Μια παράδοση αιώνων, βαθιά συνδεδεμένη με την ταυτότητα πολλών κοινοτήτων της Νότιας Αφρικής, μετατρέπεται κάθε χρόνο σε εφιάλτη για δεκάδες οικογένειες.
Οι τελετές ανδρικής μύησης, γνωστές ως «Ουλγουαλούκο» (Ulwaluko), θεωρούνται από πολλές κοινότητες σημαντικό πέρασμα από την εφηβεία στην ανδρική ηλικία. Περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την περιτομή νεαρών αγοριών και ανδρών, οι οποίοι απομακρύνονται από τις οικογένειές τους και παραμένουν για εβδομάδες σε ειδικούς χώρους, όπου διδάσκονται τις παραδόσεις και τις αξίες της κοινότητάς τους.
Ωστόσο, η έλλειψη ελέγχου, οι παράνομες δομές και οι επικίνδυνες πρακτικές έχουν οδηγήσει σε εκατοντάδες θανάτους τα τελευταία χρόνια.
Σύμφωνα με το SABC News μόνο στη χειμερινή περίοδο μύησης του 2026, 43 αγόρια και νεαροί άνδρες έχασαν τη ζωή τους, ενώ δεκάδες ακόμη χρειάστηκαν νοσηλεία. Παράλληλα, οι αρχές εντόπισαν δεκάδες παράνομα σχολεία μύησης και προχώρησαν σε συλλήψεις.
Όταν η παράδοση γίνεται θανάσιμη
Η περιτομή αποτελεί το πιο κρίσιμο στάδιο της διαδικασίας. Η νοτιοαφρικανική νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες προϋποθέσεις για τα σχολεία μύησης και απαιτεί η διαδικασία να πραγματοποιείται με κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό και σε ασφαλείς συνθήκες.
Ωστόσο, στα παράνομα σχολεία έχουν καταγραφεί περιπτώσεις χρήσης μη αποστειρωμένων ή ακατάλληλων εργαλείων, ενώ η ίδια λεπίδα μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε περισσότερους από έναν μυούμενους. Οι πρακτικές αυτές αυξάνουν τον κίνδυνο σοβαρών λοιμώξεων και σήψης.
Το Associated Press, σε εκτενές ρεπορτάζ του, αναφέρει ότι οι βασικοί κίνδυνοι περιλαμβάνουν τους ανεπαρκώς εκπαιδευμένους παραδοσιακούς χειρουργούς, τον μη αποστειρωμένο εξοπλισμό, την αφυδάτωση και τις κακώς αντιμετωπισμένες λοιμώξεις των τραυμάτων. Παράλληλα, η απομονωμένη τοποθεσία πολλών σχολείων δυσκολεύει την έγκαιρη πρόσβαση σε ιατρική βοήθεια.
Οι συνέπειες μπορεί να είναι καταστροφικές. Σε σοβαρές περιπτώσεις, οι λοιμώξεις μπορούν να εξελιχθούν σε σήψη, ενώ η νέκρωση των ιστών μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ακρωτηριασμό.
Εκατοντάδες θάνατοι μέσα σε λίγα χρόνια
Το πρόβλημα δεν είναι καινούργιο. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν παρουσιαστεί στο Κοινοβούλιο της Νότιας Αφρικής, 322 μυούμενοι έχασαν τη ζωή τους από το 2021 έως το 2024, ενώ χιλιάδες ακόμη χρειάστηκαν νοσηλεία ή υπέστησαν σοβαρούς τραυματισμούς.
Το Associated Press επισημαίνει ότι, σε προηγούμενη περίοδο μύησης, είχαν καταγραφεί τουλάχιστον 48 θάνατοι, ενώ συνολικά 476 νέοι άνθρωποι είχαν πεθάνει μέσα σε πέντε χρόνια, σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το ρεπορτάζ. Οι αριθμοί δείχνουν ότι οι θάνατοι δεν αποτελούν μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ένα διαχρονικό πρόβλημα που η κυβέρνηση προσπαθεί να περιορίσει.
Απαγωγές και παράνομα σχολεία
Η κρίση δεν περιορίζεται στις επικίνδυνες περιτομές. Κατά τη χειμερινή περίοδο του 2026, οι αρχές κατέγραψαν 12 απαγωγές και εντόπισαν 58 παράνομα σχολεία μύησης. Από αυτά, δεκάδες έκλεισαν, ενώ περίπου 180 αγόρια διασώθηκαν.
Οι καταγγελίες για απαγωγές δεν είναι καινούργιες. Ο Guardian έχει καταγράψει στο παρελθόν την περίπτωση ενός 16χρονου αγοριού που φέρεται να απήχθη μαζί με άλλα 22 παιδιά και μεταφέρθηκε σε παράνομο σχολείο μύησης περίπου 30 χιλιόμετρα μακριά. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η οικογένειά του κλήθηκε να καταβάλει χρήματα προκειμένου να τον πάρει πίσω, ενώ τα παιδιά είχαν υποστεί κακοποίηση.
Ο νόμος απαγορεύει τη συμμετοχή παιδιών κάτω των 16 ετών
Η νοτιοαφρικανική νομοθεσία προβλέπει ότι η μύηση είναι εθελοντική και κανείς δεν μπορεί να εξαναγκαστεί να συμμετάσχει. Παράλληλα, κανένα παιδί κάτω των 16 ετών δεν μπορεί να παρακολουθήσει σχολείο μύησης για να μυηθεί.
Για όσους είναι μεταξύ 16 και 18 ετών απαιτείται γραπτή συναίνεση τόσο του ίδιου του παιδιού όσο και των γονέων ή κηδεμόνων του. Η νομοθεσία προβλέπει επίσης αυστηρές προϋποθέσεις για τη λειτουργία των σχολείων και την ασφάλεια των μυούμενων.
Παρά τους κανόνες, το Associated Press αναφέρει ότι ορισμένα παιδιά καταλήγουν σε παράνομες σχολές πριν από την ηλικία των 16 ετών, καθώς οι οικογένειες και οι ίδιοι οι νέοι αντιμετωπίζουν ισχυρή κοινωνική πίεση να ακολουθήσουν την παράδοση.
Η πίεση να «γίνουν άνδρες»
Για πολλές κοινότητες, η μύηση δεν είναι απλώς μια τελετουργία. Συνδέεται με την κοινωνική αποδοχή, την ταυτότητα και το κύρος ενός νέου. Όσοι δεν συμμετέχουν μπορεί να θεωρούνται ακόμη «αγόρια» και να αποκλείονται από ορισμένες κοινωνικές ή πολιτιστικές δραστηριότητες.
Ο 19χρονος Σκότι Ντάουκα είχε δηλώσει ότι φοβόταν να συμμετάσχει, έχοντας προηγουμένως δει τηλεοπτικό ρεπορτάζ για ακρωτηριασμούς. Ωστόσο, όπως εξήγησε, ήθελε να ακολουθήσει την ίδια διαδρομή με τα υπόλοιπα αγόρια της κοινότητάς του και να αντιμετωπίζεται ως άνδρας από τους μεγαλύτερους. «Ήταν πολύ επώδυνο. Αρρώστησα, αλλά με φρόντισαν και επέζησα», είχε αναφέρει.
«Ο σεβασμός στην παράδοση πρέπει να συμβαδίζει με τον σεβασμό στη ζωή»
Μετά τον αρχικό απολογισμό των 43 νεκρών, ο υπουργός Παραδοσιακών Υποθέσεων της Νότιας Αφρικής, Βελενκοσίνι Χλαμπίσα, χαρακτήρισε τα στοιχεία «βαθιά ανησυχητικά», τονίζοντας την ανάγκη να περιοριστούν οι αποτρέψιμοι θάνατοι, οι τραυματισμοί και οι εγκληματικές δραστηριότητες γύρω από τις τελετές.
«Ο σεβασμός στην παράδοση πρέπει να συμβαδίζει με τον σεβασμό στον νόμο και με το συνταγματικό δικαίωμα κάθε μυούμενου στη ζωή, την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια», ανέφερε.
Οι αρχές έχουν εντείνει τους ελέγχους, κλείνοντας παράνομα σχολεία και προχωρώντας σε συλλήψεις. Παράλληλα, η CRL Rights Commission έχει ξεκινήσει έρευνα για τους θανάτους και τους σοβαρούς τραυματισμούς που καταγράφονται κατά τις τελετές.
Το ζητούμενο για τη Νότια Αφρική είναι πλέον να προστατεύσει μια παράδοση που αποτελεί σημαντικό κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς πολλών κοινοτήτων, χωρίς να επιτρέπει πρακτικές που θέτουν σε κίνδυνο ανθρώπινες ζωές.
Με πληροφορίες από SABC News, Associated Press, Guardian
