Η Μάλτα βρέθηκε το τελευταίο διάστημα στο επίκεντρο του διεθνούς ενδιαφέροντος, μετά την εφαρμογή ενός ασυνήθιστου προγράμματος που στόχευε στη μείωση του κυκλοφοριακού προβλήματος. Η ιδέα ήταν απλή αλλά ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη: πολίτες που θα επέλεγαν να παραδώσουν οικειοθελώς την άδεια οδήγησής τους για διάστημα πέντε ετών θα λάμβαναν οικονομική αποζημίωση ύψους 25.000 ευρώ.
Η πρωτοβουλία σχεδιάστηκε με στόχο να αποσυμφορήσει τους δρόμους του νησιωτικού κράτους, το οποίο αντιμετωπίζει έντονη πίεση από τον αυξημένο αριθμό οχημάτων και την περιορισμένη υποδομή μεταφορών. Το πρόγραμμα, που συνοδευόταν από συνολικό προϋπολογισμό 25 εκατομμυρίων ευρώ, προέβλεπε ότι έως και 1.000 οδηγοί ηλικίας κάτω των 30 ετών θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, δημιουργώντας έτσι ένα πενταετές πλαίσιο «αποστράτευσης» από την οδήγηση.
Ωστόσο, παρά το οικονομικό κίνητρο, η ανταπόκριση φαίνεται πως δεν ήταν η αναμενόμενη. Οι πρώτες αναφορές δείχνουν ότι ο αριθμός των αιτήσεων παρέμεινε χαμηλός, γεγονός που αποδίδεται σε πρακτικές δυσκολίες της καθημερινότητας. Στη Μάλτα, η απουσία εκτεταμένου δικτύου σταθερών μέσων μεταφοράς σημαίνει ότι ακόμη και τα δημόσια λεωφορεία συχνά κινούνται στο ίδιο κυκλοφοριακό περιβάλλον με τα ιδιωτικά οχήματα, χωρίς ουσιαστική εξομάλυνση της κατάστασης.
Για πολλούς πολίτες, η παράδοση της άδειας οδήγησης ισοδυναμούσε με σημαντική απώλεια αυτονομίας, χρόνου και ευελιξίας στις μετακινήσεις τους, κάτι που δεν αντισταθμιζόταν πλήρως από το οικονομικό όφελος. Επιπλέον, το πρόγραμμα προέβλεπε ότι μετά τη λήξη της πενταετίας οι συμμετέχοντες θα έπρεπε να επανεκδώσουν άδεια οδήγησης, περνώντας και από υποχρεωτική εκπαίδευση σε σχολή οδηγών, γεγονός που λειτούργησε αποτρεπτικά.
Ανάμεσα στους λίγους που φέρονται να ενδιαφέρθηκαν για το μέτρο βρίσκονται κυρίως νέοι που δεν εξαρτώνται καθημερινά από το αυτοκίνητο, όπως φοιτητές κοντά σε πανεπιστημιακές εγκαταστάσεις, εργαζόμενοι εξ αποστάσεως ή άτομα που σχεδίαζαν ήδη μετακόμιση στο εξωτερικό. Παράλληλα, παραμένει ασαφές αν το τελικό αποτέλεσμα πλησίασε τον στόχο των 1.000 συμμετοχών, καθώς οι αρμόδιες αρχές δεν έχουν ακόμη δημοσιοποιήσει επίσημα στοιχεία.
Το πρόγραμμα της Μάλτας, αν και δεν έχει ακόμη αποτιμηθεί πλήρως, έχει ήδη ανοίξει μια ευρύτερη συζήτηση στην Ευρώπη για το κατά πόσο οικονομικά κίνητρα μπορούν πραγματικά να αλλάξουν βαθιά ριζωμένες συνήθειες μετακίνησης ή αν τέτοιες πολιτικές απαιτούν πιο δομικές αλλαγές στις δημόσιες συγκοινωνίες και τον πολεοδομικό σχεδιασμό.
