Μια παράδοση που μετρά περισσότερα από 200 χρόνια βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο αντιδράσεων στη Βρετανία. Δεκαοκτώ βουλευτές και ένα μέλος της Βουλής των Λόρδων ζητούν από την κυβέρνηση να σταματήσει τη χρήση πραγματικής γούνας αρκούδας για την κατασκευή των χαρακτηριστικών μαύρων σκούφων που φορούν οι βασιλικοί φρουροί έξω από το Μπάκιγχαμ.
Η παρέμβαση, την οποία δημοσιοποίησε η οργάνωση προστασίας των ζώων PETA, επαναφέρει τη συζήτηση για το κατά πόσο ένα από τα διασημότερα σύμβολα της βρετανικής μοναρχίας μπορεί να διατηρηθεί χωρίς τη θανάτωση ζώων.
Οι υπογράφοντες την επιστολή προς τον αρμόδιο υπουργό Άμυνας, Λουκ Πόλαρντ, προέρχονται από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους. Ζητούν την αντικατάσταση της φυσικής γούνας από σύγχρονα συνθετικά υλικά, τα οποία θα διατηρούν την ιστορική εμφάνιση της στολής.
Η διαμαρτυρία δεν αφορά την κατάργηση της βασιλικής φρουράς ή την αλλαγή της τελετουργικής παρουσίας της. Αφορά αποκλειστικά τη χρήση πραγματικής γούνας αρκούδας, σε μια εποχή κατά την οποία υπάρχουν ολοένα περισσότερες εναλλακτικές λύσεις στη βιομηχανία των υφασμάτων.
Οι αρκούδες του Καναδά και οι αντιδράσεις για τη θανάτωσή τους
Οι διάσημοι σκούφοι, γνωστοί ως bearskin caps, κατασκευάζονται από γούνα μαύρης αρκούδας της Βόρειας Αμερικής, η οποία προέρχεται κυρίως από τον Καναδά.
Η PETA υποστηρίζει ότι η συνέχιση της χρήσης πραγματικής γούνας συντηρεί μια πρακτική που προκαλεί πόνο στα ζώα και μπορεί να αφήνει ορφανά μικρά αρκούδας.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει υποστηρίξει ότι τα δέρματα προέρχονται από νόμιμη και ελεγχόμενη θήρα στον Καναδά και ότι οι αρκούδες δεν θανατώνονται αποκλειστικά για την κατασκευή στρατιωτικών σκούφων.
Οι οργανώσεις προστασίας των ζώων αντιτείνουν ότι η αγορά της γούνας δημιουργεί πρόσθετο οικονομικό κίνητρο για τη συνέχιση της θήρας.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχει δημοσιοποιήσει η PETA, οι παραγγελίες νέων σκούφων αυξήθηκαν από 22 το 2024 σε 96 το 2025, γεγονός που ενίσχυσε τις πιέσεις προς τη βρετανική κυβέρνηση.
Τι απαντά το βρετανικό υπουργείο Άμυνας
Η βρετανική κυβέρνηση δεν αποκλείει την αντικατάσταση της φυσικής γούνας. Ωστόσο, επιμένει ότι οποιοδήποτε νέο υλικό πρέπει να πληροί συγκεκριμένες στρατιωτικές και τεχνικές προδιαγραφές.
Το υπουργείο Άμυνας υποστηρίζει ότι έχουν εξεταστεί συνθετικές εναλλακτικές λύσεις, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει βρεθεί κάποια που να ανταποκρίνεται πλήρως στις απαιτήσεις.
Οι δοκιμές αφορούν την αντοχή στη βροχή, την απορρόφηση νερού, την ταχύτητα στεγνώματος, τη διατήρηση του σχήματος και την εμφάνιση του σκούφου.
Οι φρουροί παραμένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε εξωτερικούς χώρους, ακόμη και υπό δύσκολες καιρικές συνθήκες. Γι’ αυτό, σύμφωνα με το υπουργείο, το νέο υλικό πρέπει να είναι ανθεκτικό και κατάλληλο για πολύχρονη χρήση.
Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει το οικονομικό κόστος της αντικατάστασης και τη διάρκεια ζωής των συνθετικών σκούφων.
Μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί οριστική απόφαση ή χρονοδιάγραμμα για την κατάργηση της φυσικής γούνας.
Από το Βατερλώ στο Μπάκιγχαμ: Η ιστορία των διάσημων σκούφων
Η ιστορία των χαρακτηριστικών καλυμμάτων κεφαλής συνδέεται με μία από τις σημαντικότερες μάχες της ευρωπαϊκής ιστορίας: το Βατερλώ, στις 18 Ιουνίου 1815.
Εκεί, οι συμμαχικές δυνάμεις υπό τον δούκα του Ουέλινγκτον και τον Πρώσο στρατάρχη Μπλύχερ νίκησαν οριστικά τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη.
Οι επίλεκτοι γρεναδιέροι της γαλλικής Αυτοκρατορικής Φρουράς φορούσαν ψηλούς γούνινους σκούφους, οι οποίοι τους έκαναν να φαίνονται ακόμη πιο επιβλητικοί στο πεδίο της μάχης.
Μετά τη νίκη, οι Βρετανοί Grenadier Guards υιοθέτησαν το συγκεκριμένο κάλυμμα κεφαλής ως σύμβολο της στρατιωτικής τους επιτυχίας.
Η παράδοση επεκτάθηκε σταδιακά και στα υπόλοιπα συντάγματα της Πεζής Φρουράς.
Σήμερα, οι περίφημοι σκούφοι αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της τελετουργικής στολής πέντε ιστορικών συνταγμάτων: Grenadier Guards, Coldstream Guards, Scots Guards, Irish Guards και Welsh Guards.
Οι στρατιώτες πίσω από το τουριστικό αξιοθέατο
Για εκατομμύρια επισκέπτες του Λονδίνου, οι βασιλικοί φρουροί αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά αξιοθέατα της βρετανικής πρωτεύουσας.
Οι κόκκινες στολές, οι ψηλοί μαύροι σκούφοι και η σχεδόν απόλυτη ακινησία των στρατιωτών έχουν γίνει εικόνες αναγνωρίσιμες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ωστόσο, οι φρουροί δεν είναι ηθοποιοί ή απλώς πρόσωπα μιας τουριστικής τελετής. Είναι εν ενεργεία στρατιωτικοί, οι οποίοι υπηρετούν σε συντάγματα με επιχειρησιακή αποστολή.
Πολλοί έχουν συμμετάσχει σε στρατιωτικές επιχειρήσεις εκτός Βρετανίας, ενώ η υπηρεσία τους περιλαμβάνει τόσο την προστασία των βασιλικών ανακτόρων όσο και τη συμμετοχή σε επίσημες κρατικές τελετές.
Η αλλαγή φρουράς στο Μπάκιγχαμ, γνωστή ως Changing of the Guard, αποτελεί μία από τις διασημότερες στρατιωτικές τελετές στον κόσμο.
Πόσο κοστίζουν οι σκούφοι και πόσο αντέχουν
Οι σκούφοι έχουν ύψος περίπου 45 εκατοστά και κατασκευάζονται με ειδικό σκελετό, πάνω στον οποίο τοποθετείται η γούνα.
Η κατασκευή τους απαιτεί εξειδικευμένη εργασία, ενώ η συντήρησή τους γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Κάθε καινούργιος γούνινος σκούφος κοστίζει 2.460 λίρες, δηλαδή περίπου 2.860 ευρώ.
Ένας σκούφος μπορεί να παραμείνει σε χρήση για πολλές δεκαετίες, εφόσον συντηρείται σωστά.
Αυτό αποτελεί και ένα από τα επιχειρήματα του βρετανικού υπουργείου Άμυνας, το οποίο υποστηρίζει ότι η μεγάλη διάρκεια ζωής των σημερινών σκούφων πρέπει να ληφθεί υπόψη στην αξιολόγηση οποιασδήποτε εναλλακτικής λύσης.
Από την άλλη πλευρά, οι οργανώσεις προστασίας των ζώων επιμένουν ότι το οικονομικό κόστος και η ανθεκτικότητα δεν μπορούν να αποτελούν τα μοναδικά κριτήρια για τη διατήρηση μιας πρακτικής που προϋποθέτει τη χρήση πραγματικής γούνας.
Μια παράδοση δύο αιώνων μπροστά σε μια νέα εποχή
Η υπόθεση των γούνινων σκούφων ξεπερνά πλέον τα όρια μιας διαφωνίας για τη στρατιωτική ενδυμασία.
Αγγίζει ένα ευρύτερο ερώτημα που απασχολεί πολλές ευρωπαϊκές κοινωνίες: πώς μπορούν να διατηρηθούν ιστορικά σύμβολα και παραδόσεις, όταν ο τρόπος κατασκευής τους συγκρούεται με τις σύγχρονες αντιλήψεις για την προστασία των ζώων;
Οι υποστηρικτές της αντικατάστασης θεωρούν ότι η ιστορική εμφάνιση των φρουρών μπορεί να παραμείνει αναλλοίωτη, χωρίς να χρησιμοποιείται πραγματική γούνα.
Το υπουργείο Άμυνας, από την πλευρά του, θέτει ως προϋπόθεση την εξεύρεση υλικού που θα ανταποκρίνεται στις τεχνικές και επιχειρησιακές απαιτήσεις.
Προς το παρόν, οι φρουροί εξακολουθούν να στέκονται έξω από το Μπάκιγχαμ φορώντας τους ίδιους χαρακτηριστικούς μαύρους σκούφους που έχουν ταυτιστεί με τη βρετανική μοναρχία.
Το ερώτημα είναι εάν, έπειτα από περισσότερα από 200 χρόνια, η επόμενη γενιά βασιλικών φρουρών θα συνεχίσει να φορά πραγματική γούνα αρκούδας ή εάν η ίδια ιστορική εικόνα θα διατηρηθεί με ένα διαφορετικό, συνθετικό υλικό.
