Η χαρακτηριστική πορτοκαλί ομίχλη που κατά καιρούς σκεπάζει την Αθήνα, τη Ρώμη ή τη Μαδρίτη δεν αποτελεί πλέον ένα σπάνιο καιρικό φαινόμενο. Αντίθετα, φαίνεται πως εξελίσσεται σε μια νέα περιβαλλοντική πραγματικότητα για την Ευρώπη.
Νέα έρευνα που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature αποκαλύπτει ότι η ποσότητα της αφρικανικής σκόνης που μεταφέρεται από τη Σαχάρα προς την ευρωπαϊκή ήπειρο αυξήθηκε σημαντικά την περίοδο 2012-2021, με τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις να καταγράφονται στη νότια Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Οι επιστήμονες ανέλυσαν περίπου 18.500 ημερήσιες μετρήσεις από 103 σταθμούς παρακολούθησης σε ολόκληρη την Ευρώπη και, αξιοποιώντας αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης, δημιούργησαν τον πιο ολοκληρωμένο μέχρι σήμερα χάρτη της αφρικανικής σκόνης στην ήπειρο.
Η Ελλάδα στις περιοχές με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση
Η σκόνη ξεκινά από τη Σαχάρα, διασχίζει τη Μεσόγειο και επηρεάζει κυρίως την Ελλάδα, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία και τα Βαλκάνια. Ωστόσο, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ακόμη και οι χώρες της βόρειας Ευρώπης καταγράφουν σταθερή αύξηση των συγκεντρώσεων αφρικανικής σκόνης, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για το μέλλον της ποιότητας του αέρα σε ολόκληρη την ήπειρο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η Ευρώπη έχει μειώσει σημαντικά τις εκπομπές μικροσωματιδίων από τις μεταφορές και τη βιομηχανία τις τελευταίες δεκαετίες. Ωστόσο, η φυσική σκόνη που μεταφέρεται από τη Βόρεια Αφρική τείνει να αντισταθμίσει μέρος αυτής της προόδου, ιδιαίτερα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου.
Γιατί αυξάνεται η αφρικανική σκόνη
Σύμφωνα με τους ερευνητές, πίσω από την αυξημένη μεταφορά σκόνης βρίσκονται δύο βασικοί παράγοντες: η σταδιακή επέκταση της Σαχάρας και οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία.
Η μεγαλύτερη θερμή έρημος του πλανήτη έχει επεκταθεί περίπου κατά 10% σε σχέση με τις αρχές του 20ού αιώνα, ενώ η υπερθέρμανση του πλανήτη δημιουργεί ολοένα ξηρότερες συνθήκες στη Βόρεια Αφρική και ευνοεί ισχυρότερους ανέμους που μεταφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες σκόνης προς τη Μεσόγειο.
Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, δεν παρατηρούνται περισσότερες καταιγίδες σκόνης, αλλά οι υπάρχουσες είναι πλέον αισθητά ισχυρότερες και μεταφέρουν πολύ μεγαλύτερες ποσότητες αιωρούμενων σωματιδίων προς την Ευρώπη.
Οι επιπτώσεις στην υγεία
Η αφρικανική σκόνη δεν αποτελεί μόνο αισθητικό πρόβλημα. Τα πολύ λεπτά σωματίδια μπορούν να εισχωρήσουν βαθιά στους πνεύμονες, προκαλώντας φλεγμονές, οξειδωτικό στρες και επιβάρυνση του αναπνευστικού συστήματος.
Προηγούμενες επιστημονικές μελέτες έχουν συνδέσει τα έντονα επεισόδια αφρικανικής σκόνης με αυξημένο κίνδυνο κρίσεων άσθματος, καρδιαγγειακών επεισοδίων και πρόωρης θνησιμότητας σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού. Ωστόσο, οι ερευνητές τονίζουν ότι απαιτούνται ακόμη μακροχρόνιες μελέτες για να αποτιμηθεί πλήρως ο αντίκτυπος της πρόσφατης αύξησης της σκόνης στην ανθρώπινη υγεία.
Η τεχνητή νοημοσύνη αλλάζει την πρόγνωση
Ένα από τα σημαντικότερα συμπεράσματα της έρευνας είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί πλέον να εντοπίζει με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια ακόμη και μικρά επεισόδια μεταφοράς αφρικανικής σκόνης, τα οποία τα συμβατικά μετεωρολογικά μοντέλα συχνά αδυνατούν να προβλέψουν.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η νέα αυτή τεχνολογία θα επιτρέψει στο άμεσο μέλλον την έκδοση πιο αξιόπιστων προειδοποιήσεων για την ποιότητα του αέρα, προσφέροντας καλύτερη προστασία σε εκατομμύρια Ευρωπαίους πολίτες, ιδιαίτερα σε όσους αντιμετωπίζουν αναπνευστικά ή καρδιαγγειακά προβλήματα.
Με πληροφορίες από το Iflscience / Nature
