Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Συνεργασίας εορτάζεται κάθε χρόνο σαν σήμερα για να αναδεικνύει όσα μπορούν να πετύχουν οι λαοί και οι περιφέρειες της Ευρώπης όταν ξεπερνούν τα σύνορα και συνεργάζονται. Και πράγματι, μέσω του Interreg έχουν γίνει έργα σε υποδομές, περιβάλλον και τοπικές κοινωνίες.
Αλλά υπάρχει και το μεγάλο ερώτημα: πόση πραγματική συνεργασία υπάρχει σήμερα μέσα στην ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση;
Βορράς και Νότος δεν έχουν πάντα τις ίδιες ανάγκες
Η παλιά διαχωριστική γραμμή Βορρά–Νότου παραμένει ορατή, ιδιαίτερα όταν ανοίγει η συζήτηση για χρήματα. Ακόμη και σήμερα, Γερμανία, Δανία, Φινλανδία, Ολλανδία και Αυστρία ζητούν σημαντικά μικρότερο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034 από αυτόν που προτείνει η Κομισιόν. (Reuters)
Όμως η Μεσόγειος έχει διαφορετικές ανάγκες: μεγαλύτερη έκθεση στις μεταναστευτικές ροές, πυρκαγιές, λειψυδρία και ακραίες θερμοκρασίες, αλλά και ιδιαίτερες γεωπολιτικές πιέσεις.
Μετανάστευση: η αλληλεγγύη τώρα δοκιμάζεται στην πράξη
Η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Ισπανία έχουν επισήμως χαρακτηριστεί χώρες υπό μεταναστευτική πίεση. Το νέο Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, που εφαρμόζεται από τον Ιούνιο του 2026, προβλέπει πλέον μόνιμο υποχρεωτικό μηχανισμό αλληλεγγύης. Για το 2026 προβλέπονται ως σημείο αναφοράς 21.000 μετεγκαταστάσεις ή άλλες μορφές συνεισφοράς, ή 420 εκατ. ευρώ οικονομικής υποστήριξης. (Migration and Home Affairs)
Είναι πρόοδος. Το ερώτημα είναι εάν θα αποδειχθεί αρκετή για τις χώρες των εξωτερικών συνόρων.
Κοινή άμυνα, αλλά διαφορετικές απειλές
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αντίφαση στην άμυνα. Για τις χώρες της Βαλτικής και την Πολωνία, η Ρωσία αποτελεί την κυρίαρχη απειλή. Για την Ελλάδα και την Κύπρο υπάρχει επιπλέον ο παράγοντας Τουρκία.
Και εδώ προκύπτει ένα δύσκολο ευρωπαϊκό ερώτημα: μπορεί να οικοδομηθεί πραγματικά κοινή άμυνα χωρίς να λαμβάνονται εξίσου σοβαρά υπόψη οι ανησυχίες ασφαλείας όλων των κρατών-μελών;
Στο SAFE, μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διευκρινίσει ότι σήμερα οι τουρκικές εταιρείες δεν είναι εξουσιοδοτημένες να συμμετέχουν στις κοινές προμήθειες, καθώς δεν υπάρχει η απαιτούμενη συμφωνία ΕΕ–Τουρκίας. (Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο). Και πώς μπορεί να υπάρχει με τον προκλητικό Ερντογάν. Και δυστυχώς λίγο μιλάνε στις Βρυξέλλες για το casus belli, τις απειλές της Άγκυρας με την «γαλάζια πατρίδα» και όλα τα γνωστά.
Η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα από επετείους
Υπάρχουν και άλλες διαφορετικές προτεραιότητες: ενέργεια, αγροτική πολιτική, δημοσιονομικοί κανόνες, ανταγωνιστικότητα, κλιματική αλλαγή, κοινωνική πολιτική.
Η Ευρωπαϊκή Ημέρα Συνεργασίας έχει επομένως νόημα μόνο εφόσον λειτουργεί και ως υπενθύμιση: η συνεργασία δεν είναι σύνθημα ούτε εορταστική εκδήλωση. Είναι η δίκαιη κατανομή βαρών, κινδύνων και ευθυνών.
Γιατί Ευρωπαϊκή Ένωση σημαίνει ότι όταν πιέζεται ένα κράτος-μέλος, το πρόβλημα δεν πρέπει να θεωρείται μόνο δικό του. Πρέπει να γίνεται ευρωπαϊκό.
Να το επαναλάβω;
Στα εθνικά μας θέματα είμαστε μόνοι. Και καθόλου ευρωπαϊκό με εξαίρεση ελάχιστες χώρες, όπως η Γαλλία…
