Η μεγαλύτερη σε διάρκεια διεθνής διάσκεψη για το κλίμα ολοκληρώθηκε χωρίς την έκδοση κοινής διακήρυξης, καθώς το σχέδιο συμφωνίας δεν εξασφάλισε την απαραίτητη συναίνεση. Την εξέλιξη γνωστοποίησε ο Τούρκος συμπρόεδρος της COP31, 44 ώρες μετά την έναρξη των εργασιών και ενώ είχαν προηγηθεί δύο εβδομάδες προκαταρκτικών διαβουλεύσεων στην Αττάλεια. Το τελευταίο στάδιο των συνομιλιών χαρακτηρίστηκε από έντονη αναστάτωση, με την άρνηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αποδεχθεί το κείμενο να αποδεικνύεται καθοριστική.
«Είναι απαράδεκτο να μην υπάρχει αναφορά στα ορυκτά καύσιμα», ανέφερε ο Ιρλανδός υπουργός Περιβάλλοντος, Ντάρα Ο’ Μπράιεν, εκπροσωπώντας την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στον αντίποδα, η Ρωσία και η Κίνα τάχθηκαν υπέρ της επιλογής να μην υπάρξει σαφής μνεία στα «ορυκτά καύσιμα» στο τελικό κείμενο της συμφωνίας.
«Πειρατεία από τους πετρελαιοπαραγωγούς»
Η εκ περιτροπής προεδρία της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατήγγειλε ότι η σύνοδος COP31 «υπονομεύεται από ορισμένα κράτη που παράγουν πετρέλαιο», επισημαίνοντας πως οι διαφωνίες παρέμειναν, παρά τις έκτακτες συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία που διοργάνωσαν οι συμπρόεδροι της διάσκεψης, Τουρκία και Αυστραλία.
Από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ Αγιούμπ, υποστήριξε ότι οι αραβικές χώρες «συνέχισαν να συνομιλούν με καλή πίστη». Παράλληλα, υπενθύμισε ότι τα 22 μέλη του Αραβικού Συνδέσμου ευθύνονται για λιγότερο από το 2% των ιστορικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
«Είχαμε διαπραγματεύσεις και ακούσαμε τους πάντες υπομονετικά», δήλωσε ο Τούρκος Υπουργός Περιβάλλοντος, ο οποίος στη συνέχεια αναγνώρισε ότι οι συνομιλίες οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο.
Το κλίμα σύγχυσης που επικράτησε, με τις αντιπροσωπείες να μην γνωρίζουν εάν θα παραμείνουν στην αίθουσα προκειμένου να συνεχιστεί η συζήτηση επί του σχεδίου συμφωνίας, συνοδεύτηκε και από ένα απρόοπτο περιστατικό. Ο Κουρούμ, υπουργός Περιβάλλοντος της Τουρκίας, καταγράφηκε από ανοικτό μικρόφωνο να απευθύνεται στον επικεφαλής του ΟΗΕ για το κλίμα, Σάιμον Στιλ, λέγοντάς του «κάτσε κάτω», την ώρα που εκείνος επιχειρούσε να τον βοηθήσει να αποκαταστήσει την τάξη.
Έντονη ήταν και η αντίδραση του προέδρου των Διαπραγματευτών της Αφρικής, ο οποίος, επίσης μέσω ανοικτού μικροφώνου, απευθύνθηκε στον Τούρκο αξιωματούχο λέγοντας: «Με όλο τον σεβασμό, κύριε Πρόεδρε, δεν δείξατε σεβασμό σε μια ομάδα 54 χωρών».
Την ίδια στιγμή, εκπρόσωποι περιβαλλοντικών οργανώσεων άσκησαν σκληρή κριτική στο περιεχόμενο του προσχεδίου, υποστηρίζοντας: «Αυτό το κείμενο δεν είναι ένα σχέδιο για το κλίμα. Είναι μια άδεια για να συνεχίσουμε να ρυπαίνουμε».
Εναλλακτικό σχέδιο «ηλεκτροδότησης»
Με φόντο τις έντονες διαφωνίες για την αντιμετώπιση των ορυκτών καυσίμων, η Τουρκία και η Αυστραλία επιχείρησαν να προωθήσουν μια διαφορετική προσέγγιση, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ηλεκτρικής ενέργειας στην προσπάθεια περιορισμού της κλιματικής αλλαγής. Στο προσχέδιο προβλεπόταν η αύξηση του μεριδίου της ηλεκτρικής ενέργειας στην παγκόσμια κατανάλωση στο 35% έως το 2035, καθώς και η ενίσχυση της χρήσης «καθαρής ενέργειας».
Ωστόσο, το κείμενο δεν περιλαμβάνει σαφή απαίτηση η ηλεκτροπαραγωγή να βασίζεται αποκλειστικά σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου το ένα τρίτο της ηλεκτρικής ενέργειας παγκοσμίως εξακολουθεί να παράγεται από άνθρακα, ενώ σχεδόν το ένα πέμπτο προέρχεται από ορυκτό φυσικό αέριο.
Η φετινή διάσκεψη COP πραγματοποιείται για πρώτη φορά μετά την εκτίμηση που διατύπωσε τον Οκτώβριο ο αρμόδιος περιβαλλοντικός οργανισμός του ΟΗΕ, σύμφωνα με την οποία η άνοδος της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας αναμένεται να ξεπεράσει το όριο του 1,5 βαθμού Κελσίου.
Πρόκειται για τον στόχο που είχαν θέσει οι χώρες στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα, πριν από περισσότερο από δέκα χρόνια, δεσμευόμενες να καταβάλουν προσπάθειες ώστε η αύξηση της θερμοκρασίας να παραμείνει κάτω από αυτό το επίπεδο. Η υπέρβασή του συνδέεται με εντονότερες συνέπειες από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Σχολιάζοντας την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων, η πρώην υπουργός Κλίματος της Γερμανίας και ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Ταφτς, Τζένιφερ Μόργκαν, δήλωσε: «Αφού η προεδρία αγνόησε τις απόψεις 150 χωρών και παρουσίασε ένα πολύ αδύναμο κείμενο, οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται στο χείλος του γκρεμού».