Τα λείψανα που έχουν ταυτιστεί ως εκείνα του μεσαιωνικού ηγεμόνα της Βουλγαρίας, Τσάρου Σαμουήλ, επιστρέφουν στη γειτονική χώρα, βάσει Μνημονίου Συνεργασίας που υπέγραψαν την Τρίτη οι υπουργοί Πολιτισμού Ελλάδας και Βουλγαρίας. Η συμφωνία προβλέπει παράλληλα την αμοιβαία μεταφορά και άλλων ιστορικών και θρησκευτικών αντικειμένων μεταξύ των δύο βαλκανικών χωρών.
Ο Βούλγαρος πρωθυπουργός Ρούμεν Ράντεφ χαρακτήρισε το μνημόνιο «ιστορική συμφωνία», σημειώνοντας ότι η επιστροφή των λειψάνων θέτει τέλος σε προσπάθειες της Σόφιας που διαρκούσαν περίπου 60 χρόνια, από την εποχή που τα οστά εντοπίστηκαν σε ελληνικό έδαφος το 1965.
Ποιος ήταν ο Τσάρος Σαμουήλ
Ο Σαμουήλ βασίλευσε από το 997 έως το 1014, την περίοδο της Πρώτης Βουλγαρικής Αυτοκρατορίας, και θεωρείται εθνικός ήρωας στη Βουλγαρία για τον αγώνα του να διατηρήσει την ανεξαρτησία του κράτους του απέναντι στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Τα λείψανα ανακαλύφθηκαν από τον Έλληνα αρχαιολόγο Νικόλαο Μουτσόπουλο κατά τις ανασκαφές στη Βασιλική του Αγίου Αχιλλείου, στο ομώνυμο νησάκι της λίμνης Πρέσπας. Τα τελευταία χρόνια φυλάσσονταν στο Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού της Θεσσαλονίκης, όπου και θα πραγματοποιηθεί η επίσημη τελετή παράδοσης στις 3 Οκτωβρίου, με την αναμενόμενη παρουσία του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη και του Βούλγαρου ομολόγου του.
Στο πλαίσιο της ίδιας συμφωνίας, η Αθήνα θα παραλάβει σχεδόν 50 θρησκευτικά κειμήλια τα οποία είχαν απομακρυνθεί από την Ελλάδα και μεταφερθεί στη Βουλγαρία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Μήνυμα και προς το Λονδίνο
Η κίνηση αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό αν ληφθεί υπόψη ότι η Ελλάδα διεκδικεί εδώ και δεκαετίες την επιστροφή των Γλυπτών του Παρθενώνα από τη Βρετανία και το Βρετανικό Μουσείο. Με την απόφαση να αποδώσει στη Βουλγαρία ένα εύρημα τεράστιας εθνικής σημασίας για τον βουλγαρικό λαό, και ταυτόχρονα να επαναπατρίσει κειμήλια που της ανήκουν, η Αθήνα εμφανίζεται συνεπής στη θέση που υποστηρίζει διεθνώς: ότι τα σημαντικά ιστορικά και πολιτιστικά αγαθά έχουν τη θέση τους στον τόπο και στον λαό με τον οποίο είναι άρρηκτα συνδεδεμένα.
Η συμφωνία με τη Σόφια, η οποία επετεύχθη μέσω διαλόγου και διμερούς συνεννόησης, ενισχύει τα επιχειρήματα της ελληνικής πλευράς ότι ο επαναπατρισμός πολιτιστικών θησαυρών δεν αποτελεί απειλή για τα μουσεία, αλλά πράξη σεβασμού προς την ιστορία και την ταυτότητα των λαών, και μπορεί να γίνει πρότυπο για ανάλογες λύσεις και σε άλλες περιπτώσεις.