Η Ευρώπη έχει ακόμη τους διαδόχους των θρόνων της. Πρόσωπα που γεννήθηκαν μέσα σε βασιλικά πρωτόκολλα, εκπαιδεύτηκαν για έναν θεσμικό ρόλο και μεγαλώνουν με την ιδέα ότι κάποια στιγμή θα κληθούν να σηκώσουν το βάρος ενός στέμματος. Το αφιέρωμα του Bovary θυμίζει αυτή τη νέα γενιά: από τον πρίγκιπα Γουίλιαμ στη Βρετανία μέχρι τη Λεονόρ της Ισπανίας, τη Βικτόρια της Σουηδίας, τον Κριστιάν της Δανίας, τον Χάακον της Νορβηγίας και την Αμαλία της Ολλανδίας. Όλοι τους, με διαφορετικό τρόπο, προσπαθούν να επαναπροσδιορίσουν τι σημαίνει μοναρχία στον 21ο αιώνα.
Πρίγκιπας Γουίλιαμ – Βρετανία
Ο Γουίλιαμ είναι ο πρώτος στη σειρά για τον βρετανικό θρόνο. Μετά την άνοδο του πατέρα του, βασιλιά Καρόλου, ο ρόλος του αναβαθμίστηκε θεσμικά και συμβολικά. Έχει χτίσει εικόνα οικογενειάρχη, με έμφαση σε θέματα ψυχικής υγείας και περιβάλλοντος, ενώ κουβαλά και το βάρος της σύγκρισης με τη μητέρα του, πριγκίπισσα Νταϊάνα.
Πριγκίπισσα Λεονόρ – Ισπανία
Η Λεονόρ, κόρη του βασιλιά Φελίπε και της βασίλισσας Λετίθια, προετοιμάζεται μεθοδικά για τον ισπανικό θρόνο. Έχει εκπαιδευτεί με αυστηρό δημόσιο προφίλ, διεθνείς σπουδές και στρατιωτική προετοιμασία. Η εικόνα της είναι λιτή, πειθαρχημένη και μετρημένη, σε μια χώρα όπου η μοναρχία χρειάζεται συνεχώς να αποδεικνύει τη χρησιμότητά της.
Πριγκίπισσα Βικτόρια – Σουηδία
Η Βικτόρια έγινε διάδοχος μετά τη συνταγματική αλλαγή που καθιέρωσε την απόλυτη πρωτοτοκία στη Σουηδία. Είναι ίσως από τις πιο ανθρώπινες φιγούρες της ευρωπαϊκής βασιλικής σκηνής, καθώς έχει μιλήσει ανοιχτά για προσωπικές δυσκολίες και έχει συνδυάσει θεσμική σοβαρότητα με μια πιο καθημερινή, προσγειωμένη εικόνα.
Πρίγκιπας Κριστιάν – Δανία
Ο Κριστιάν, γιος του βασιλιά Φρειδερίκου και της βασίλισσας Μαίρης, ανήκει στη νεότερη γενιά των διαδόχων. Μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον που προσπάθησε να ενώσει το βασιλικό πρωτόκολλο με μια πιο φυσιολογική καθημερινότητα. Είναι ακόμη στην αρχή της δημόσιας διαδρομής του, αλλά ήδη προβάλλεται ως το πρόσωπο της επόμενης Δανίας.
Πρίγκιπας Χάακον – Νορβηγία
Ο Χάακον είναι διάδοχος σε μια χώρα όπου η μοναρχία διατηρεί ισχυρή αποδοχή, αλλά με αυστηρή απαίτηση σεμνότητας και διαφάνειας. Έχει σπουδές, στρατιωτική εκπαίδευση και κοινωνική παρουσία. Ο γάμος του με τη Μέτε-Μάριτ υπήρξε κάποτε τολμηρή επιλογή, αλλά τελικά λειτούργησε ως δείγμα μιας πιο ανοιχτής μοναρχίας.
Πριγκίπισσα Αμαλία – Ολλανδία
Η Αμαλία, κόρη του βασιλιά Γουλιέλμου-Αλέξανδρου και της βασίλισσας Μάξιμα, είναι διάδοχος ενός θρόνου που προσπαθεί να μείνει κοντά στην κοινωνία. Έχει επιλέξει χαμηλό προφίλ και πανεπιστημιακή εκπαίδευση σε τομείς που συνδέονται με πολιτική, δίκαιο και οικονομία. Η ζωή της όμως δείχνει και τη σκοτεινή πλευρά του ρόλου, καθώς υπήρξαν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλειά της.
Στην Ελλάδα της Βουλής και της κάλπης
Στην Ελλάδα, βέβαια, δεν υπάρχει θρόνος. Υπάρχει Βουλή. Και εκεί η λέξη «διάδοχος» δεν έχει θεσμική έννοια. Έχει όμως πολιτική, κοινωνική και επικοινωνιακή βαρύτητα. Γιατί και στη δική μας Δημοκρατία υπάρχουν ονόματα που κουβαλούν ιστορία, μνήμη, οικογενειακή συνέχεια, κομματικές ρίζες, προσδοκίες αλλά και μεγάλη καχυποψία.
Κυριάκος Μητσοτάκης
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι το πιο χαρακτηριστικό σημερινό παράδειγμα πολιτικής συνέχειας που μετατράπηκε σε κορυφαία εξουσία. Πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας, φέρει ένα όνομα απολύτως συνδεδεμένο με τη μεταπολιτευτική ιστορία της χώρας. Στη δική του περίπτωση, το επώνυμο ήταν αφετηρία· η διατήρηση της εξουσίας όμως κρίθηκε και κρίνεται στην κάλπη, στην κυβερνητική φθορά και στα αποτελέσματα. (Ο Πρωθυπουργός της Ελληνικής Δημοκρατίας)
Ντόρα Μπακογιάννη
Η Ντόρα Μπακογιάννη είναι κόρη του πρώην πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, όπως αναφέρει και το επίσημο βιογραφικό της στη Βουλή. Έχει όμως και δική της βαριά πολιτική διαδρομή: βουλευτής, πρώην δήμαρχος Αθηναίων, πρώην υπουργός Εξωτερικών, πρόσωπο με αυτόνομη πολιτική παρουσία. Είναι από τις περιπτώσεις όπου το οικογενειακό όνομα συνδυάστηκε με προσωπική κοινοβουλευτική αντοχή. (Ελληνική Βουλή)
Γιώργος Παπανδρέου
Ο Γιώργος Παπανδρέου φέρει ίσως το πιο φορτισμένο επώνυμο της ελληνικής Κεντροαριστεράς. Πρώην πρωθυπουργός, πρώην πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ και πρόσωπο που συνδέθηκε με μια εξαιρετικά δύσκολη περίοδο για τη χώρα. Η παρουσία του στη Βουλή θυμίζει ότι οι πολιτικές δυναστείες δεν κληρονομούν μόνο δόξα, αλλά και ευθύνες, λάθη, κρίσεις και ιστορικό βάρος. (Ελληνική Βουλή)
Κώστας Αχ. Καραμανλής
Ο Κώστας Αχ. Καραμανλής φέρει ένα από τα βαρύτερα πολιτικά επώνυμα της Νέας Δημοκρατίας. Το επίσημο βιογραφικό του στη Βουλή τον εμφανίζει ως βουλευτή με καταγωγή από τις Σέρρες, οικονομολόγο και σύμβουλο επιχειρήσεων. Στο δικό του πρόσωπο, το όνομα Καραμανλής λειτουργεί ταυτόχρονα ως πολιτικό κεφάλαιο και ως μεγάλη απαίτηση λογοδοσίας. (Ελληνική Βουλή)
Όλγα Κεφαλογιάννη
Η Όλγα Κεφαλογιάννη προέρχεται από μια ιστορική κρητική πολιτική οικογένεια. Δικηγόρος, με σπουδές σε Ελλάδα, Λονδίνο και ΗΠΑ, έχει χτίσει προσωπικό προφίλ στον χώρο του τουρισμού και της κοινοβουλευτικής παρουσίας. Είναι από τις περιπτώσεις όπου το οικογενειακό υπόβαθρο έδωσε αναγνωρισιμότητα, αλλά η πολιτική διαδρομή χρειάστηκε να αποκτήσει δικό της ύφος. (Ελληνική Βουλή)
Ζωή Κωνσταντοπούλου
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου είναι μια ιδιαίτερη περίπτωση πολιτικής συνέχειας και ρήξης μαζί. Κόρη του Νίκου Κωνσταντόπουλου, πρώην προέδρου του Συνασπισμού, μπήκε στην πολιτική με γνωστό επώνυμο, αλλά επέλεξε μια απολύτως προσωπική, συγκρουσιακή και αυτόνομη διαδρομή. Σήμερα η παρουσία της συνδέεται με την Πλεύση Ελευθερίας και με έναν έντονο, θεατρικό αλλά αναγνωρίσιμο κοινοβουλευτικό λόγο. (Βικιπαίδεια)
Θάνος Πλεύρης
Ο Θάνος Πλεύρης είναι βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, με σπουδές στη Νομική και ειδίκευση στο ποινικό και ιατρικό δίκαιο. Φέρει επίσης ένα επώνυμο με ισχυρό ιδεολογικό φορτίο στον χώρο της Δεξιάς. Η δική του πολιτική διαδρομή δείχνει πώς ένα οικογενειακό πολιτικό στίγμα μπορεί να μετασχηματιστεί, αλλά ποτέ να μη διαγραφεί πλήρως από τη δημόσια ανάγνωση. (Ελληνική Βουλή)
Εδώ βρίσκεται η μεγάλη διαφορά ανάμεσα στα παλάτια και στη Βουλή. Στη μοναρχία, η διαδοχή είναι προκαθορισμένη. Στη Δημοκρατία, η διαδοχή είναι πάντα προσωρινή, αβέβαιη και υπό αίρεση. Ο πρίγκιπας ή η πριγκίπισσα εκπαιδεύεται για τον θρόνο. Ο πολιτικός «διάδοχος» πρέπει να πείσει ότι δεν είναι απλώς το παιδί, ο ανιψιός, η κόρη ή ο συνεχιστής ενός ονόματος.
Το επώνυμο στην πολιτική ανοίγει πόρτες. Δίνει αναγνωρισιμότητα, πρόσβαση, μηχανισμούς, ίσως και ένα πρώτο προβάδισμα. Ταυτόχρονα, όμως, φορτώνει τον πολιτικό με συγκρίσεις. Άλλος συγκρίνεται με τον πατέρα του. Άλλη με τον πρώην πρωθυπουργό της οικογένειας. Άλλος με μια παράταξη ολόκληρη. Άλλη με μια παλαιότερη εποχή που οι πολίτες είτε θυμούνται με νοσταλγία είτε απορρίπτουν με ένταση.
Και τελικά αυτό είναι το ενδιαφέρον συμπέρασμα. Στους ευρωπαϊκούς θρόνους η διαδοχή περνά από το αίμα, το πρωτόκολλο και το Σύνταγμα κάθε μοναρχίας. Στην ελληνική πολιτική περνά από την κάλπη. Κανένα επώνυμο, όσο βαρύ κι αν είναι, δεν αρκεί από μόνο του. Στη Δημοκρατία δεν υπάρχουν στέμματα. Υπάρχουν σταυροί προτίμησης, δημόσια κριτική, κυβερνητική φθορά, επιτυχίες, αποτυχίες και, πάνω απ’ όλα, πολίτες που κάθε φορά αποφασίζουν αν ο «διάδοχος» θα μείνει στη σκηνή ή θα γίνει απλώς μια υποσημείωση της οικογενειακής ιστορίας.
