Ai Key Takeaways

Σχετικά με αυτή την περίληψη

Η περίληψη δημιουργήθηκε αυτόματα με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης, ώστε να σας δώσει μια γρήγορη εικόνα των βασικών σημείων του άρθρου.

Οι περιλήψεις AI ενδέχεται να περιέχουν ανακρίβειες ή παραλείψεις. Για την πλήρη ενημέρωση, διαβάστε ολόκληρο το άρθρο.

  • Στις 20 Νοεμβρίου 1979, ομάδα ενόπλων ισλαμιστών υπό τον Τζουχαϊμάν αλ Οτάιμπι κατέλαβε το Μεγάλο Τέμενος της Μέκκας, αμφισβητώντας τη νομιμοποίηση της σαουδαραβικής μοναρχίας.
  • Οι δράστες χρησιμοποίησαν όπλα που είχαν εισάγει κρυφά στον ιερό χώρο, προκαλώντας μια πολιορκία δύο εβδομάδων που οδήγησε σε εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες.
  • Η σαουδαραβική κυβέρνηση ανέκτησε τον έλεγχο του τεμένους στις 4 Δεκεμβρίου 1979, αφού εξασφάλισε θρησκευτική έγκριση για χρήση βίας και έλαβε τεχνική υποστήριξη από Γάλλους ειδικούς.
  • Μετά τη λήξη των συγκρούσεων, οι αρχές εκτέλεσαν δημόσια 63 καταδικασθέντες για τη συμμετοχή τους στην επίθεση.
  • Το γεγονός αυτό οδήγησε τη Σαουδική Αραβία σε μια μακρά περίοδο αυστηρού κοινωνικού συντηρητισμού και ενίσχυσης των θρησκευτικών περιορισμών.
Για να μας βλέπεις πιο συχνά στα αποτελέσματα αναζήτησης Προσθήκη της huffingtonpost.gr στην Google

Στις 20 Νοεμβρίου 1979, την ώρα που χιλιάδες μουσουλμάνοι πιστοί είχαν συγκεντρωθεί για την πρωινή προσευχή στο Μεγάλο Τέμενος της Μέκκας, εκτυλίχθηκε ένα από τα πιο συγκλονιστικά γεγονότα στη σύγχρονη ιστορία του Ισλάμ.

Εκατοντάδες ένοπλοι ισλαμιστές κατέλαβαν το ιερό συγκρότημα, εγκλώβισαν χιλιάδες προσκυνητές και αμφισβήτησαν ευθέως τη νομιμοποίηση της σαουδαραβικής μοναρχίας.

Advertisement
Advertisement

Ακολούθησαν δύο εβδομάδες σκληρών συγκρούσεων, με εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες, μια εξαιρετικά δύσκολη στρατιωτική επιχείρηση και τη συνδρομή Γάλλων ειδικών των δυνάμεων ασφαλείας.

Η κατάληψη του Μεγάλου Τεμένους δεν αποτέλεσε απλώς μια αιματηρή τρομοκρατική ενέργεια. Ήταν ένα γεγονός που επηρέασε βαθιά τη Σαουδική Αραβία, την πολιτική της ηγεσίας της και την εξέλιξη των ισλαμιστικών κινημάτων.

Η επίθεση την πρώτη ημέρα του ισλαμικού έτους 1400

Η ημερομηνία δεν είχε επιλεγεί τυχαία.

Η 20ή Νοεμβρίου 1979 συνέπιπτε με την πρώτη ημέρα του έτους 1400 του ισλαμικού ημερολογίου.

Για τους φανατικούς της οργάνωσης, η έναρξη ενός νέου ισλαμικού αιώνα είχε ιδιαίτερο θρησκευτικό και συμβολικό χαρακτήρα.

Advertisement

Επικεφαλής της ομάδας ήταν ο Τζουχαϊμάν αλ Οτάιμπι, πρώην μέλος της Εθνοφρουράς της Σαουδικής Αραβίας και ακραίος θρησκευτικός κήρυκας.

Ο ίδιος θεωρούσε ότι η σαουδαραβική μοναρχία είχε απομακρυνθεί από τις αυστηρές θρησκευτικές αρχές που, κατά την αντίληψή του, όφειλε να ακολουθεί.

Κατηγορούσε τη βασιλική οικογένεια για διαφθορά, πολυτελή ζωή, εξάρτηση από τη Δύση και ανοχή απέναντι στον εκσυγχρονισμό της κοινωνίας.

Advertisement

Μαζί με τους οπαδούς του είχε προετοιμάσει μια επιχείρηση που στόχευε στην ανατροπή της υφιστάμενης θρησκευτικής και πολιτικής τάξης.

Τα όπλα μέσα στα φέρετρα

Η επίθεση είχε οργανωθεί με μεγάλη προσοχή.

Advertisement

Οι ένοπλοι είχαν καταφέρει να μεταφέρουν όπλα, πυρομαχικά και εφόδια μέσα στο συγκρότημα του Μεγάλου Τεμένους πριν από την έναρξη της επιχείρησης.

Σύμφωνα με μαρτυρίες και ιστορικές έρευνες, μέρος του οπλισμού είχε μεταφερθεί μέσα σε φέρετρα, εκμεταλλευόμενο την πρακτική της τέλεσης νεκρώσιμων προσευχών στον ιερό χώρο.

Άλλα όπλα και εφόδια είχαν κρυφτεί σε χώρους που χρησιμοποιούνταν για εργασίες και αποθήκευση υλικών.

Advertisement

Μετά την πρωινή προσευχή, οι ένοπλοι απέκλεισαν τις εξόδους και κατέλαβαν στρατηγικά σημεία του τεμένους.

Advertisement

Ελεύθεροι σκοπευτές τοποθετήθηκαν στους μιναρέδες, αποκτώντας πλεονεκτική θέση απέναντι στις δυνάμεις ασφαλείας.

Μέσα σε ελάχιστο χρόνο, το ιερότερο τέμενος του Ισλάμ είχε μετατραπεί σε πεδίο πολεμικών επιχειρήσεων.

Ο άνθρωπος που παρουσίασαν ως Μεσσία

Advertisement

Ο αλ Οτάιμπι δεν εμφανίστηκε ο ίδιος ως ο αναμενόμενος θρησκευτικός λυτρωτής.

Ανακήρυξε τον Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλάχ αλ Καχτάνι ως τον Μαχντί, τον προσδοκώμενο καθοδηγητή που, σύμφωνα με συγκεκριμένες ισλαμικές παραδόσεις, θα εμφανιζόταν πριν από το τέλος των καιρών.

Ο αλ Καχτάνι ήταν συγγενής του αλ Οτάιμπι μέσω γάμου και κεντρικό πρόσωπο της οργάνωσης.

Οι καταληψίες καλούσαν τους πιστούς να αναγνωρίσουν τον υποτιθέμενο Μαχντί και να αποκηρύξουν τη σαουδαραβική μοναρχία.

Η επιλογή του χώρου ήταν καθοριστική.

Στο κέντρο του Μεγάλου Τεμένους βρίσκεται η Κάαμπα, το ιερότερο σημείο του Ισλάμ, προς το οποίο στρέφονται καθημερινά εκατομμύρια μουσουλμάνοι κατά την προσευχή τους.

Η χρήση όπλων σε αυτόν τον χώρο προκάλεσε τεράστιο θρησκευτικό και πολιτικό σοκ.

Χιλιάδες εγκλωβισμένοι και μια πόλη σε κατάσταση πολιορκίας

Την ώρα της επίθεσης βρίσκονταν στο τέμενος χιλιάδες πιστοί.

Ορισμένες ιστορικές αναφορές κάνουν λόγο για περίπου 6.000 ομήρους, ενώ άλλες περιγράφουν πολύ μεγαλύτερο αριθμό προσκυνητών που βρίσκονταν αρχικά στο συγκρότημα.

Δεν υπάρχει ένας καθολικά αποδεκτός αριθμός ομήρων.

Σταδιακά αρκετοί πιστοί κατάφεραν να διαφύγουν ή αφέθηκαν ελεύθεροι, ενώ άλλοι παρέμειναν εγκλωβισμένοι μέσα στις συγκρούσεις.

Η σαουδαραβική κυβέρνηση βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα πρωτοφανές πρόβλημα.

Έπρεπε να ανακαταλάβει το ιερότερο τέμενος του Ισλάμ χωρίς να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη καταστροφή και χωρίς να εμφανιστεί ότι παραβιάζει τις θρησκευτικές απαγορεύσεις που ισχύουν στον χώρο.

Οι πρώτες προσπάθειες των δυνάμεων ασφαλείας απέτυχαν.

Οι καταληψίες είχαν προετοιμαστεί για πολιορκία, διέθεταν όπλα και γνώριζαν τις εγκαταστάσεις.

Οι ελεύθεροι σκοπευτές τους προκάλεσαν σημαντικές απώλειες στους Σαουδάραβες στρατιώτες.

Η θρησκευτική απόφαση που επέτρεψε τη στρατιωτική επέμβαση

Η σαουδαραβική ηγεσία χρειάστηκε να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση των ανώτερων θρησκευτικών αρχών.

Στις 24 Νοεμβρίου εκδόθηκε θρησκευτική γνωμοδότηση, γνωστή ως φετφάς, που επέτρεπε τη χρήση ένοπλης βίας για την απομάκρυνση των καταληψιών.

Η απόφαση αυτή ήταν κρίσιμη.

Χωρίς τη θρησκευτική νομιμοποίηση, η χρήση βαρέων όπλων μέσα στο τέμενος θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερη κρίση στη χώρα.

Ακολούθησαν σφοδρές μάχες.

Οι σαουδαραβικές δυνάμεις κατάφεραν σταδιακά να ανακτήσουν τον έλεγχο των υπέργειων χώρων.

Όμως οι ένοπλοι υποχώρησαν στις υπόγειες εγκαταστάσεις, ένα περίπλοκο δίκτυο διαδρόμων και θαλάμων που δυσκόλευε εξαιρετικά την επέμβαση.

Η μυστική γαλλική βοήθεια

Η επιχείρηση αποδείχθηκε τόσο δύσκολη ώστε η Σαουδική Αραβία αναζήτησε βοήθεια από τη Γαλλία.

Στην υπόθεση ενεπλάκησαν ειδικοί της GIGN, της επίλεκτης μονάδας επέμβασης της γαλλικής χωροφυλακής.

Σύμφωνα με ιστορικές έρευνες, τρεις Γάλλοι ειδικοί μετέβησαν στη Σαουδική Αραβία και παρείχαν τεχνική υποστήριξη και εκπαίδευση στις σαουδαραβικές δυνάμεις.

Η συμμετοχή τους συνδέθηκε με τη χρήση χημικών ουσιών στους υπόγειους χώρους, με στόχο την εξουδετέρωση των ενόπλων.

Η ακριβής έκταση της γαλλικής συμμετοχής εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαφορετικών ιστορικών αφηγήσεων.

Ορισμένες περιγραφές παρουσιάζουν τους Γάλλους ως άμεσα συμμετέχοντες στην τελική επιχείρηση. Άλλες, περισσότερο συγκεκριμένες, αναφέρουν ότι οι Γάλλοι σύμβουλοι εκπαίδευσαν σαουδαραβικό προσωπικό, το οποίο ανέλαβε την εφαρμογή των σχετικών μεθόδων.

Επομένως, δεν είναι ιστορικά ασφαλές να υποστηρίζεται χωρίς επιφύλαξη ότι Γάλλοι κομάντος εισέβαλαν οι ίδιοι στο τέμενος και απελευθέρωσαν τους ομήρους.

Η τελική μάχη στα υπόγεια

Στις αρχές Δεκεμβρίου η πολιορκία έφθασε στην τελική και πιο αιματηρή φάση της.

Οι σαουδαραβικές δυνάμεις επιχείρησαν να εξουδετερώσουν τους ενόπλους που παρέμεναν στους υπόγειους θαλάμους.

Χρησιμοποιήθηκαν εκρηκτικά και χημικές ουσίες, ενώ ακολούθησαν μάχες σε εξαιρετικά περιορισμένους χώρους.

Η επιχείρηση ολοκληρώθηκε στις 4 Δεκεμβρίου 1979, όταν οι σαουδαραβικές αρχές ανέκτησαν τον έλεγχο του συγκροτήματος.

Ο αλ Καχτάνι είχε σκοτωθεί κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων.

Ο αλ Οτάιμπι συνελήφθη ζωντανός.

Η κατάληψη που είχε αρχίσει ως μια ακραία θρησκευτική εξέγερση τελείωσε με μια από τις πιο αιματηρές επιχειρήσεις στην ιστορία της Σαουδικής Αραβίας.

Πόσοι άνθρωποι σκοτώθηκαν;

Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων παραμένει αντικείμενο ιστορικής συζήτησης.

Ο συχνότερα αναφερόμενος επίσημος απολογισμός περιλαμβάνει 127 νεκρούς στις σαουδαραβικές δυνάμεις ασφαλείας, 117 νεκρούς ενόπλους και 26 νεκρούς πολίτες.

Το σύνολο αυτών των κατηγοριών ανέρχεται σε 270 νεκρούς.

Οι τραυματίες ήταν εκατοντάδες.

Άλλες ιστορικές αναφορές δίνουν υψηλότερους συνολικούς αριθμούς, που ξεπερνούν τους 300 νεκρούς.

Η αρχική μυστικότητα των σαουδαραβικών αρχών και η δυσκολία ανεξάρτητης καταγραφής εξηγούν μέρος των αποκλίσεων.

Ο αριθμός των 377 νεκρών, που εμφανίζεται σε ορισμένα ιστορικά χρονολόγια, δεν μπορεί να θεωρηθεί αδιαμφισβήτητος.

Το βέβαιο είναι ότι εκατοντάδες άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους μέσα και γύρω από τον ιερό χώρο.

Οι δημόσιες εκτελέσεις των καταληψιών

Η καταστολή της εξέγερσης δεν ολοκληρώθηκε με την ανακατάληψη του τεμένους.

Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν ενώπιον της σαουδαραβικής δικαιοσύνης.

Στις 9 Ιανουαρίου 1980 εκτελέστηκαν δημόσια 63 καταδικασμένοι, μεταξύ των οποίων και ο Τζουχαϊμάν αλ Οτάιμπι.

Οι εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν σε οκτώ πόλεις της Σαουδικής Αραβίας.

Η κυβέρνηση επιδίωξε με αυτόν τον τρόπο να καταδείξει ότι δεν θα ανεχόταν καμία ένοπλη αμφισβήτηση της εξουσίας της, ιδιαίτερα όταν αυτή συνδεόταν με την κατάληψη των ιερότερων τόπων του Ισλάμ.

Η Μέκκα άλλαξε τη Σαουδική Αραβία

Οι συνέπειες της εξέγερσης ξεπέρασαν κατά πολύ τα γεγονότα του Νοεμβρίου και του Δεκεμβρίου 1979.

Η σαουδαραβική μοναρχία, προσπαθώντας να αποκαταστήσει τη θρησκευτική της νομιμοποίηση, ενίσχυσε τη συνεργασία της με το συντηρητικό θρησκευτικό κατεστημένο.

Η δημόσια ζωή επηρεάστηκε από αυστηρότερες θρησκευτικές αντιλήψεις και περιορισμούς.

Η πολιτική αυτή συνδέθηκε με μια ευρύτερη περίοδο κοινωνικού συντηρητισμού, που επηρέασε τη θέση των γυναικών, την εκπαίδευση, τον πολιτισμό και την καθημερινότητα.

Παράλληλα, η κατάληψη ανέδειξε τον κίνδυνο που μπορούσαν να αποτελέσουν ακραίες θρησκευτικές ομάδες ακόμη και για ένα κράτος που θεμελίωνε μεγάλο μέρος της νομιμοποίησής του στο Ισλάμ.

Το 1979 ήταν άλλωστε μια χρονιά μεγάλων ανατροπών στη Μέση Ανατολή.

Είχε προηγηθεί η Ισλαμική Επανάσταση στο Ιράν, ενώ λίγες εβδομάδες μετά την πολιορκία της Μέκκας θα ακολουθούσε η σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν.

Τα γεγονότα αυτά διαμόρφωσαν ένα νέο περιβάλλον θρησκευτικού ριζοσπαστισμού και γεωπολιτικών συγκρούσεων.

Μια σκοτεινή σελίδα που εξακολουθεί να προκαλεί ερωτήματα

Η κατάληψη του Μεγάλου Τεμένους της Μέκκας παραμένει ένα από τα σημαντικότερα και λιγότερο γνωστά γεγονότα της σύγχρονης ιστορίας της Μέσης Ανατολής.

Απέδειξε πόσο επικίνδυνος μπορεί να γίνει ο θρησκευτικός φανατισμός όταν συνδυάζεται με την ένοπλη βία και την επιδίωξη πολιτικής εξουσίας.

Ανέδειξε επίσης τις αντιφάσεις ενός καθεστώτος που βρέθηκε αντιμέτωπο με μια εξέγερση στο όνομα των ίδιων θρησκευτικών αρχών τις οποίες επικαλούνταν για τη δική του νομιμοποίηση.

Στις 20 Νοεμβρίου 1979, η Μέκκα, ένας τόπος που συμβολίζει για εκατομμύρια ανθρώπους την πίστη και την ειρήνη, μετατράπηκε σε πεδίο αιματηρών συγκρούσεων.

Και η πολιορκία που ακολούθησε άφησε πίσω της όχι μόνο εκατοντάδες νεκρούς, αλλά και μια βαθιά ιστορική πληγή, οι συνέπειες της οποίας επηρέασαν τη Σαουδική Αραβία για δεκαετίες.

Πηγές: Brookings Institution, CSIS, αποχαρακτηρισμένα αμερικανικά διπλωματικά τηλεγραφήματα του Νοεμβρίου 1979, ιστορικό αφιέρωμα Arab News «The Siege of Makkah» και η έρευνα του δημοσιογράφου Yaroslav Trofimov «The Siege of Mecca».