Αν πιστεύετε ότι τα μαλλιά σας γίνονται σγουρά ή ίσια εξαιτίας της υγρασίας, του τρόπου που τα στεγνώνετε ή των προϊόντων περιποίησης που χρησιμοποιείτε, οι επιστήμονες έχουν μια διαφορετική εξήγηση. Η πραγματική «ιστορία» των μαλλιών ξεκινά βαθιά κάτω από την επιφάνεια του δέρματος, εκεί όπου βρίσκονται εκατοντάδες χιλιάδες θύλακες που καθορίζουν τη μορφή κάθε τρίχας.
Ήδη από το 2005, ερευνητές που μελέτησαν ανθρώπινους θύλακες του τριχωτού της κεφαλής διαπίστωσαν ότι οι μπούκλες αρχίζουν να σχηματίζονται πριν ακόμη η τρίχα εξέλθει από το δέρμα. Το συμπέρασμά τους ήταν ότι ο τύπος των μαλλιών –είτε είναι ίσια είτε σγουρά– προγραμματίζεται μέσα στον ίδιο τον βολβό του θύλακα.
Τα επόμενα χρόνια, η έρευνα αποκάλυψε ακόμη περισσότερες λεπτομέρειες για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι διαφορετικοί τύποι μαλλιών.
Κάθε τρίχα αναπτύσσεται μέσα σε έναν θύλακα κάτω από το δέρμα και στη συνέχεια αναδύεται σταδιακά στην επιφάνεια. Όταν ο θύλακας είναι κάθετος και συμμετρικός, η τρίχα αναπτύσσεται ίσια. Αντίθετα, όταν έχει καμπύλη μορφή, παρόμοια με ένα μπαστούνι του γκολφ, η τρίχα αποκτά καμπύλη ήδη από τα πρώτα στάδια της ανάπτυξής της.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η διαφορά οφείλεται στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσονται τα κύτταρα στις δύο πλευρές του θύλακα. Τα κύτταρα δεν διαιρούνται ούτε ωριμάζουν με τον ίδιο ρυθμό, με αποτέλεσμα η κερατίνη και τα υπόλοιπα δομικά συστατικά να κατανέμονται άνισα γύρω από την τρίχα. Αυτή η ασυμμετρία είναι που την κάνει να λυγίζει και να σχηματίζει μπούκλες, αντί να παραμένει ευθεία.
Αντίθετα, στους θύλακες των ίσιων μαλλιών η δομή είναι πιο συμμετρική, γεγονός που επιτρέπει στην τρίχα να αναπτύσσεται χωρίς καμπυλότητες.
Παρότι πολλά ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα, μια μεγάλη ανασκόπηση της διεθνούς επιστημονικής βιβλιογραφίας, που δημοσιεύθηκε το 2019, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η υφή και η τραχύτητα μιας τρίχας επηρεάζονται από τη σύστασή της, όμως το τελικό της σχήμα καθορίζεται κυρίως από τη γεωμετρία του θύλακα. Με άλλα λόγια, το αν τα μαλλιά θα είναι ίσια, κυματιστά ή σγουρά εξαρτάται πρωτίστως από τη δομή του θύλακα μέσα στον οποίο δημιουργούνται.
Μόλις η τρίχα βγει από το δέρμα, διατηρεί το σχήμα που απέκτησε κατά την ανάπτυξή της. Στο σημείο αυτό δεν είναι πλέον ζωντανός ιστός, αλλά αποτελείται κυρίως από νεκρές ίνες κερατίνης, οι οποίες δεν μπορούν να αλλάξουν τη βασική τους μορφή.
Η δομή των θυλάκων είναι σε μεγάλο βαθμό γενετικά προκαθορισμένη, γεγονός που εξηγεί γιατί τα μέλη της ίδιας οικογένειας εμφανίζουν συχνά παρόμοιους τύπους μαλλιών.
Παράλληλα, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι, αν και οι τύποι μαλλιών έχουν συνδεθεί στο παρελθόν με διαφορετικές φυλετικές ομάδες, η επιστήμη δεν υποστηρίζει μια τόσο απλουστευμένη ταξινόμηση. Σε όλους τους ανθρώπινους πληθυσμούς παρατηρείται μεγάλη ποικιλία σχημάτων τρίχας, αν και ορισμένα μοτίβα εμφανίζονται συχνότερα σε συγκεκριμένες γενετικές καταβολές.
Ένα ακόμη ερώτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά την εξελικτική προέλευση των διαφορετικών τύπων μαλλιών. Μία από τις επικρατέστερες θεωρίες υποστηρίζει ότι τα μαλλιά του ανθρώπινου κεφαλιού εξελίχθηκαν ώστε να συμβάλλουν στη ρύθμιση της θερμοκρασίας του εγκεφάλου.
Πειράματα με ειδικά θερμικά ομοιώματα έδειξαν ότι όλοι οι τύποι μαλλιών προσφέρουν προστασία από την ηλιακή ακτινοβολία. Ωστόσο, τα σγουρά μαλλιά αποδείχθηκαν πιο αποτελεσματικά στη μείωση της θερμότητας που φτάνει στο τριχωτό της κεφαλής, ενισχύοντας την άποψη ότι ενδέχεται να αποτέλεσαν σημαντικό εξελικτικό πλεονέκτημα σε θερμά κλίματα.
Οι επιστήμονες, πάντως, τονίζουν ότι η εξέλιξη των ανθρώπινων χαρακτηριστικών είναι μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία. Παρότι η έρευνα έχει αποκαλύψει πολλά για το πώς δημιουργούνται οι μπούκλες, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα σχετικά με το γιατί η φύση διαμόρφωσε τόσο μεγάλη ποικιλία τύπων μαλλιών στον άνθρωπο.
Με πληροφορίες από το Science Alert / Royalsocietypublishing
