Η δήλωση του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ ότι οι ΗΠΑ «χρειάζονται» τη Γροιλανδία προκειμένου να διασφαλίσουν την εθνική τους ασφάλεια έχει προκαλέσει διπλωματικό σοκ σε Ευρώπη και Αρκτική.
Τα σχέδια για την απόκτηση ή έστω «επιρροή» σε αυτό το στρατηγικό νησί επανέρχονται δυναμικά στο προσκήνιο, με διεθνή ΜΜΕ να αναφέρουν ακόμα και ενδεχόμενη στρατιωτική επιλογή από την Ουάσινγκτον — μια ρητορική που έχει ξεσηκώσει αντιδράσεις σε Κοπεγχάγη, ΝΑΤΟ και Βρυξέλλες.
Η Γροιλανδία στο επίκεντρο
Τις τελευταίες ημέρες, ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε σύμφωνα με διεθνή μέσα πως η ιδέα απόκτησης της Γροιλανδίας βρίσκεται ξανά στο τραπέζι – όχι μόνο με ειρηνικούς όρους, αλλά με τη ρητή δήλωση ότι η χρήση του αμερικανικού στρατού παραμένει «επιλογή» για τον Τραμπ αν χρειαστεί.
Ο ίδιος ο Τραμπ επικαλείται τη γεωστρατηγική θέση της Γροιλανδίας στην Αρκτική ως κεντρικό στοιχείο για την ασφάλεια των ΗΠΑ απέναντι στις αυξανόμενες ρωσικές και κινεζικές επιδιώξεις στην περιοχή.
Χθες, βέβαια, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο διαβεβαίωσε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αγοράσουν τη Γροιλανδία δεν πρέπει να ερμηνευτούν ως αναγγελία στρατιωτικής επέμβασης.
Γιατί η Γροιλανδία; Η στρατηγική εικόνα στην Αρκτική
Η Γροιλανδία – ένα τεράστιο αυτόνομο έδαφος υπό τη Δανία – θεωρείται πύλη στην Αρκτική: κοντά στις θαλάσσιες και αεροπορικές οδούς μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής, με πλούσια κοιτάσματα σπάνιων ορυκτών και κρίσιμη στρατιωτική σημασία λόγω βάσεων.
Αυτό που άλλαξε πρόσφατα είναι το διπλωματικό πλαίσιο: ενώ παλαιότερα η συζήτηση ήταν περισσότερο θεωρητική τώρα μιλάμε για πρακτικές επιλογές και ανοικτή ρητορική που θέτει θέματα κυριαρχίας και διεθνούς δικαίου.
Αντίδραση Δανίας και Ευρώπης
Η αντίδραση από τη Δανία και άλλες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ήταν άμεση και σαφής. Η πρωθυπουργός της Δανίας επανέλαβε ότι η Γροιλανδία δεν πωλείται – με σαφή προειδοποίηση ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επέμβαση θα έθετε σε κίνδυνο το ίδιο το Βασίλειο της Δανίας.
Ευρωπαϊκές χώρες μαζί με τη Δανία εξέδωσαν κοινή δήλωση υποστήριξης της κυριαρχίας της Γροιλανδίας, τονίζοντας ότι το μέλλον της πρέπει να αποφασίζεται από τους ίδιους τους κατοίκους και τη Δανία.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας ευχαρίστησε τους συμμάχους στο ΝΑΤΟ για στήριξη απέναντι στις δηλώσεις Τραμπ, υπογραμμίζοντας την ανάγκη σεβασμού στο διεθνές δίκαιο και στο δικαίωμα αυτοδιάθεσης.
Πόσο ρεαλιστική είναι η ιδέα «κατάληψης»
Παρά τις δηλώσεις περί στρατιωτικών επιλογών, πολλοί ειδικοί και πολιτικοί σχολιαστές χαρακτηρίζουν σενάριο εξαιρετικά απίθανο στην πράξη – όχι μόνο για νομικούς και διπλωματικούς λόγους, αλλά και λόγω της επίσημης αντίθεσης της Δανίας, της πλειοψηφίας των κατοίκων της Γροιλανδίας και των υποχρεώσεων των ΗΠΑ στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Ωστόσο, το γεγονός ότι στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται εθνική ασφάλεια, ενεργειακοί πόροι και στρατηγικός έλεγχος δρόμων στην Αρκτική δείχνει πως η Γροιλανδία θα παραμείνει σημαντικός παράγοντας γεωπολιτικής έντασης.
Διεθνής ανησυχία και κίνδυνος για το ΝΑΤΟ
Η επανεμφάνιση του ζητήματος με τόσο υψηλούς τόνους δείχνει ένα βαθύτερο γεωπολιτικό παιχνίδι στην Αρκτική ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις, όπου η Ζώνη αυτή δεν είναι πλέον περιφερειακό θέμα αλλά παγκόσμια προτεραιότητα στρατηγικής ασφάλειας και οικονομικών πόρων.
Με την Ευρώπη να αντιδρά συλλογικά και τη Γροιλανδία να ζητά διάλογο σεβόμενη τη διεθνή νομιμότητα, η επόμενη περίοδος αναμένεται εντατικών διπλωματικών διεργασιών και όχι μόνο ιδεολόγησης για «μελλοντικές επεκτάσεις».
Οπως και να έχει, η επανεμφάνιση του θέματος της Γροιλανδίας στο επίκεντρο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε όλο το διεθνές πολιτικό φάσμα και εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη συνοχή και το μέλλον του ΝΑΤΟ.
Το ΝΑΤΟ λειτουργεί με βάση την αμοιβαία αμυντική δέσμευση και τον σεβασμό της κυριαρχίας των κρατών-μελών. Οποιαδήποτε μονομερής προσπάθεια να αλλάξει τα σύνορα ή η ιδιοκτησία εδάφους ενός άλλου κράτους στον συνασπισμό θα έθετε υπό αμφισβήτηση την ίδια τη λογική της Συμμαχίας.
Παρακολουθώντας τις εξελίξεις, επικεφαλής συμμάχων — από Ηνωμένο Βασίλειο και Γαλλία έως Γερμανία — έχουν επαναλάβει ότι η Γροιλανδία «ανήκει στον λαό της» και ότι αποφάσεις για το μέλλον της πρέπει να λαμβάνονται αποκλειστικά από τη Δανία και την τοπική κυβέρνηση.
Επιπλέον, αναλυτές σχολιάζουν ότι μια τέτοια κρίση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει το ΝΑΤΟ εάν τα κράτη-μέλη βρεθούν σε διαφωνία για την αντίδρασή τους – ανοίγοντας βαθύτερες ρήξεις στην συμμαχία.
