Μπροστά σε μια πρωτοφανή πρόκληση, βρίσκονται οι αεροπορικές αταιρείες μετά την εκτίναξη των τιμών των καυσίμων, επιλέγοντας ακόμη και σε ακυρώσεις πτήσεων ή σε μεγάλες αυξήσεις σε ναύλα καθώς ειδικοί στο χώρο εκτιμούν πως είναι απίθανο να «στεγνώσει» πλήρως η αγορά καυσίμων.
Ο Ρίτσαρντ Γκριν, καθηγητής βιώσιμης ενέργειας στο Imperial College London, εξηγεί στον Guardian ότι το παγκόσμιο σύστημα διαθέτει ακόμη περιθώρια προσαρμογής. «Ο κόσμος καταναλώνει περίπου 100 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα… Η πραγματική μείωση είναι πέντε ή δέκα στα 100» ανέφερε, τονίζοντας ότι μέρος της ροής μπορεί να ανακατευθυνθεί μέσω αγωγών ή άλλων διαδρομών.
Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν υπάρξει φυσική έλλειψη καυσίμων, το κόστος αποτελεί τον βασικό κίνδυνο.
Ο Ραφαέλ Παλάσιος, επικεφαλής του τμήματος Αεροναυπηγικής στο ίδιο πανεπιστήμιο, σημειώνει «Τα καύσιμα αεροσκαφών έχουν διπλασιαστεί σε τιμή τους τελευταίους δύο μήνες, κάτι που είναι τρομακτικό», υπογραμμίζοντας ότι η επιβάρυνση για τις αεροπορικές εταιρείες είναι ήδη δυσβάστακτη.
Την ίδια στιγμή, η Αμρίτα Σεν, ιδρύτρια της Energy Aspects, προειδοποιεί για ένα πιο ακραίο σενάριο, δηλώνοντας στους Financial Times: «Ουσιαστικά μπορείς να διαλέξεις οποιαδήποτε τιμή για το πετρέλαιο. Δεν θα έχουμε πλέον κανένα περιθώριο ασφαλείας».
Ακυρώσεις πτήσεων, αυξήσεις ναύλων
Οι συνέπειες της κρίσης έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές. Μεγάλες αεροπορικές εταιρείες περιορίζουν δρομολόγια, ενώ οι τιμές των εισιτηρίων κινούνται ανοδικά.
Ο Στέφαν Κρόιτσπαιντνερ, ανώτερος αντιπρόεδρος της Lufthansa, εξηγεί ότι το πρόβλημα είναι διπλό: «Όταν μιλάμε για καύσιμα, υπάρχουν δύο ζητήματα: Το ένα είναι η αύξηση των τιμών… το άλλο είναι η ίδια η διαθεσιμότητα καυσίμου, γιατί ανεφοδιάζεσαι στον προορισμό».
Η κρίση στα καύσιμα δεν περιορίζεται στον κλάδο των αερομεταφορών, αλλά επηρεάζει το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας.
Ο Ρίτσαρντ Γκριν εξηγεί τη δυναμική της αγοράς: «Η υψηλή τιμή για κάποιον γίνεται παγκόσμια υψηλή τιμή, γιατί το πετρέλαιο μπορεί εύκολα να ανακατευθυνθεί εκεί όπου πληρώνεται περισσότερο».
Economist: Στο χείλος ενεργειακού σοκ η παγκόσμια αγορά -Το κακό και το εφιαλτικό σενάριο
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και χώρες που δεν αντιμετωπίζουν άμεσες ελλείψεις, υφίστανται τις συνέπειες μέσω αυξημένων τιμών.
Οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα έντονες για τις πιο ευάλωτες οικονομίες. Όπως σημειώνει ο ίδιος: «Έχω πλήρη επίγνωση των πολλών μορφών ζημιάς… σε χώρες χαμηλού εισοδήματος», αναφέροντας ότι ακόμη και γεωργικές δραστηριότητες επηρεάζονται λόγω περιορισμένης πρόσβασης σε λιπάσματα.
Εναλλακτικές μορφές καυσίμων
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η κρίση ενδέχεται να λειτουργήσει ως επιταχυντής για τη μετάβαση σε πιο «καθαρές» μορφές αερομεταφορών.
Ο Ραφαέλ Παλάσιος εξηγεί ότι τεχνολογικές λύσεις υπάρχουν ήδη, αλλά παραμένουν οικονομικά ασύμφορες: «Αν τα χρήματα δεν ήταν πρόβλημα, η τεχνολογία υπάρχει. Αλλά επειδή είναι, η τεχνολογία δεν εφαρμόζεται».
Οι εναλλακτικές, όπως τα συνθετικά καύσιμα ή το υδρογόνο, απαιτούν τεράστιες επενδύσεις και ριζικές αλλαγές στις υποδομές, καθώς, όπως σημειώνει, «όλη η υποδομή 100 χρόνων των αερομεταφορών είναι χτισμένη γύρω από ένα συγκεκριμένο καύσιμο».
Η Ευρώπη αντιμέτωπη με ένα δύσκολο καλοκαίρι, λέει ο Eυρωπαίος επίτροπος Ενέργειας -Τι θα γίνει με τα αεροπλάνα
Ωστόσο, εκτιμά ότι τέτοιου είδους κρίσεις μπορεί να επιταχύνουν τις εξελίξεις: «Οι κρίσεις μπορούν να επιταχύνουν τις αλλαγές… Πιστεύω ότι πριν πεθάνω θα δούμε αυτές τις τεχνολογίες σε μεγάλη κλίμακα».
Οι πιο ακριβές πτήσεις
Ένα πιθανό αποτέλεσμα της κρίσης είναι η περαιτέρω αύξηση του κόστους των αεροπορικών ταξιδιών, γεγονός που θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση σε αυτά.
Ήδη, ένα μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού δεν ταξιδεύει αεροπορικώς και οι εξελίξεις ενδέχεται να ενισχύσουν αυτή την τάση, καθιστώντας τις πτήσεις «προνόμιο» για ολοένα και λιγότερους.
Παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις, ορισμένοι αναλυτές βλέπουν στην κρίση ένα σημείο καμπής. Ο Ρίτσαρντ Γκριν, παραπέμποντας στον πρώην υπουργό Πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας, Σεΐχη Γιαμανί, υπενθυμίζει: «Η λίθινη εποχή δεν τελείωσε επειδή τελείωσαν οι πέτρες και η εποχή του πετρελαίου θα τελειώσει πολύ πριν τελειώσει το πετρέλαιο».
Σε αυτό το πλαίσιο, η τρέχουσα αναταραχή ίσως δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη κρίση, αλλά την αρχή μιας βαθύτερης μετάβασης με επιπτώσεις που θα διαμορφώσουν το μέλλον των μεταφορών, της ενέργειας και της παγκόσμιας οικονομίας.
