«Δεν υπάρχουν μειονότητες στη Συρία», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών και Απόδημων Σύρων της μεταβατικής κυβέρνησης, Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι από τις Βρυξέλλες λίγη ώρα αφότου η Ευρωπαϊκή Ένωση προχώρησε σε μια ιστορική πολιτική και οικονομική επαναπροσέγγιση με τη Δαμασκό, επαναφέροντας πλήρως τη Συμφωνία Συνεργασίας ΕΕ-Συρίας που είχε ουσιαστικά παγώσει μετά το 2011, ανακοινώνοντας νέα χρηματοδότηση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ για την ανοικοδόμηση της χώρας και ανοίγοντας τον δρόμο για τη σταδιακή επανένταξη της Συρίας στον ευρωμεσογειακό χώρο.
Η δήλωση του επικεφαλής της συριακής διπλωματίας ήρθε την ώρα που οι Βρυξέλλες επιχειρούσαν να παρουσιάσουν τη νέα σχέση με τη μεταβατική ηγεσία της Συρίας ως ένα νέο κεφάλαιο «μακροπρόθεσμης εταιρικής σχέσης», βασισμένο σε μια «συμπεριληπτική και ειρηνική μετάβαση» για όλους τους Σύρους.
Από τη μία πλευρά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και οι συριακές μεταβατικές αρχές διοργάνωσαν στις Βρυξέλλες το πρώτο «Φόρουμ Συντονισμού Εταιρικής Σχέσης για τη Συρία» («Syria Partnership Coordination Forum»), μέσω του οποίου η ΕΕ ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση για την οικονομική ανάκαμψη, την ανοικοδόμηση και την ενίσχυση των δημόσιων θεσμών της χώρας.
Από την άλλη, το Συμβούλιο της ΕΕ ανακοίνωσε την πλήρη αποκατάσταση της εφαρμογής της Συμφωνίας Συνεργασίας Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας-Συρίας του 1977, τερματίζοντας τη μερική αναστολή που είχε επιβληθεί το 2011 λόγω των σοβαρών παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων από το καθεστώς του Μπασάρ αλ-Άσαντ.
Το Συμβούλιο ανέφερε ότι «οι συνθήκες που δικαιολογούσαν την αναστολή δεν υφίστανται πλέον», χαρακτηρίζοντας την απόφαση «σαφές πολιτικό μήνυμα» της πρόθεσης της ΕΕ να επαναπροσεγγίσει τη Συρία και να στηρίξει την οικονομική της ανάκαμψη.
Για πρώτη φορά μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, η ΕΕ δεν αντιμετωπίζει πλέον τη Συρία μόνο ως ανθρωπιστική κρίση αλλά ως δυνητικό πολιτικό, οικονομικό και γεωστρατηγικό εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο.
«Δεν έχουμε μειονότητες στη Συρία»
Ο Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι έκανε τη δήλωση περί «μη ύπαρξης μειονοτήτων» απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με την προστασία των μειονοτήτων και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη μεταπολεμική Συρία.
«Δεν έχουμε μειονότητες στη Συρία. Η λέξη “μειονότητες” ίσως συνδέεται με διακρίσεις. Έχουμε μόνο έναν συριακό λαό και όλοι οι πολίτες προστατεύονται από τους νόμους μας και ασκούν τους διάφορους ρόλους τους βάσει του διεθνούς δικαίου και του συριακού δικαίου», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Οι δηλώσεις αυτές ήρθαν σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ επιμένει δημόσια στην ανάγκη για μια «συμπεριληπτική» πολιτική μετάβαση στη Συρία, με ανοιχτές ευρωπαϊκές ανησυχίες γύρω από τη θέση διαφορετικών θρησκευτικών και εθνοτικών κοινοτήτων, μεταξύ άλλων Χριστιανών, Δρούζων, Αλαουιτών και Κούρδων, στο νέο πολιτικό σύστημα της χώρας.
Λίγη ώρα πριν από τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, η Ύπατη Εκπρόσωπος για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, Κάγια Κάλας, είχε επαναλάβει τη σημασία μιας πολιτικής διαδικασίας που θα διασφαλίζει τα δικαιώματα των μειονοτήτων και όλων των κοινοτήτων στη Συρία και θα αποτρέπει νέες γραμμές αποκλεισμού ή περιθωριοποίησης στη μεταπολεμική χώρα.
Η ΕΕ αποφεύγει να χαρακτηρίσει τη Συρία «ασφαλή χώρα» για την επιστροφή μεταναστών
Παράλληλα, η Ντουμπράβκα Σούιτσα, η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, απέφυγε να δηλώσει ότι η Συρία μπορεί πλέον να θεωρηθεί συνολικά ασφαλής χώρα για επιστροφές προσφύγων.
«Αν είναι ασφαλές, αν είναι εθελοντικό και αν γίνεται με αξιοπρέπεια, τότε μπορούν να επιστρέψουν», δήλωσε η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, προσθέτοντας ότι «δεν πιέζουμε κανέναν».
Η ίδια ανέφερε επίσης ότι «σε κάποια μέρη της χώρας είναι ασφαλές και σε κάποια όχι», σημειώνοντας ότι «χρειάζεται χρόνος».
Από την πλευρά του, ο Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι ευχαρίστησε τις χώρες της ΕΕ για τη φιλοξενία Σύρων προσφύγων επί 14 χρόνια, δηλώνοντας ότι η Δαμασκός εργάζεται για την ανοικοδόμηση της χώρας ώστε «αν οι Σύροι που ζουν στο εξωτερικό θεωρήσουν ότι υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για να επιστρέψουν, τότε θα μπορέσουν να επιστρέψουν».
«Ιστορική ημέρα» και «στρατηγική στροφή»
Η Επίτροπος για τη Μεσόγειο, Ντουμπράβκα Σούιτσα, χαρακτήρισε τη σημερινή ημέρα «ιστορική» για τις σχέσεις ΕΕ-Συρίας, υποστηρίζοντας ότι η πραγματοποίηση του πρώτου Πολιτικού Διαλόγου Υψηλού Επιπέδου ΕΕ-Συρίας και η επανέναρξη της συμφωνίας συνεργασίας αποτελούν «σημαντικό πολιτικό βήμα» για την επανένταξη της Συρίας ως εταίρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ίδια έκανε λόγο για «στρατηγική στροφή» στις σχέσεις Βρυξελλών-Δαμασκού, σημειώνοντας ότι η ΕΕ περνά πλέον «από τη διαχείριση της κρίσης σε μια μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση», βασισμένη σε ένα κοινό όραμα «σταθερότητας, ανάκαμψης και ευημερίας».
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε ότι η ΕΕ και οι μεταβατικές αρχές της Συρίας έχουν αρχίσει να «θέτουν τα θεμέλια για την επανένταξη της χώρας στον ευρωμεσογειακό χώρο».
«Στεκόμαστε ξανά δίπλα στη Συρία, αυτή τη φορά στο μονοπάτι από την κρίση προς την ανάκαμψη», δήλωσε η Σούιτσα.
Από την ανθρωπιστική βοήθεια στο «χτίσιμο κράτους»
Πίσω από τη ρητορική περί «ανάκαμψης», η ΕΕ φαίνεται να οικοδομεί σταδιακά ένα ευρύτερο πλαίσιο θεσμικής ανασυγκρότησης της μεταπολεμικής Συρίας.
Κεντρικό στοιχείο του νέου σχεδίου αποτελεί η δημιουργία «Technical Assistance Hub» ύψους 15 εκατ. ευρώ για την παροχή τεχνικής και θεσμικής υποστήριξης προς τις συριακές αρχές.
Η Ντουμπράβκα Σούιτσα παραδέχθηκε ότι η μεταπολεμική χώρα χρειάζεται «οικοδόμηση θεσμών», ενώ η Κομισιόν επιταχύνει την εφαρμογή του πακέτου ανάκαμψης των 175 εκατ. ευρώ και σχεδιάζει νέο πακέτο 620 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε νέα χρηματοδότηση 14 εκατ. ευρώ για την αποκατάσταση του νοσοκομείου Αλ-Ραστάν στη Χομς.
Η Συρία ως εναλλακτικός κόμβος μαζί με την Τουρκία;
Ο Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι επιχείρησε να παρουσιάσει τη μεταπολεμική Συρία όχι μόνο ως αποδέκτη ευρωπαϊκής βοήθειας αλλά και ως πιθανό γεωοικονομικό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ο ίδιος μίλησε για «στρατηγική συνεργασία» με την ΕΕ και χαρακτήρισε τη σημερινή συγκυρία «παράθυρο ευκαιρίας» που πρέπει να αξιοποιηθεί πριν κλείσει.
Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά του στις εφοδιαστικές αλυσίδες, καθώς παρουσίασε τη Συρία ως πιθανή «εναλλακτική διαδρομή» σε μια περίοδο αποσταθεροποίησης άλλων περιφερειακών οδών μεταφοράς.
«Η Συρία έχει μια σημαντική στρατηγική γεωγραφική θέση και, επομένως, έχουμε ρόλο στη διασφάλιση των εφοδιαστικών αλυσίδων και ίσως μπορούμε να αποτελέσουμε μια εναλλακτική διαδρομή όταν άλλα μέρη της περιοχής αποσταθεροποιούνται», δήλωσε ο Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι.
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι η Δαμασκός συνεργάζεται ήδη με την Ιορδανία, την Τουρκία και χώρες του Κόλπου «προκειμένου να ενισχύσουμε αυτόν τον ρόλο», υποστηρίζοντας ότι αυτό θα είναι ωφέλιμο τόσο για την ανοικοδόμηση της Συρίας όσο και για άλλες χώρες που μπορούν να αξιοποιήσουν τη γεωγραφική της θέση ως «ασφαλή και σταθερή διαδρομή».
Επαφές με το Ισραήλ μέσω αμερικανικής διαμεσολάβησης
Ο Ασάαντ Χασάν αλ-Σαϊμπάνι αποκάλυψε επίσης ότι «υπήρξε διαμεσολάβηση από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών» στις επαφές με το Ισραήλ, χωρίς ωστόσο όπως είπε «να έχουμε καταλήξει ακόμη σε κάποιο αποτέλεσμα».
Ο ίδιος υποστήριξε ότι «τον τελευταίο ενάμιση χρόνο υπήρξαν απειλές από το Ισραήλ και αποσταθεροποίηση της χώρας μας», προσθέτοντας ότι η Συρία παραμένει «δεσμευμένη στη συμφωνία του 1974» για τον διαχωρισμό των δυνάμεων μεταξύ των δύο χωρών.
Παράλληλα, σημείωσε ότι η Δαμασκός ελπίζει πως «θα μπορέσουμε να έχουμε μια ήρεμη και σταθερή σχέση με το Ισραήλ, επειδή θέλουμε να επικεντρωθούμε στην ανοικοδόμηση και στη δημιουργία ενός ασφαλούς περιβάλλοντος για την επιστροφή των Σύρων στη χώρα τους».
