Υπήρξαν μεγάλες πρωταγωνίστριες. Υπήρξαν λαμπερές σταρ. Η Τζένη Καρέζη κατάφερε να γίνει και τα δύο, χωρίς ποτέ να χάσει την καλλιτεχνική της αξιοπρέπεια. Τριάντα τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό της, η μορφή της εξακολουθεί να συγκινεί και να εμπνέει, καθώς υπήρξε μια ηθοποιός που συνδύασε την ομορφιά, την παιδεία, το ταλέντο και την κοινωνική ευαισθησία.
Γεννήθηκε στην Αθήνα στις 12 Ιανουαρίου 1934 με το όνομα Ευγενία Καρπούζη. Κόρη του μαθηματικού και γυμνασιάρχη Κωνσταντίνου Καρπούζη και της δασκάλας Θεώνης Λάφη, μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον που καλλιέργησε από νωρίς την αγάπη της για τα γράμματα και τις τέχνες. Αποφοίτησε από τη Δραματική Σχολή του Εθνικού Θεάτρου και πολύ γρήγορα ξεχώρισε για την εκφραστικότητα και τη σκηνική της παρουσία.
Η πρώτη μεγάλη κινηματογραφική επιτυχία ήρθε το 1955 με τη «Λατέρνα, Φτώχεια και Φιλότιμο», δίπλα στον Βασίλη Αυλωνίτη και τον Μίμη Φωτόπουλο. Από εκεί και πέρα ακολούθησε μια αδιάκοπη πορεία με περισσότερες από τριάντα ταινίες, πολλές από τις οποίες θεωρούνται πλέον κλασικές.
Ανάμεσα στις πιο αγαπημένες ξεχωρίζουν:
- Δεσποινίς Διευθυντής
- Μια Τρελή Τρελή Οικογένεια
- Το Νησί των Πειρασμών
- Οι Κυρίες της Αυλής
- Τα Κόκκινα Φανάρια
- Λόλα
- Κοντσέρτο για Πολυβόλα
- Μανταλένα (συμμετοχή σε μία από τις σημαντικές παραγωγές της εποχής)
Στον κινηματογράφο συνεργάστηκε με τους κορυφαίους δημιουργούς και ηθοποιούς της εποχής, όπως ο Αλέκος Σακελλάριος, ο Ντίνος Δημόπουλος, ο Δημήτρης Χορν, ο Νίκος Κούρκουλος, ο Λάμπρος Κωνσταντάρας και πολλοί ακόμη.
Ωστόσο, η μεγάλη της αγάπη ήταν πάντοτε το θέατρο. Από τις πρώτες της εμφανίσεις στο Εθνικό Θέατρο δίπλα στον Αλέξη Μινωτή και την Κατίνα Παξινού μέχρι τη δημιουργία του θιάσου Καρέζη – Καζάκου, υπηρέτησε τη σκηνή με πάθος και συνέπεια.
Με τον σύζυγό της Κώστα Καζάκο δημιούργησαν ένα από τα σημαντικότερα θεατρικά σχήματα της μεταπολίτευσης. Το θέατρο «Αθήναιον», που αργότερα πήρε το όνομά της, έγινε σημείο αναφοράς για το ποιοτικό ελληνικό θέατρο.
Η κορυφαία στιγμή της καλλιτεχνικής αλλά και πολιτικής τους διαδρομής ήταν αναμφίβολα το «Μεγάλο μας Τσίρκο» του Ιάκωβου Καμπανέλλη το 1973. Με τη συγκλονιστική μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου και τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη, η παράσταση εξελίχθηκε σε σύμβολο αντίστασης απέναντι στη δικτατορία. Η Καρέζη και ο Καζάκος συνελήφθησαν από το καθεστώς των συνταγματαρχών, όμως δεν λύγισαν ποτέ.
Και από αυτό τον δίσκο που κυκλοφόρησε με τη μεταπολίτευση η φωνή της Τζένης ακούγεται συγκλονιστικά. Πρώτος ερμηνευτής του τραγουδιού ήταν ο Νίκος Δημητράτος, ενώ το έργο συνδέθηκε άρρηκτα και με τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη, που έγινε σύμβολο αντίστασης εκείνης της εποχής.
Οι στίχοι αναφέρονται σε δύο νέα παιδιά, τον Ορέστη από τον Βόλο και τη Μαρία από τη Σπάρτη, που χάνονται μέσα στις τραγωδίες της ελληνικής ιστορίας. Οι γονείς τους τους αναζητούν σπαρακτικά:«Ορέστη απ’ το Βόλο,
Μαρία απ’ τη Σπάρτη,
γυρεύω το γιο μου…
Μαρία απ’ τη Σπάρτη,
Ορέστη απ’ το Βόλο,
την κόρη μου θέλω…»
Η Τζένη Καρέζη διακρίθηκε και στο αρχαίο δράμα, ιδιαίτερα ως Μήδεια του Ευριπίδη, ενώ ερμήνευσε έργα των Σαίξπηρ, Λόρκα, Μίλερ, Τολστόι και πολλών ακόμη μεγάλων συγγραφέων.
Αν και δεν υπήρξε τραγουδίστρια, το όνομά της συνδέθηκε με τραγούδια που έγραψαν ιστορία. Πάνω απ’ όλα με τα τραγούδια του «Μεγάλου μας Τσίρκου», όπως το συγκλονιστικό «Φίλοι κι αδέλφια», που ερμήνευσε ο Νίκος Ξυλούρης και έγινε ύμνος της αντίστασης. Επίσης, πολλές κινηματογραφικές της ταινίες συνοδεύτηκαν από μουσικές των Μίμη Πλέσσα, Σταύρου Ξαρχάκου και Μάνου Χατζιδάκι, οι οποίες παραμένουν αγαπημένες μέχρι σήμερα.
Τα τελευταία χρόνια της ζωής της έδωσε μια γενναία μάχη με τον καρκίνο. Δεν εγκατέλειψε ποτέ το θέατρο, ανεβαίνοντας στη σκηνή ακόμη και όταν η υγεία της είχε επιβαρυνθεί σημαντικά. Έφυγε από τη ζωή στις 27 Ιουλίου 1992, σε ηλικία μόλις 58 ετών, σκορπίζοντας θλίψη σε ολόκληρη την Ελλάδα.
Η Τζένη Καρέζη δεν ήταν μόνο μια σπουδαία ηθοποιός. Ήταν μια προσωπικότητα με πνευματικό βάθος, κοινωνική ευαισθησία και αταλάντευτη αξιοπρέπεια. Άφησε πίσω της ένα έργο που εξακολουθεί να συγκινεί νέες γενιές θεατών και απέδειξε ότι το πραγματικό αστέρι δεν λάμπει μόνο πάνω στη σκηνή, αλλά και στη μνήμη ενός λαού που δεν ξεχνά.
