Η νικήτρια συμμετοχή ενός διακεκριμένου διαγωνισμού επιστημονικής φωτογραφίας επανεξετάζεται, μετά από κριτική επιστημόνων ότι δημιουργήθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI).
Ο ετήσιος διαγωνισμός «Small World In Motion» της Nikon δέχεται φωτογραφίες και βίντεο που έχουν ληφθεί με τη χρήση ισχυρών μικροσκοπίων και διεξάγεται κάθε χρόνο εδώ και 15 χρόνια.
Νικητής αναδείχθηκε ένα σύντομο βίντεο που υποβλήθηκε από τον Δρ. Ning Xu, ερευνητή στο Πανεπιστήμιο Τσιγκούα της Κίνας. Το βίντεο φέρεται να απεικονίζει μικροσκοπικές δομές που μοιάζουν με τρίχες —τις λεγόμενες βλεφαρίδες— να κινούνται στο εσωτερικό των αεραγωγών ενός παιδιού που πάσχει από σπάνια ασθένεια.
Ο Xu δεν ανταποκρίθηκε στο αίτημα του BBC για σχολιασμό, ωστόσο προέβη σε διαδικτυακή δήλωση αρνούμενος ότι παραβίασε τους κανόνες του διαγωνισμού.
Απαντώντας σε ανάρτηση της Nikon στο LinkedIn, δεν αμφισβήτησε τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης κατά την επεξεργασία της εικόνας, υποστήριξε όμως ότι κινήθηκε εντός των πλαισίων των κανόνων του διαγωνισμού.
«Δεν χρησιμοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη για τη δημιουργία του πειραματικού βίντεο, των βλεφαρίδων ή της κίνησής τους», δήλωσε ο ίδιος.
Το βίντεο του Xu χαρακτηρίζεται από τεχνητά έντονα χρώματα —πρακτική συνηθισμένη στη μικροσκοπία και επιτρεπτή στον διαγωνισμό—, η οποία συνήθως πραγματοποιείται χειροκίνητα με τη χρήση χρωστικών ουσιών πάνω στο ίδιο το δείγμα.
Αποδέχτηκε ότι χρησιμοποιήθηκε τεχνητή νοημοσύνη «για τη διάκριση και την οπτικοποίηση χαρακτηριστικών στις ανακατασκευασμένες εικόνες κλίμακας του γκρι».
Ωστόσο, οι ενστάσεις που διατυπώθηκαν από άλλους επιστήμονες περιλαμβάνουν ισχυρισμούς ότι το βίντεο περιέχει σχήματα και κινήσεις που δεν συνάδουν με τις φυσιολογικές κυτταρικές δομές ή συμπεριφορές, καθώς και ότι τα βλεφαρίδια φαίνονταν υπερβολικά μεγάλα.
Σχολιάζοντας τη σχετική ανάρτηση της Nikon στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ο Edward Phelps, αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα, παρατήρησε ότι ορισμένες από τις δομές «εμφανίζονταν και εξαφανίζονταν ξαφνικά» και ότι οι βλεφαρίδες «ξεπρόβαλλαν από το πουθενά».
Παράλληλα, ο υποψήφιος διδάκτορας Ian Donovan, από το Ιατρικό Κέντρο UT Southwestern, δήλωσε ότι η αρχική εικόνα φαινόταν να φέρει ένα χαρακτηριστικό υδατογράφημα, το οποίο υποδείκνυε ότι είχε δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Επιπλέον, δύο πρώην κριτές του διαγωνισμού εξέφρασαν επίσης επιφυλάξεις σχετικά με το αν η εικόνα ήταν πραγματική.
«Συνεργάζεται με σεβασμό»
Η Nikon δήλωσε ότι ο Xu «συνεργάζεται με σεβασμό» στο πλαίσιο της έρευνας που διεξάγει η εταιρεία και ότι έχει προσκομίσει επιπλέον τεχνικά έγγραφα.
Ο Δρ Patrick Hickey, ο οποίος κατέλαβε την πέμπτη θέση στον διαγωνισμό Small World του 2026, δήλωσε ότι η αναγνώριση που συνεπάγεται το βραβείο έχει μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το χρηματικό έπαθλο των 3.000 δολαρίων.
«Όταν αφιερώνεις μεγάλο μέρος του χρόνου σου σε έναν σκοτεινό θάλαμο κοιτάζοντας μέσα από το μικροσκόπιο, είναι πραγματικά ωραίο να μπορείς να δείξεις το έργο σου στον κόσμο και στο ευρύ κοινό», είπε.«Υπάρχει μια ενδιαφέρουσα σύζευξη επιστήμης και τέχνης, και πολλές από τις εικόνες που δημιουργούν οι επιστήμονες διαθέτουν στοιχεία ιδιαίτερα αφηρημένα και καλλιτεχνικά».
Ο Hickey επισήμανε ότι θα ήταν άδικο για τους υπόλοιπους συμμετέχοντες εάν αποδεικνυόταν ότι το βραβευμένο βίντεο είχε υποστεί αθέμιτη επεξεργασία με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
«Ο διαγωνισμός διέπεται από συγκεκριμένους κανόνες· ένας από αυτούς όριζε ρητά ότι απαγορεύεται η χρήση παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης (generative AI) για τη δημιουργία περιεχομένου, ενώ ένας άλλος προέβλεπε ότι η λήψη έπρεπε οπωσδήποτε να έχει γίνει μέσω μικροσκοπίου», δήλωσε.
Προς το παρόν, η Nikon υποστηρίζει την ορθότητα των διαδικασιών της, ωστόσο ανακοίνωσε ότι σύντομα θα υπάρξει νεότερη ενημέρωση. «Προς το παρόν, δεν διαπιστώνουμε παραβίαση κάποιου κανόνα», ανέφερε η εταιρεία σε σχετική ανακοίνωση.
