκο αρνήθηκε να υποχωρήσει, εκτιμώντας ότι το φεστιβάλ είναι «χώρος συνύπαρξης όλου του πλανήτη», όπου δεν χωρά λογοκρισία.
Την Τετάρτη, εντείνοντας τις πιέσεις, το υπουργείο Πολιτισμού έστειλε τους επιθεωρητές του στη Βενετία για να συγκεντρώσουν πληροφορίας για το πώς έγινε ξανά δεκτή η Ρωσία, αναζητώντας τυχόν γραφειοκρατικά λάθη που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε ανάκληση της πρόσκλησης.
Η Μπιενάλε δεν σχολίασε το μποϊκοτάζ της κριτικής επιτροπής στους Ρώσους και τους Ισραηλινούς καλλιτέχνες, εκτιμώντας ότι λειτουργεί «αυτόνομα και ανεξάρτητα». Τα υπόλοιπα μέλη της επιτροπής είναι οι Ζόι Μπατ, Ελβίρα Ντιανγκάνι Όσε, Μάρτα Κούζμα και Τζοβάνα Ζαπέρι.
Οι οργανωτές πάντως ανακοίνωσαν ότι, για πρώτη φορά, θα επιτρέψουν να επιλέξουν οι επισκέπτες τους αγαπημένους καλλιτέχνες τους, μεταξύ όλων (συμπεριλαμβανομένων των Ρώσων και των Ισραηλινών) όσοι συμμετέχουν στην έκθεση. Τα βραβεία θα απονεμηθούν με τη λήξη της έκθεσης τον Νοέμβριο, αντί για την επόμενη εβδομάδα.
Προς το παρόν δεν είναι σαφές ποιος θα επιλέξει τους νικητές των κορυφαίων βραβείων, του Χρυσού και του Αργυρού Λέοντα ή αν θα επιτραπεί να βραβευτούν έργα Ισραηλινών και Ρώσων καλλιτεχνών.
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ, artnews
