Ai Key Takeaways

Σχετικά με αυτή την περίληψη

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Ο Έντουιν Χαμπλ συνέβαλε καθοριστικά στην αστρονομία αποδεικνύοντας ότι ο Γαλαξίας μας δεν αποτελεί το σύνολο του Σύμπαντος και ανακαλύπτοντας τη διαστολή του.
  • Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble, το οποίο φέρει το όνομά του, εκτοξεύθηκε το 1990 και παραμένει ενεργό πραγματοποιώντας σημαντικές παρατηρήσεις για τον σχηματισμό άστρων και γαλαξιών.
  • Παρά τα προβλήματα οπτικής ευκρίνειας μετά την εκτόξευσή του, το τηλεσκόπιο επισκευάστηκε επιτυχώς και έκτοτε έχει συνεισφέρει σε χιλιάδες επιστημονικές δημοσιεύσεις μέσω των παρατηρήσεών του.
  • Το Hubble λειτουργεί σήμερα συμπληρωματικά με το τηλεσκόπιο James Webb, προσφέροντας δεδομένα από διαφορετικά φάσματα φωτός για την καλύτερη κατανόηση των κοσμικών φαινομένων.
  • Η NASA εκτιμά ότι το Hubble μπορεί να παραμείνει επιστημονικά παραγωγικό για την επόμενη δεκαετία, παρά τη φυσιολογική φθορά των συστημάτων του λόγω της μακρόχρονης χρήσης.
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

Στις 20 Νοεμβρίου 1889 γεννήθηκε στο Μάρσφιλντ του Μιζούρι ένας άνθρωπος που έμελλε να αλλάξει για πάντα τον τρόπο με τον οποίο η ανθρωπότητα αντιλαμβάνεται το Σύμπαν.

Ο Έντουιν Πάουελ Χαμπλ απέδειξε ότι ο δικός μας Γαλαξίας δεν είναι ολόκληρο το Σύμπαν και συνέβαλε καθοριστικά στην ανακάλυψη ότι το Σύμπαν διαστέλλεται.

Advertisement
Advertisement

Προς τιμήν του, το όνομά του δόθηκε σε ένα από τα σημαντικότερα επιστημονικά όργανα που κατασκεύασε ποτέ ο άνθρωπος: το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble.

Ένα τηλεσκόπιο που εκτοξεύθηκε το 1990, σχεδιάστηκε για πολύ μικρότερη διάρκεια ζωής και εξακολουθεί, 36 χρόνια αργότερα, να παρατηρεί άστρα, γαλαξίες, πλανήτες και φαινόμενα που βρίσκονται δισεκατομμύρια έτη φωτός μακριά.

Από τα γήπεδα του Σικάγου στα μυστικά του Διαστήματος

Ο Χαμπλ δεν ήταν από μικρός αποκλειστικά αφοσιωμένος στην αστρονομία.

Υπήρξε εξαιρετικός αθλητής, ασχολήθηκε με το μπάσκετ, το ποδόσφαιρο, τον στίβο και την πυγμαχία και διακρίθηκε ιδιαίτερα στο άλμα εις ύψος.

Σπούδασε μαθηματικά και αστρονομία στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου, από το οποίο αποφοίτησε το 1910.

Advertisement

Στη συνέχεια κέρδισε υποτροφία Rhodes και σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Επέστρεψε στις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά τελικά αποφάσισε να ακολουθήσει την πραγματική του αγάπη, την αστρονομία.

Το 1917 ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου.

Advertisement

Υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και αργότερα εργάστηκε στο Αστεροσκοπείο του Όρους Γουίλσον στην Καλιφόρνια.

Εκεί θα πραγματοποιούσε τις ανακαλύψεις που άλλαξαν την ιστορία της επιστήμης.

Η ανακάλυψη ότι υπάρχουν αμέτρητοι γαλαξίες

Advertisement

Στις αρχές του 20ού αιώνα πολλοί αστρονόμοι θεωρούσαν ότι ο Γαλαξίας μας περιλάμβανε ουσιαστικά ολόκληρο το γνωστό Σύμπαν.

Υπήρχαν βέβαια παράξενα φωτεινά αντικείμενα, τα λεγόμενα σπειροειδή νεφελώματα, αλλά η πραγματική τους φύση παρέμενε αμφιλεγόμενη.

Το 1923 ο Χαμπλ, χρησιμοποιώντας το τηλεσκόπιο Hooker των 100 ιντσών, παρατήρησε μεταβλητούς αστέρες Κηφείδες στο νεφέλωμα της Ανδρομέδας.

Advertisement

Οι Κηφείδες έχουν μια ιδιαίτερη ιδιότητα: η περίοδος μεταβολής της φωτεινότητάς τους επιτρέπει στους επιστήμονες να υπολογίζουν την πραγματική τους λαμπρότητα και συνεπώς την απόστασή τους.

Advertisement

Ο Χαμπλ διαπίστωσε ότι η Ανδρομέδα βρισκόταν πολύ πέρα από τα όρια του δικού μας Γαλαξία.

Ήταν ένας ανεξάρτητος γαλαξίας.

Η ανακάλυψη σήμαινε ότι το Σύμπαν ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερο από όσο πίστευαν πολλοί επιστήμονες.

Advertisement

Το 1929 και η ανακάλυψη της διαστολής του Σύμπαντος

Η δεύτερη μεγάλη συμβολή του Χαμπλ ήρθε το 1929.

Συνδυάζοντας μετρήσεις αποστάσεων γαλαξιών με δεδομένα για τις ταχύτητες απομάκρυνσής τους, πολλά από τα οποία είχαν προκύψει από την εργασία του αστρονόμου Βέστο Σλάιφερ, διατύπωσε τη σχέση που έγινε γνωστή ως νόμος του Χαμπλ.

Όσο πιο μακριά βρίσκεται ένας γαλαξίας, τόσο μεγαλύτερη είναι, κατά μέσο όρο, η ταχύτητα με την οποία απομακρύνεται.

Η σχέση αυτή αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της σύγχρονης κοσμολογίας.

Η επιστημονική ιστορία αναγνωρίζει επίσης τη σημαντική συμβολή του Βέλγου φυσικού Ζορζ Λεμέτρ, ο οποίος είχε διατυπώσει νωρίτερα τη θεωρητική σχέση ανάμεσα στην απόσταση και στην απομάκρυνση των γαλαξιών.

Σήμερα η σχέση αποκαλείται συχνά νόμος Χαμπλ–Λεμέτρ.

Ο Χαμπλ πέθανε στις 28 Σεπτεμβρίου 1953, σε ηλικία 63 ετών.

Δεν πρόλαβε να δει το τηλεσκόπιο που θα έφερε το όνομά του.

Το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble: Μια επανάσταση από το 1990

Στις 24 Απριλίου 1990 το διαστημικό λεωφορείο Discovery εκτοξεύθηκε από το Διαστημικό Κέντρο Κένεντι μεταφέροντας το τηλεσκόπιο Hubble.

Την επόμενη ημέρα το τηλεσκόπιο τοποθετήθηκε σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Το πρόγραμμα αποτελούσε συνεργασία της NASA με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, ESA.

Ο σχεδιασμός του είχε αρχίσει δεκαετίες νωρίτερα, ενώ η ανάπτυξη του συγκεκριμένου προγράμματος επιταχύνθηκε κατά τη δεκαετία του 1970.

Η κατασκευή και η εκτόξευσή του κόστισαν περίπου 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια, σύμφωνα με ιστορικές εκτιμήσεις της NASA, ενώ το συνολικό κόστος του προγράμματος σε βάθος δεκαετιών είναι πολύ μεγαλύτερο.

Το Hubble έχει μήκος περίπου 13,2 μέτρα, διάμετρο 4,3 μέτρα και κύριο κάτοπτρο διαμέτρου 2,4 μέτρων.

Το βάρος του, μετά τις διαδοχικές αναβαθμίσεις, έφθασε περίπου τους 12 τόνους.

Κινείται σε χαμηλή γήινη τροχιά, σε ύψος περίπου 480 χιλιομέτρων, το οποίο μεταβάλλεται σταδιακά.

Πραγματοποιεί μία πλήρη περιφορά γύρω από τη Γη περίπου κάθε 95 λεπτά.

Αυτό σημαίνει ότι ολοκληρώνει περίπου 15 τροχιές το εικοσιτετράωρο.

Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει το μάτι του;

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο εντυπωσιακά επιτεύγματα του Hubble.

Το τηλεσκόπιο έχει καταγράψει φως από τον γαλαξία GN-z11, το οποίο ταξίδευε περίπου 13,4 δισεκατομμύρια χρόνια μέχρι να φτάσει σε εμάς.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο γαλαξίας βρίσκεται σήμερα σε απόσταση ακριβώς 13,4 δισεκατομμυρίων ετών φωτός.

Εξαιτίας της διαστολής του Σύμπαντος, η σημερινή του απόσταση είναι πολύ μεγαλύτερη.

Σημαίνει όμως ότι το τηλεσκόπιο μας επιτρέπει να παρατηρούμε τον γαλαξία όπως ήταν πριν από περίπου 13,4 δισεκατομμύρια χρόνια.

Δηλαδή, όταν το Σύμπαν βρισκόταν ακόμη στα πρώτα εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια της ζωής του.

Το Hubble έχει επίσης παρατηρήσει τον αστέρα Earendel, του οποίου το φως χρειάστηκε περίπου 12,9 δισεκατομμύρια χρόνια για να φτάσει στη Γη.

Η παρατήρηση έγινε δυνατή χάρη στο φαινόμενο του βαρυτικού φακού, όταν η βαρύτητα ενός τεράστιου σμήνους γαλαξιών ενισχύει το φως ενός πολύ μακρινού αντικειμένου.

Το μεγάλο λάθος που παραλίγο να καταστρέψει την αποστολή

Λίγο μετά την εκτόξευση του 1990 οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι εικόνες του Hubble δεν είχαν την αναμενόμενη ευκρίνεια.

Το κύριο κάτοπτρο είχε κατασκευαστεί με ένα εξαιρετικά μικρό, αλλά καθοριστικό σφάλμα στο σχήμα του.

Το αποτέλεσμα ήταν μια οπτική παραμόρφωση που εμπόδιζε το τηλεσκόπιο να αποδώσει τις δυνατότητές του.

Η NASA βρέθηκε αντιμέτωπη με μια τεράστια επιστημονική και επικοινωνιακή κρίση.

Η λύση ήρθε τον Δεκέμβριο του 1993.

Αστροναύτες του διαστημικού λεωφορείου Endeavour πραγματοποίησαν μια εξαιρετικά σύνθετη επιχείρηση επισκευής, εγκαθιστώντας διορθωτικά οπτικά συστήματα και νέα κάμερα.

Το αποτέλεσμα ήταν εντυπωσιακό.

Το Hubble απέκτησε την ευκρίνεια για την οποία είχε σχεδιαστεί και άρχισε μια νέα εποχή επιστημονικών ανακαλύψεων.

Πώς συντηρείται ένα τηλεσκόπιο που βρίσκεται στο Διάστημα;

Από το 1993 μέχρι το 2009 πραγματοποιήθηκαν πέντε αποστολές συντήρησης με διαστημικά λεωφορεία.

Οι αποστολές έγιναν το 1993, το 1997, το 1999, το 2002 και το 2009.

Οι αστροναύτες πραγματοποιούσαν διαστημικούς περιπάτους, αφαιρούσαν παλαιά εξαρτήματα, εγκαθιστούσαν νέες επιστημονικές συσκευές και αντικαθιστούσαν συστήματα που παρουσίαζαν προβλήματα.

Η τελευταία αποστολή πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2009 με το διαστημικό λεωφορείο Atlantis.

Επτά αστροναύτες συμμετείχαν στην αποστολή και πραγματοποιήθηκαν πέντε διαστημικοί περίπατοι.

Αντικαταστάθηκαν γυροσκόπια, μπαταρίες και ηλεκτρονικά συστήματα, ενώ εγκαταστάθηκαν νέα επιστημονικά όργανα.

Από τότε δεν έχει πραγματοποιηθεί άλλη αποστολή συντήρησης.

Με την απόσυρση των διαστημικών λεωφορείων το 2011, η NASA έχασε το μέσο που χρησιμοποιούσε για αυτές τις εργασίες.

Σήμερα η λειτουργία του Hubble ελέγχεται από τη Γη.

Οι μηχανικοί μπορούν να αλλάζουν λειτουργικές ρυθμίσεις, να επανεκκινούν συστήματα, να αξιοποιούν εφεδρικό εξοπλισμό και να προσαρμόζουν τις παρατηρήσεις ανάλογα με την κατάσταση των οργάνων.

Δεν μπορούν όμως να αντικαταστήσουν ένα χαλασμένο εξάρτημα από απόσταση.

Οι ανακαλύψεις που άλλαξαν την αστρονομία

Στα 36 χρόνια της λειτουργίας του, το Hubble έχει πραγματοποιήσει περισσότερες από 1,7 εκατομμύρια επιστημονικές παρατηρήσεις.

Οι εικόνες και τα δεδομένα του έχουν χρησιμοποιηθεί σε χιλιάδες επιστημονικές δημοσιεύσεις.

Ανάμεσα στα σημαντικότερα επιτεύγματά του περιλαμβάνονται:

Η ακριβέστερη μέτρηση του ρυθμού διαστολής του Σύμπαντος, με σημαντική συμβολή στον προσδιορισμό της σταθεράς του Χαμπλ.

Η συμβολή στην ανακάλυψη ότι η διαστολή του Σύμπαντος επιταχύνεται, γεγονός που συνδέεται με τη μυστηριώδη σκοτεινή ενέργεια.

Οι παρατηρήσεις που ενίσχυσαν τα στοιχεία για την ύπαρξη υπερμεγεθών μαύρων τρυπών στα κέντρα γαλαξιών.

Οι διάσημες εικόνες Hubble Deep Field και Ultra Deep Field, που αποκάλυψαν χιλιάδες μακρινούς γαλαξίες σε περιοχές του ουρανού που αρχικά φαίνονταν σχεδόν άδειες.

Η μελέτη της γέννησης και του θανάτου άστρων, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους περίφημους «Πυλώνες της Δημιουργίας» στο Νεφέλωμα του Αετού.

Οι παρατηρήσεις ατμοσφαιρών εξωπλανητών και η ανίχνευση χημικών συστατικών, όπως υδρατμών, σε ορισμένους από αυτούς.

Η καταγραφή της σύγκρουσης του κομήτη Shoemaker–Levy 9 με τον Δία το 1994.

Οι λεπτομερείς παρατηρήσεις του Πλούτωνα, του Κρόνου, του Δία και άλλων σωμάτων του Ηλιακού Συστήματος.

Το Hubble και το James Webb: Αντίπαλοι ή συνεργάτες;

Από τον Δεκέμβριο του 2021 στο Διάστημα βρίσκεται και το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb.

Πολλοί θεωρούν ότι το Webb αντικατέστησε το Hubble.

Αυτό δεν είναι ακριβές.

Τα δύο τηλεσκόπια διαθέτουν διαφορετικές, συμπληρωματικές δυνατότητες.

Το Hubble παρατηρεί κυρίως στο υπεριώδες, στο ορατό και σε τμήμα του υπέρυθρου φάσματος.

Το James Webb είναι σχεδιασμένο κυρίως για παρατηρήσεις στο υπέρυθρο.

Επιπλέον, το Webb διαθέτει κύριο κάτοπτρο διαμέτρου 6,5 μέτρων, έναντι 2,4 μέτρων του Hubble.

Το Webb βρίσκεται περίπου 1,5 εκατομμύριο χιλιόμετρα από τη Γη, κοντά στο σημείο Λαγκράνζ L2, ενώ το Hubble παραμένει σε τροχιά λίγων εκατοντάδων χιλιομέτρων.

Οι επιστήμονες χρησιμοποιούν συχνά παρατηρήσεις και από τα δύο τηλεσκόπια για να αποκτήσουν πληρέστερη εικόνα ενός αστρονομικού φαινομένου.

Πόσα χρόνια ζωής του απομένουν;

Το Hubble εξακολουθεί να λειτουργεί, αν και η ηλικία του έχει δημιουργήσει τεχνικές δυσκολίες.

Τα γυροσκόπια, τα ηλεκτρονικά συστήματα και τα υπόλοιπα εξαρτήματα υφίστανται τη φυσιολογική φθορά δεκαετιών λειτουργίας στο Διάστημα.

Η NASA έχει ήδη προσαρμόσει τη λειτουργία του τηλεσκοπίου ώστε να συνεχίσει τις επιστημονικές παρατηρήσεις με λιγότερα διαθέσιμα γυροσκόπια.

Δεν υπάρχει οριστική ημερομηνία παύσης της λειτουργίας του.

Η NASA εκτιμά ότι μπορεί να παραμείνει επιστημονικά παραγωγικό και κατά την επόμενη δεκαετία, εφόσον τα βασικά του συστήματα συνεχίσουν να λειτουργούν.

Όταν ολοκληρωθεί η αποστολή του, θα χρειαστεί να αντιμετωπιστεί και το ζήτημα της ασφαλούς επιστροφής του στην ατμόσφαιρα, καθώς είναι πολύ μεγάλο για να καταστραφεί πλήρως κατά την επανείσοδο.

Η κληρονομιά ενός ανθρώπου που άλλαξε το Σύμπαν

Ο Έντουιν Χαμπλ δεν κατασκεύασε το τηλεσκόπιο που φέρει το όνομά του.

Άφησε όμως κάτι πολύ σημαντικότερο: μια νέα αντίληψη για τη θέση του ανθρώπου στο Σύμπαν.

Πριν από τις ανακαλύψεις του, ο Γαλαξίας μας θεωρούνταν από πολλούς το σύνολο σχεδόν της κοσμικής πραγματικότητας.

Μετά τις παρατηρήσεις του, η ανθρωπότητα αντιλήφθηκε ότι ζει μέσα σε έναν από αμέτρητους γαλαξίες, σε ένα Σύμπαν που συνεχώς διαστέλλεται.

Σήμερα, το διαστημικό τηλεσκόπιο που φέρει το όνομά του συνεχίζει το ίδιο ταξίδι αναζήτησης.

Κάθε φωτογραφία ενός μακρινού γαλαξία, κάθε νέα μέτρηση της διαστολής του Σύμπαντος και κάθε παρατήρηση ενός άστρου που γεννιέται αποτελεί συνέχεια εκείνης της επιστημονικής επανάστασης.

Ο Χαμπλ πέθανε το 1953. Αλλά το βλέμμα του, μέσα από το τηλεσκόπιο που φέρει το όνομά του, εξακολουθεί να ταξιδεύει δισεκατομμύρια χρόνια πίσω στον χρόνο.

Πρωτογενείς πηγές: NASA Science – Edwin Hubble, Hubble Space Telescope Overview, Hubble by the Numbers, Hubble Servicing Missions, ESA/Hubble – History and Frequently Asked Questions, Space Telescope Science Institute.