Σε μια σημαντική ήττα για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών απέρριψε την Τρίτη (30/6) την προσπάθειά του να περιορίσει το δικαίωμα στην ιθαγένεια λόγω γέννησης στις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα δικαίωμα που θεωρείται διαχρονικά θεμελιώδες στοιχείο της αμερικανικής κοινωνίας, ανατρέποντας μία από τις βασικές προτεραιότητες της μεταναστευτικής του πολιτικής.
Με ψήφους 6-3, το Ανώτατο Δικαστήριο απέρριψε για δεύτερη φορά φέτος μία σημαντική πρωτοβουλία Τραμπ, μετά την απόφαση του Φεβρουαρίου με την οποία ακύρωσε το σχέδιό του για την επιβολή δασμών.
Οι δικαστές επικύρωσαν απόφαση κατώτερου δικαστηρίου που είχε μπλοκάρει το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ, το οποίο έδινε εντολή στις ομοσπονδιακές υπηρεσίες να μην αναγνωρίζουν την αμερικανική υπηκοότητα σε παιδιά που γεννιούνται στις ΗΠΑ όταν κανένας από τους δύο γονείς δεν είναι Αμερικανός πολίτης ή νόμιμος μόνιμος κάτοικος.
Οι προσφεύγοντες υποστήριξαν ότι το διάταγμα παραβιάζει τη διατύπωση της 14ης Τροπολογίας του αμερικανικού Συντάγματος, η οποία απονέμει την αμερικανική ιθαγένεια σε όσους γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και «υπάγονται στη δικαιοδοσία τους».
Ο Τραμπ, ο οποίος έχει επανειλημμένα δοκιμάσει τα όρια των προεδρικών εξουσιών τόσο στην εσωτερική όσο και στην εξωτερική πολιτική, υπέγραψε το διάταγμα την πρώτη ημέρα της επιστροφής του στην προεδρία, στο πλαίσιο μιας σειράς μέτρων για την αντιμετώπιση της νόμιμης και παράτυπης μετανάστευσης. Επικριτές του τον έχουν κατηγορήσει ότι η μεταναστευτική του πολιτική χαρακτηρίζεται από φυλετικές και θρησκευτικές διακρίσεις.
Οι αντίδικοι επισήμαναν ότι το Ανώτατο Δικαστήριο είχε ήδη επιλύσει το ζήτημα με την ιστορική απόφαση του 1898, αναγνωρίζοντας ότι η 14η Τροπολογία κατοχυρώνει την ιθαγένεια σε όποιον γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών αλλοδαπών.
Ο πρόεδρος του Ανωτάτου Δικαστηρίου, John Roberts, ο οποίος συνέταξε την απόφαση, παρέπεμψε στην υπόθεση του 1898. «Δεν προκαλεί έκπληξη ότι στα 128 χρόνια που ακολούθησαν έχουμε επανειλημμένα θεωρήσει πως η απόφαση στην υπόθεση Wong Kim Ark εγγυάται την αμερικανική ιθαγένεια σε όλα τα παιδιά που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες και υπάγονται στη δικαιοδοσία τους», έγραψε ο Ρόμπερτς. «Δεν βλέπουμε κανέναν λόγο να αποκλίνουμε σήμερα από αυτή την ερμηνεία».
Ο ίδιος σημείωσε επίσης ότι υπάρχουν «ελάχιστα στοιχεία» που να στηρίζουν την «δραματικά αναθεωρητική» ερμηνεία της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τη διάταξη της 14ης Τροπολογίας περί ιθαγένειας.
«Αν το Κογκρέσο είχε σκοπό να περιορίσει την αμερικανική υπηκοότητα μόνο στα παιδιά όσων έχουν μόνιμη εγκατάσταση στις Ηνωμένες Πολιτείες, τίποτε στη λιτή διατύπωση της Ρήτρας περί Ιθαγένειας δεν υποδήλωνε μια τέτοια πρόθεση», ανέφερε ο Ρόμπερτς.
Η απόφαση εκδόθηκε λίγες ημέρες πριν από την 4η Ιουλίου, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα γιορτάσουν τα 250 χρόνια από την ίδρυσή τους.
Πριν από την έκδοση της απόφασης, ειδικοί εκτιμούσαν ότι η οδηγία του Τραμπ θα μπορούσε να επηρεάσει το νομικό καθεστώς έως και 250.000 βρεφών που γεννιούνται κάθε χρόνο στις ΗΠΑ, ενώ θα μπορούσε να υποχρεώσει εκατομμύρια ακόμη οικογένειες να αποδεικνύουν το καθεστώς ιθαγένειας των νεογέννητων παιδιών τους.
Ομαδική αγωγή
Η υπόθεση που εξέτασε το Ανώτατο Δικαστήριο προήλθε από ομαδική αγωγή που κατατέθηκε στην πολιτεία του New Hampshire από γονείς και παιδιά, των οποίων η υπηκοότητα απειλούνταν από το διάταγμα.
Η 14η Τροπολογία ερμηνεύεται εδώ και δεκαετίες ως εγγύηση της αμερικανικής υπηκοότητας για όλα τα παιδιά που γεννιούνται στις Ηνωμένες Πολιτείες, με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως τα παιδιά ξένων διπλωματών ή μελών στρατού κατοχής.
Η κυβέρνηση υποστήριξε ότι η φράση «υπάγονται στη δικαιοδοσία τους» σημαίνει πως η γέννηση στις ΗΠΑ από μόνη της δεν αρκεί για την απόκτηση υπηκοότητας και ότι αποκλείονται τα παιδιά μεταναστών που βρίσκονται παράνομα στη χώρα ή νόμιμα αλλά προσωρινά, όπως φοιτητές ή κάτοχοι προσωρινών θεωρήσεων εργασίας.
Κατά την ακροαματική διαδικασία της 1ης Απριλίου, ο Τραμπ έγινε ο πρώτος εν ενεργεία πρόεδρος που παρακολούθησε συζήτηση υπόθεσης ενώπιον του Ανωτάτου Δικαστηρίου, αν και αποχώρησε πριν ολοκληρωθεί.
Ο γενικός νομικός εκπρόσωπος της κυβέρνησης, D. John Sauer, υποστήριξε ότι η δυνατότητα απόκτησης υπηκοότητας σχεδόν από κάθε παιδί που γεννιέται σε αμερικανικό έδαφος έχει δημιουργήσει μια εκτεταμένη βιομηχανία «τουρισμού γεννήσεων».
Όπως είπε, «χιλιάδες αλλοδαποί από δυνητικά εχθρικές χώρες» ταξιδεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες για να γεννήσουν εκεί, εξασφαλίζοντας έτσι την αμερικανική υπηκοότητα για τα παιδιά τους. Ωστόσο, όταν ρωτήθηκε πόσο εκτεταμένο είναι το φαινόμενο, επικαλέστηκε κυρίως δημοσιεύματα του Τύπου και παραδέχθηκε ότι «κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα».
Η 14η Τροπολογία επικυρώθηκε το 1868, μετά τον American Civil War, ο οποίος έβαλε τέλος στη δουλεία στις Ηνωμένες Πολιτείες, και ανέτρεψε τη διαβόητη απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου του 1857, σύμφωνα με την οποία τα άτομα αφρικανικής καταγωγής δεν μπορούσαν ποτέ να θεωρηθούν Αμερικανοί πολίτες.
Η κυβέρνηση υποστήριξε επίσης ότι η απόφαση Wong Kim Ark του 1898 ενισχύει τη θέση της, επειδή οι γονείς του Γουόνγκ Κιμ Αρκ είχαν μόνιμη εγκατάσταση στις ΗΠΑ κατά τη γέννησή του. Ωστόσο, αρκετοί δικαστές αμφισβήτησαν αυτή την ερμηνεία κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας.
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι η συνταγματική πρόβλεψη για την ιθαγένεια λόγω γέννησης δεν θεσπίστηκε για ανθρώπους που ταξιδεύουν στις Ηνωμένες Πολιτείες μόνο και μόνο για να αποκτήσουν τα παιδιά τους αμερικανική υπηκοότητα.
Τον Ιούλιο του 2025, ο ομοσπονδιακός δικαστής Joseph Laplante επέτρεψε η προσφυγή κατά του διατάγματος να εξεταστεί ως ομαδική αγωγή, διατηρώντας σε ισχύ την πανεθνική αναστολή εφαρμογής της πολιτικής.
Αν και το Ανώτατο Δικαστήριο είχε δώσει πέρυσι μια πρώτη διαδικαστική νίκη στον Τραμπ, περιορίζοντας την εξουσία των ομοσπονδιακών δικαστών να μπλοκάρουν προεδρικές πολιτικές σε εθνικό επίπεδο, δεν είχε αποφανθεί τότε επί της ουσίας για τη συνταγματικότητα του διατάγματος.
Πηγή: Reuters
