Όταν αναζητούμε λίγη δροσιά στην παραλία, οι περισσότεροι θεωρούμε δεδομένο ότι μια ομπρέλα θα μας προστατεύσει όχι μόνο από τον ήλιο αλλά και από τη ζέστη. Ωστόσο, σύμφωνα με ρεπορτάζ του New Scientist, μια νέα επιστημονική μελέτη δείχνει ότι η πραγματική διαφορά στη θερμική αίσθηση είναι πολύ μικρότερη από ό,τι πιστεύουμε.
Η μελέτη, που παρουσιάστηκε στο συνέδριο της European Geosciences Union (EGU) από ερευνητές του Πανεπιστημίου του Ίνσμπρουκ στην Αυστρία, καταλήγει ότι η ομπρέλα μειώνει συνήθως την αίσθηση της θερμοκρασίας μόλις κατά περίπου 1°C, ενώ υπό ορισμένες συνθήκες μπορεί ακόμη και να κάνει κάποιον να αισθάνεται πιο ζεστά.
Γιατί συμβαίνει αυτό;
Με την πρώτη ματιά ακούγεται παράδοξο. Αφού η ομπρέλα μπλοκάρει τις ακτίνες του ήλιου, γιατί δεν μας δροσίζει περισσότερο;
Η απάντηση βρίσκεται στη φυσική της θερμότητας. Το ύφασμα της ομπρέλας απορροφά σημαντικό μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας, θερμαίνεται έντονα και στη συνέχεια εκπέμπει προς τα κάτω υπέρυθρη (μακρού κύματος) ακτινοβολία, η οποία μεταφέρει θερμότητα στον άνθρωπο που βρίσκεται από κάτω. Έτσι, ένα μέρος του οφέλους από τη σκιά ουσιαστικά εξουδετερώνεται.
Η ιδέα της έρευνας γεννήθηκε όταν ο επικεφαλής ερευνητής, Γκέοργκ Βόλφαρτ, χρησιμοποίησε θερμική κάμερα και διαπίστωσε ότι μια ομπρέλα σε υπαίθριο χώρο είχε φτάσει περίπου τους 70°C.
Πώς υπολόγισαν το αποτέλεσμα
Οι ερευνητές δεν πραγματοποίησαν μετρήσεις σε πραγματική παραλία, αλλά ανέπτυξαν ένα υπολογιστικό μοντέλο που προσομοιώνει τις συνθήκες κάτω από μια ομπρέλα.
Στο μοντέλο υπολογίστηκαν παράγοντες όπως:
η θερμοκρασία του αέρα,
η υγρασία,
η ένταση του ανέμου,
η ηλιακή ακτινοβολία,
η θερμότητα που εκπέμπει τόσο η άμμος όσο και η ίδια η ομπρέλα.
Στη συνέχεια χρησιμοποίησαν τον Universal Thermal Climate Index (UTCI), έναν διεθνώς αναγνωρισμένο δείκτη που εκτιμά πόσο ζεστό αισθάνεται πραγματικά ένας άνθρωπος και όχι μόνο ποια είναι η θερμοκρασία του αέρα.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η μέση βελτίωση στη θερμική άνεση είναι περιορισμένη και σε ώρες που ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά, η ομπρέλα μπορεί ακόμη και να εγκλωβίζει περισσότερη θερμότητα.
Γιατί τα δέντρα είναι πολύ πιο αποτελεσματικά
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η σκιά ενός δέντρου λειτουργεί διαφορετικά από εκείνη μιας υφασμάτινης ομπρέλας.
Τα δέντρα δεν περιορίζονται στο να εμποδίζουν την ηλιακή ακτινοβολία. Μέσω της διαπνοής, εξατμίζουν νερό από τα φύλλα τους, ψύχοντας τον αέρα γύρω τους, ενώ ταυτόχρονα επιτρέπουν καλύτερη κυκλοφορία του αέρα. Αυτός είναι και ο λόγος που κάτω από ένα μεγάλο δέντρο αισθανόμαστε συνήθως αισθητά μεγαλύτερη δροσιά.
Παλαιότερες μελέτες σε υπαίθριους χώρους έχουν δείξει επίσης ότι η φυσική σκιά από δέντρα ή κτίρια μειώνει πολύ περισσότερο τη θερμική επιβάρυνση σε σχέση με τεχνητές κατασκευές σκίασης, ιδιαίτερα όταν συνδυάζεται με φυσικό αερισμό.
Μπορούν να γίνουν καλύτερες οι ομπρέλες;
Ναι, σύμφωνα με τους επιστήμονες.
Όπως αναφέρει το pure.skku.edu αν το ύφασμα της ομπρέλας βρέχεται περιοδικά ή κατασκευάζεται από υλικά που εκπέμπουν λιγότερη υπέρυθρη ακτινοβολία, το αποτέλεσμα μπορεί να βελτιωθεί σημαντικά. Παράλληλα, ερευνητές αναπτύσσουν νέους τύπους ομπρελών με ενσωματωμένους μικρούς ανεμιστήρες, οι οποίοι ενισχύουν την κυκλοφορία του αέρα και αυξάνουν σημαντικά το αίσθημα δροσιάς.
Η ομπρέλα παραμένει απαραίτητη
Παρότι δεν μας δροσίζει όσο περιμέναμε, αυτό δεν σημαίνει ότι είναι άχρηστη.
Η σκιά μειώνει σημαντικά την έκθεση στην άμεση ηλιακή ακτινοβολία και συμβάλλει στην προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία (UV), μειώνοντας τον κίνδυνο εγκαυμάτων. Ωστόσο, οι ειδικοί υπενθυμίζουν ότι η υπεριώδης ακτινοβολία ανακλάται στην άμμο, στο νερό και στην ατμόσφαιρα, επομένως ακόμη και κάτω από ομπρέλα παραμένει απαραίτητη η χρήση αντηλιακού, καπέλου και η αποφυγή έκθεσης τις πιο ζεστές ώρες της ημέρας.
Το βασικό συμπέρασμα της νέας μελέτης είναι ότι η σκιά από μόνη της δεν αρκεί για να αντιμετωπίσουμε την ακραία ζέστη. Για πραγματική θερμική άνεση χρειάζεται συνδυασμός σκίασης, καλού αερισμού, ενυδάτωσης και όπου είναι δυνατό φυσικής βλάστησης, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο φυσικής δροσιάς σε υπαίθριους χώρους
Με πληροφορίες από New Scientist, European Geosciences Union (EGU), pure.skku.edu
