Υπάρχουν φωνές που χαρακτηρίζουν μια εποχή. Και υπάρχουν καλλιτέχνες που, ακόμη και δεκαετίες μετά τον θάνατό τους, μοιάζουν να μην έχουν φύγει ποτέ.
Ο Φρέντι Μέρκιουρι ανήκει αναμφισβήτητα στη δεύτερη κατηγορία.
Γεννήθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 1946 ως Φαρόκ Μπουλσάρα στη Ζανζιβάρη και πέθανε στις 24 Νοεμβρίου 1991 στο Λονδίνο, μόλις 45 ετών. Στο ενδιάμεσο πρόλαβε να αλλάξει τη ροκ μουσική, να μετατρέψει τους Queen σε ένα από τα μεγαλύτερα συγκροτήματα όλων των εποχών και να αφήσει πίσω του τραγούδια που εξακολουθούν να ακούγονται σαν να γράφτηκαν χθες.
Από τον Φαρόκ στον Φρέντι
Γιος οικογένειας Πάρσι, πέρασε σημαντικό μέρος των παιδικών του χρόνων στην Ινδία, όπου σπούδασε και πιάνο. Το 1964 η οικογένεια εγκαταστάθηκε στη Βρετανία.
Ο νεαρός Φαρόκ είχε ήδη μέσα του τη μουσική αλλά και μια έντονη καλλιτεχνική προσωπικότητα. Σπούδασε τέχνη και σχεδιασμό και τελικά βρέθηκε δίπλα στον Brian May και τον Roger Taylor. Ήταν ο ίδιος που επέμενε το συγκρότημα να ονομαστεί Queen. Με την προσθήκη του John Deacon το 1971 διαμορφώθηκε η κλασική τετράδα που θα κατακτούσε τον κόσμο.
Το 1973 κυκλοφόρησε το πρώτο άλμπουμ τους. Η μεγάλη έκρηξη όμως ήρθε με τραγούδια όπως τα Killer Queen και Now I’m Here και, πάνω απ’ όλα, με το αριστουργηματικό Bohemian Rhapsody του 1975.
Ένα τραγούδι που αψηφούσε τους κανόνες της εποχής, έμεινε εννέα εβδομάδες στην κορυφή των βρετανικών charts και έκανε τους Queen παγκόσμιους superstars.
We Are the Champions, Somebody to Love, We Will Rock You…
Η συνέχεια είναι μια ολόκληρη ανθολογία της παγκόσμιας μουσικής.
Somebody to Love, We Are the Champions, Don’t Stop Me Now, Crazy Little Thing Called Love, Another One Bites the Dust, Radio Ga Ga, I Want to Break Free, A Kind of Magic, The Show Must Go On.
Και βέβαια το We Will Rock You, με εκείνο το χαρακτηριστικό ρυθμικό χτύπημα που έγινε σχεδόν παγκόσμια γλώσσα των γηπέδων.
Δεν ήταν όλα τα τραγούδια γραμμένα από τον Μέρκιουρι. Το I Want to Break Free, για παράδειγμα, γράφτηκε από τον μπασίστα John Deacon, η φωνή όμως και η ερμηνεία του Φρέντι το μετέτρεψαν σε ένα από τα τραγούδια-σύμβολα των Queen. Κυκλοφόρησε το 1984 με το άλμπουμ The Works και ως single έφθασε στο Νο 3 της Βρετανίας.
Η δική μου συνάντηση με τον Φρέντι στην Αθήνα
Και εδώ η ιστορία γίνεται για μένα προσωπική.
Είχα την τύχη να γνωρίσω τον Φρέντι Μέρκιουρι στην Αθήνα, μέσα στη δεκαετία του ’80. Και μάλιστα εντελώς τυχαία.
Είχα πάει στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρεταννία για μια εντελώς διαφορετική δουλειά. Εκεί συνάντησα τον Διονύση Θεοδόση, τον οποίο γνώριζα. Ήταν μαζί με τον Φρέντι.
Έτσι απλά έγινε η γνωριμία.
Και από εκεί που είχα πάει για άλλη δουλειά, τελικά… κόλλησα στην παρέα τους. Καθίσαμε αρκετή ώρα μαζί, ήπιαμε το ποτάκι μας και μιλήσαμε.
Αυτό που θυμάμαι περισσότερο δεν είναι τον τεράστιο σταρ των Queen. Είναι τον άνθρωπο.
Έναν πολύ γλυκό άνθρωπο. Έναν εξαιρετικό συνομιλητή.
Η σκηνική εικόνα του ήταν εκρηκτική, προκλητική, θεατρική, σχεδόν διονυσιακή. Ο άνθρωπος που γνώρισα από κοντά ήταν διαφορετικός: ευγενικός, προσιτός, φιλικός και απλός.
Θα έλεγα ότι στην προσωπική του συμπεριφορά ήταν πραγματικά υπόδειγμα.
Και μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπιζε όσους τον αναγνώριζαν. Άνθρωποι τον πλησίαζαν, του μιλούσαν, ήθελαν έστω για λίγο να βρεθούν κοντά στον διάσημο Φρέντι Μέρκιουρι.
Δεν τους απέφευγε. Δεν έδειχνε βεντετισμό. Ήταν φιλικός και ανθρώπινος.
Και κάπου μέσα σε εκείνη την πολύωρη κουβέντα μιλήσαμε και για ένα τραγούδι που είχε ήδη γίνει μεγάλη επιτυχία:
I Want to Break Free.
Θυμάμαι να του λέω ότι αυτός ο τίτλος —αυτή η ανάγκη να «σπάσεις τα δεσμά» και να είσαι ελεύθερος— εξέφραζε και εμένα ως στάση ζωής. Όπως και τον ίδιο. «Αυτός είμαι εγώ» μου είπε, εξηγώντας και πτυχές του ασυμβίβαστου και επαναστατικού χαρακτήρα του.
Ίσως γι’ αυτό το συγκεκριμένο τραγούδι έχει μείνει τόσο βαθιά χαραγμένο στη μνήμη μου μαζί με εκείνη τη συνάντηση.
Ο Διονύσης Θεοδόσης και η συγκλονιστική συνέχεια
Ο άνθρωπος που μας έφερε τυχαία στην ίδια παρέα είχε και ο ίδιος μια ξεχωριστή, αλλά πολύ σύντομη διαδρομή.
Ο Διονύσης Θεοδόσης ήταν ένας ιδιαίτερα ταλαντούχος Έλληνας τραγουδιστής. Συνεργάστηκε με σημαντικά ονόματα και το 1989 κυκλοφόρησε τον προσωπικό δίσκο «Όσο Κρατά Ένας Καφές», σε μουσική Θάνου Μικρούτσικου, με το ομώνυμο τραγούδι να ξεχωρίζει.
Η ζωή του όμως πήρε εντελώς διαφορετικό δρόμο.
Στράφηκε όλο και περισσότερο στην Ορθοδοξία και στο Άγιο Όρος και, λίγο πριν από το τέλος της ζωής του, έγινε μοναχός με το όνομα Διονύσιος.
Είχε διαγνωστεί στις αρχές της δεκαετίας του 1990 με καρκίνο του οισοφάγου. Έδινε τη μάχη του διακριτικά και ταξίδευε στο Λονδίνο για θεραπείες. Πέθανε εκεί στις 19 Οκτωβρίου 1993, σε ηλικία μόλις 35 ετών, και τάφηκε στο Άγιο Όρος.
Δύο άνθρωποι λοιπόν από εκείνη την παρέα της Μεγάλης Βρεταννίας θα έφευγαν τραγικά νέοι μέσα σε λίγα χρόνια.
Η βραδιά που ο Φρέντι κατέκτησε ολόκληρο τον πλανήτη
Στις 13 Ιουλίου 1985, στο Live Aid του Wembley, ο Μέρκιουρι παρέδωσε ίσως τα πιο διάσημα περίπου 20 λεπτά στην ιστορία της ροκ.
Μπροστά σε ένα κατάμεστο Wembley και σε ένα τεράστιο παγκόσμιο τηλεοπτικό κοινό, έκανε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους να τραγουδούν και να κινούνται με μια χειρονομία του.
Η εμφάνιση εκείνη θεωρείται πλέον μία από τις κορυφαίες live performances στην ιστορία της μουσικής και σφράγισε οριστικά τον μύθο των Queen.
Η ασθένεια και το τέλος
Πίσω όμως από τη λάμψη είχε αρχίσει η τελευταία και δυσκολότερη μάχη.
Ο Μέρκιουρι προσβλήθηκε από τον HIV και έπασχε από AIDS. Για μεγάλο διάστημα κράτησε την κατάσταση της υγείας του μακριά από τη δημοσιότητα.
Συνέχισε να δουλεύει. Συνέχισε να τραγουδά. Συνέχισε να ηχογραφεί ακόμη και όταν το σώμα του είχε αρχίσει πλέον να καταρρέει.
Στις 23 Νοεμβρίου 1991 ανακοίνωσε δημοσίως ότι είχε AIDS.
Μόλις μία ημέρα αργότερα, στις 24 Νοεμβρίου, πέθανε στο σπίτι του στο Kensington του Λονδίνου. Ήταν 45 ετών. Αιτία θανάτου ήταν βρογχοπνευμονία ως επιπλοκή του AIDS.
Η κηδεία και το μυστήριο με τις στάχτες του
Η κηδεία του πραγματοποιήθηκε στις 27 Νοεμβρίου 1991 στο West London Crematorium, με τελετή που πραγματοποίησε Ζωροάστρης ιερέας, σύμφωνα με τη θρησκευτική παράδοση της οικογένειάς του.
Παρόντες ήταν η οικογένειά του και ένας μικρός κύκλος περίπου 35 στενών φίλων, μεταξύ των οποίων τα μέλη των Queen και ο Elton John.
Και εδώ υπάρχει ένα από τα μεγάλα μυστήρια που συνοδεύουν ακόμη τον Φρέντι Μέρκιουρι.
Δεν υπάρχει γνωστός τάφος του.
Το σώμα του αποτεφρώθηκε και τις στάχτες παρέλαβε η Mary Austin, η γυναίκα που υπήρξε σύντροφός του στα νεανικά του χρόνια και παρέμεινε μέχρι το τέλος ένας από τους πιο κοντινούς ανθρώπους της ζωής του.
Ο ίδιος της είχε ζητήσει να τις τοποθετήσει σε μέρος που δεν θα αποκαλυπτόταν ποτέ. Η Austin τήρησε την επιθυμία του. Μέχρι σήμερα η πραγματική τοποθεσία των λειψάνων του παραμένει μυστική.
Το Bohemian Rhapsody τον έκανε γνωστό και σε μια νέα γενιά
Το 2018 η ζωή του και η ιστορία των Queen μεταφέρθηκαν στον κινηματογράφο με το Bohemian Rhapsody.
Τον Μέρκιουρι υποδύθηκε ο Rami Malek, σε μία ερμηνεία που του χάρισε το Όσκαρ Α’ Ανδρικού Ρόλου. Η ταινία ακολουθεί την πορεία των Queen μέχρι την ιστορική εμφάνιση του Live Aid και εξελίχθηκε σε τεράστια διεθνή επιτυχία.
Και έτσι εκατομμύρια νέοι άνθρωποι που δεν είχαν καν γεννηθεί όταν πέθανε ο Φρέντι έμαθαν ποιος ήταν.
“I Want to Break Free” — και μια ανάμνηση που έμεινε
Για μένα όμως, πέρα από τον μύθο, τα εκατομμύρια των δίσκων, το Wembley και τα τραγούδια, υπάρχει πάντοτε εκείνη η προσωπική εικόνα.
Ένα ποτό στη Μεγάλη Βρεταννία.
Ο Διονύσης Θεοδόσης.
Ο Φρέντι Μέρκιουρι απέναντί μου.
Και μια κουβέντα που από μια τυχαία συνάντηση κράτησε πολύ περισσότερο απ’ όσο θα μπορούσα να φανταστώ όταν μπήκα εκείνη την ημέρα στο ξενοδοχείο για… εντελώς άλλη δουλειά.
Και κάπου μέσα στην κουβέντα, ένα τραγούδι:
I Want to Break Free.
Το έλεγα τότε και το πιστεύω ακόμη.
Γιατί πέρα από ένα σπουδαίο τραγούδι των Queen, για μένα αυτές οι τέσσερις λέξεις μπορούν να συμπυκνώσουν μια ολόκληρη στάση ζωής:
Να θέλεις να είσαι ελεύθερος.
Και ίσως τελικά αυτή να ήταν και μία από τις βαθύτερες πλευρές του ίδιου του Φρέντι Μέρκιουρι: ενός ανθρώπου που πέρασε από τη ζωή αρνούμενος να χωρέσει στα καλούπια που οι άλλοι είχαν φτιάξει γι’ αυτόν.
