Πριν από σχεδόν δύο χιλιετίες, ένας πλούσιος Ρωμαίος ανέθεσε τη δημιουργία ενός περίτεχνα σχεδιασμένου, πολύχρωμου ψηφιδωτού δαπέδου που απεικόνιζε δύο αγαπημένα κατοικίδια ζώα: μια γάτα με το όνομα «Σμαραγδή» και έναν σκύλο με το όνομα «Ωκεανό». Το ψηφιδωτό αποτελούσε βασικό στοιχείο της βίλας του, την οποία οι αρχαιολόγοι ανέσκαψαν πρόσφατα κάτω από την αρχαία πόλη του Αδραμυττίου, στο βορειοδυτικό τμήμα της Μικράς Ασίας.
Μέσα στη ρωμαϊκή έπαυλη, η οποία χρονολογείται από τα τέλη του 2ου έως τον 3ο αιώνα μ.Χ., οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τρεις αίθουσες που περιβάλλουν ένα κεντρικό αίθριο. Σε ένα δωμάτιο, το οποίο πιθανότατα λειτουργούσε ως η κύρια αίθουσα υποδοχής της έπαυλης, οι αρχαιολόγοι βρήκαν ένα πολύχρωμο ψηφιδωτό με 15 ξεχωριστά πάνελ που απεικονίζουν ζωντανά και μυθολογικά πλάσματα.
Σε μια μελέτη που θα δημοσιευθεί στο περιοδικό «Journal of Mosaic Research», ο αρχαιολόγος Hüseyin Özgen, επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας του Αδραμυττίου στο Πανεπιστήμιο Καλών Τεχνών Μιμάρ Σινάν, γράφει ότι τα 15 πάνελ είναι συγκεντρωμένα γύρω από αυτό που φαίνεται να είναι μια απεικόνιση της Μέδουσας, ενώ η γάτα και ο σκύλος που αναφέρονται ονομαστικά διατηρούν ζωντανή τη μνήμη των κατοικίδιων ζώων του σπιτιού.
Μόνο δύο από τα ζώα που απεικονίζονται στο μωσαϊκό φέρουν όνομα. Όταν κάποιος έμπαινε στο δωμάτιο, το πρώτο τμήμα του μωσαϊκού που θα έβλεπε στα αριστερά του ήταν μια ανοιχτόχρωμη γάτα καθισμένη πάνω σε ένα γαλαζοπράσινο μαξιλάρι, όπως έγραψε ο Özgen στη μελέτη του. Πάνω από τη γάτα βρίσκονται τα ελληνικά γράμματα ΖΜΑΡΑΓΔΙΝ, που σημαίνουν «σμαράγδι». Η χαλαρή στάση της γάτας που κάθεται πάνω στο μαξιλάρι υποδηλώνει ότι η «Σμαραγδή» ήταν μάλλον κατοικίδιο και όχι αδέσποτα γάτα.
Μια πιθανή εξήγηση για το όνομα της μπορεί να είναι η σύνδεσή του ιδιοκτήτη της έπαυλης με την έρημο της ρωμαϊκής Αιγύπτου, όπου στην αρχαιότητα εξορύσσονταν σμαράγδια· ο ιδιοκτήτης μπορεί να ήταν έμπορος με σχέσεις στη Βόρεια Αφρική.
Στη δεξιά πλευρά, καθώς κάποιος έμπαινε στο δωμάτιο, βρισκόταν ένα ψηφιδωτό πάνελ που απεικόνιζε έναν σκύλο που έτρεχε ή πηδούσε. Αυτό το ζώο φέρει την επιγραφή με τα ελληνικά γράμματα ΩΚΕΑΝΟΣ. Το Αδραμυττίο ήταν λιμάνι, οπότε το όνομα «Ωκεανός» μπορεί να του αποδόθηκε λόγω του περιβάλλοντός του, σύμφωνα με τον Özgen.
Αν και είναι αδύνατο να γνωρίζουμε αν η Σμαραγδή και ο Ωκεανός ήταν κατοικίδια ζώα με την έννοια που τα ορίζουμε σήμερα, ο Özgen επισήμανε ότι και τα δύο ζώα αποτελούσαν πιθανότατα μια οικεία παρουσία στο νοικοκυριό της βίλας – τόσο ώστε να απαθανατιστούν σε αυτό το εκπληκτικό μωσαϊκό.
Ο Özgen πραγματοποιεί ανασκαφές στο Αδραμυττίο από το 2012, αλλά αυτός και η ομάδα του ανακάλυψαν τη ρωμαϊκή έπαυλη μόλις πρόσφατα, πραγματοποιώντας ανασκαφές εκεί το 2025 και στις αρχές του 2026.
Η έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη.
Πηγή: New York Post, Live Science
Δημοσίευση Μελέτης: Journal of Mosaic Research,
