Να εξηγήσει πώς έπεσε θύμα των Ρώσων φαρσέρ επιχείρησε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του πρωθυπουργού, Θάνος Ντόκος, μιλώντας στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ το βράδυ της Παρασκευής (03/07).
Υπενθυμίζεται ότι ο κ. Ντόκος εξαπατήθηκε από τους γνωστούς Ρώσους φαρσέρ Vovan και Lexus, πιστεύοντας πως συνομιλούσε μέσω τηλεδιάσκεψης με τον Ουκρανό ομόλογό του, Ρουστέμ Ουμέρωφ. Κατά τη διάρκεια της συνομιλίας συζητήθηκαν ζητήματα εθνικής ασφάλειας, γεγονός που προκάλεσε έντονες πολιτικές αντιδράσεις και ανησυχία για τα πρωτόκολλα ασφαλείας που εφαρμόζονται σε τόσο υψηλό επίπεδο.
Το περιστατικό έχει πυροδοτήσει σφοδρή αντιπαράθεση, με την αντιπολίτευση να ζητά την παραίτηση του συμβούλου Εθνικής Ασφάλειας, υποστηρίζοντας ότι αναδείχθηκαν σοβαρές αδυναμίες στην προστασία των κυβερνητικών επικοινωνιών.
Ο κ. Ντόκος υποστήριξε ότι κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης έβλεπε μπροστά του τον άνθρωπο που πίστευε πως ήταν ο Ουκρανός ομόλογός του και ότι είχαν τηρηθεί όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες.
Όπως ανέφερε, δεν συνομιλούσε με τους δύο φαρσέρ, αλλά με ένα ιδιαίτερα εξελιγμένο deepfake, προϊόν τεχνολογίας Τεχνητής Νοημοσύνης. Εξήγησε ότι πριν από την τηλεδιάσκεψη είχε προηγηθεί αποστολή εγγράφων, ονομάτων, διευθύνσεων και επιστολόχαρτων που χρησιμοποιούνται στις επίσημες επικοινωνίες, ενώ ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο εξελισσόταν η συζήτηση δεν δημιουργούσε υποψίες.
«Είχαμε όλο το υλικό, τα ονόματα, τις διευθύνσεις, ακόμη και τα επιστολόχαρτα που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις περιπτώσεις. Το λεκτικό ήταν αυτό το οποίο πάγια χρησιμοποιείται. Και βεβαίως και τα δικά μου στοιχεία επικοινωνίας δεν βρίσκονται στο διαδίκτυο. Χρειάζεται να ψάξει κανείς λίγο παραπάνω. Άρα όλα αυτά με οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για μια πραγματική συνομιλία με τον Ουκρανό ομόλογό μου και όχι για κάτι άλλο. Επίσης, δεν είχα ακούσει και ποτέ μέχρι τότε κάποιο περιστατικό όπου και ήχος και εικόνα χρησιμοποιήθηκαν ταυτόχρονα», δήλωσε.
Παράλληλα, ανέφερε ότι υπήρχαν όλα τα απαραίτητα διαπιστευτήρια και γι’ αυτό ήταν πεπεισμένος ότι συνομιλούσε με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Ουκρανίας.
Απαντώντας σε ερώτηση για το αν υπήρξαν ενδείξεις που θα μπορούσαν να τον υποψιάσουν, σημείωσε ότι το κινητό του διαθέτει αυξημένα μέτρα ασφαλείας, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι αυτά προστατεύουν τις επικοινωνίες μεταξύ κυβερνητικών στελεχών και όχι τις επαφές με πρόσωπα εκτός του συγκεκριμένου συστήματος.
Περιγράφοντας τη συνομιλία, είπε ότι «βλέπω τον ομόλογό μου και ξεκινάμε να συζητάμε. Όπως βλέπω εσάς, υπήρχε μια κανονική συζήτηση. Ήταν ζωντανά και αντιδρούσε σε αυτά που του έλεγα».
Ο ίδιος αποκάλυψε ότι άρχισε να υποψιάζεται πως κάτι δεν πήγαινε καλά όταν ο συνομιλητής του επέμενε σε ισχυρισμούς σχετικά με προειδοποιήσεις της ελληνικής κυβέρνησης για περιστατικό στη Λευκάδα. Όπως είπε, αρχικά θεώρησε ότι επρόκειτο για πρόβλημα συνεννόησης λόγω γλώσσας. Μόλις ολοκληρώθηκε η συνομιλία, επικοινώνησε αμέσως με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, ενώ στη συνέχεια τηλεφώνησε απευθείας στον πραγματικό Ουκρανό ομόλογό του, οπότε διαπιστώθηκε ότι δεν ήταν εκείνος με τον οποίο είχε συνομιλήσει.
Κυβερνητικές πηγές υπογραμμίζουν ότι το περιστατικό αποτελεί υβριδική επίθεση με χρήση ιδιαίτερα προηγμένης τεχνολογίας Τεχνητής Νοημοσύνης και διείσδυση στα πρωτόκολλα ασφαλείας. Επισημαίνουν ακόμη ότι τα στοιχεία επικοινωνίας του κ. Ντόκου δεν είναι προσβάσιμα μέσω μιας απλής αναζήτησης στο διαδίκτυο και ότι βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη πρόγραμμα περαιτέρω ενίσχυσης της ασφάλειας των κυβερνητικών επικοινωνιών.
Τέλος, κυβερνητικά στελέχη διαβεβαιώνουν ότι κατά τη διάρκεια της επίμαχης συνομιλίας δεν διέρρευσαν εμπιστευτικές ή απόρρητες πληροφορίες, επισημαίνοντας ότι παρόμοιες επιθέσεις έχουν καταγραφεί και στο παρελθόν εις βάρος υψηλόβαθμων Ευρωπαίων αξιωματούχων.
Ακολουθεί ολόκληρη η συνέντευξη του Θάνου Ντόκου στη Λένα Φλυτζάνη για το κεντρικό δελτίο ειδήσεων του ΣΚΑΪ:
1.Πώς είχατε διασφαλίσει εσείς ότι συνομιλείτε με τον Ουκρανό ομόλογό σας και όχι με κάποιον άλλο; Τι διαπιστευτήρια είχατε; Τι εγγυήσεις.
«Είχαμε όλο το υλικό, τα ονόματα, τις διευθύνσεις, ακόμη και τα επιστολόχαρτα που χρησιμοποιούνται σε αυτές τις περιπτώσεις. Το λεκτικό ήταν αυτό το οποίο πάγια χρησιμοποιείται. Και βεβαίως και τα δικά μου στοιχεία επικοινωνίας δεν βρίσκονται στο διαδίκτυο. Χρειάζεται να ψάξει κανείς λίγο παραπάνω. Άρα όλα αυτά με οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι επρόκειτο για μια. πραγματική συνομιλία με τον Ουκρανό ομόλογό μου και όχι για κάτι άλλο. Επίσης, δεν είχα ακούσει και ποτέ μέχρι τότε κάποιο περιστατικό, όπου και ήχος και εικόνα χρησιμοποιήθηκε, γιατί απλώς ήταν μια πρώτη επαφή και ξαναλέω πολύ δυσάρεστη».
2.Άρα για να το καταλάβουμε, ακολουθήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία. Υπήρχαν δηλαδή τα διαπιστευτήρια ότι μιλάτε και με ποιους;
«Ότι μιλάω με το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Ουκρανίας, τον κ. Ουμέρωφ»..
3.Πότε είχατε τελευταία επικοινωνία είτε δια ζώσης είτε τηλεφωνικά με τον Ουκρανό ομόλογό σας;
«Μια εβδομάδα πριν συμβεί το περιστατικό με την τηλεδιάσκεψη»..
4. Με τον οποίο είχατε πει ότι θα συνομιλήσετε στη συνέχεια για κάποιο ανοιχτό ζήτημα ή δεν προέκυπτε κάτι τέτοιο;
«Είχαμε αφήσει ανοιχτά ζητήματα. Πάντοτε υπάρχουν ζητήματα για τα οποία ξεκινάει.η συζήτηση και συνεχίζεται σε μια νέα επαφή δια ζώσης ή σε μια τηλεδιάσκεψη. Αυτό είναι μια πάγια διαδικασία».
5.Από τη στιγμή που συναντήσατε τον πραγματικό Ουκρανό ομόλογό σας, μέχρι τη στιγμή που συνομιλήσαμε με τον deep fake Ουκρανό αξιωματούχο… Στο μεσοδιάστημα είχατε παρατηρήσει κάποιες ύποπτες κινήσεις είτε στο κινητό σας είτε στις επαφές σας,, κάτι το οποίο να σας προβλημάτισε περισσότερο;
«Όχι, γιατί το κινητό μου είναι προστατευμένο. Έχουν αναβαθμιστεί τα μέτρα ασφαλείας και στα κινητά και πλέον σε λίγο καιρό και στα λεγόμενα τριψήφια τα μαύρα τηλέφωνα. Αλλά αυτό καλύπτει μόνο συνομιλίες μεταξύ κυβερνητικών στελεχών και όχι με ανθρώπους εκτός συστήματος».
6. Επομένως λοιπόν, εσείς αποδέχεστε την πρόσκληση ή εν πάση περιπτώσει αυτή την επαφή και ξεκινάτε τη σύνδεση. Τι βλέπετε κύριε Ντόκο;
«Βλέπω τον ομόλογό μου και ξεκινάμε να συζητάμε».
7.Επομένως, βλέπετε…
«Όπως βλέπω εσάς, υπήρχε μια κανονική συζήτηση, ο ίδιος ζωντανά και αντιδρούσε σε αυτά που του έλεγα».
8. Επομένως εσείς, κύριε Ντόκο, κάθεστε στη μία πλευρά της οθόνης και στην απέναντι έχετε τον σύμβουλο του Ουκρανού προέδρου, την εικόνα του και τη φωνή του. Επομένως, δεν μιλάμε για δύο άγνωστα πρόσωπα που ήταν στη σύνδεση ή μια ξένη φωνή. Έκλεψαν και τη φωνή και την εικόνα…
«Αυτό είναι το ανησυχητικό, γιατί μέχρι τώρα τα δικά μας πρωτόκολλα ασφαλείας, επειδή είχαμε δει ότι υπήρχαν πολλά περιστατικά τέτοιων ας πούμε φαρσών σε τηλεφωνικές συνομιλίες και θύμα είχε πέσει και ο πρόεδρος Μακρόν και ο πρόεδρος Ντούντα της Πολωνίας και αρκετοί ακόμη ηγέτες, πρωθυπουργοί, υπουργοί. Είπαμε ότι πλέον θα έχουμε και φωνή και εικόνα».
9.Και αυτό συνέβη.
«Κι έτσι ξεκίνησε η συζήτηση, και έτσι συνέβη».
10.Σας προβλημάτισε κάτι σε ότι έχει να κάνει με το περιεχόμενο της συζήτησης.
«Προς το τέλος της συζήτησης; Γιατί επέμενε ο ομόλογός μου στο θέμα του Echelon και μάλιστα με ορισμένες θέσεις οι οποίες ήταν λίγο περίεργες, αλλά όχι τόσο που να με προβληματίσουν ότι συνέβαινε κάτι τόσο περίεργο, αλλά ως το τέλος».
11.Αν μπορέσετε να μας δώσετε κάπως περισσότερες πληροφορίες για το τι ήταν αυτό που σας προβλημάτισε και καταλάβατε ότι κάτι ίσως δεν πηγαίνει καλά.
«Επέμενε ότι παρά τις σαφείς προειδοποιήσεις που είχε δώσει η ελληνική κυβέρνηση σε όλα τα επίπεδα για το περιστατικό του τρόμου στη Λευκάδα, ότι κάποιοι στην ουκρανική κυβέρνηση δεν είχαν λάβει το μήνυμα και ότι επρόκειτο να κάνουν κάτι αντίστοιχο. Το είπε αρκετές φορές και με τρόπο που στο τέλος άρχισα να προβληματίζομαι για το αν ήταν πρόβλημα γλώσσας. Τα αγγλικά δεν μας βοηθούσαν. Υπήρχε κάτι άλλο σε αυτή την υπόθεση, οπότε μόλις τελείωσε η συνομιλία, επικοινώνησα αμέσως με την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών και άρχισαν και εκείνοι να ψάχνουν το ζήτημα και επικοινώνησα εκ νέου στο τηλέφωνο μόνο με τον Ουκρανό ομόλογό μου, με μία πρόφαση ότι κάτι δεν είχα καταλάβει απόλυτα και ήθελα να το ξεκαθαρίσω. Και εκεί έγινε εμφανές ότι αυτός με τον οποίο συνομιλούσα, δεν ήταν Ουκρανός ομόλογος. Ήταν κάποιο άλλο πρόσωπο».
12.Άρα είναι η πρώτη fake απάτη, να το πω έτσι, σε τέτοιο επίπεδο αξιωματούχων.
«Αυτό μας είπαν και οι Ουκρανοί ότι την ίδια περίοδο, αλλά χωρίς πολλές λεπτομέρειες, είχε συμβεί και σε αξιωματούχο Βαλτικής χώρας».
13.Υπήρχε κάτι στην εικόνα που αν τώρα που έχουμε δει ότι συμβαίνει, μπορεί κάποιος να υποπτευθεί ότι η εικόνα είναι αλλοιωμένη ή εν πάση περιπτώσει είναι fake; Ήταν τόσο άρτια σχεδιασμένο και εκτελεσμένο που δεν θα μπορούσαμε ούτε τώρα να αντιληφθούμε;
«Ορισμένες μικρο καθυστερήσεις υπήρχαν, αλλά η εμπειρία μας με την Ουκρανία είναι ότι λόγω προβλημάτων που σχετίζονται με τον πόλεμο, πάντοτε υπήρχαν κάποια ζητήματα σύνδεσης. Δηλαδή θυμάμαι και σύνδεση του προέδρου Ζελένσκι σε επίπεδο ηγετών, όπου δεν είχαν καταφέρει να περάσουν εικόνα. Ήταν μόνο η φωνή του. Άρα δεν ήταν κάτι ανησυχητικό, γιατί το επίπεδο σύνδεσης με την Ουκρανία ήταν πάντοτε λίγο προβληματικό, αλλά όχι τίποτα τόσο έντονο που να οδηγήσει άμεσα σε προβληματισμό ότι εδώ κάτι άλλο συμβαίνει».
14.Μπορούν να εντοπιστούν; Έχετε κάνει μια πρώτη συζήτηση για το τι μπορεί να γίνει, ποια θα είναι τα μέτρα ασφαλείας, διότι αλλάζουν τα δεδομένα και αλλάζουν με ταχύτητα.
«Έχει ήδη ξεκινήσει αναθεώρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας και εδώ θα πρέπει να πω ότι το ανησυχητικό είναι για όλους μας ότι πλέον ακόμα και αυτό που βλέπουν με τα μάτια μας δεν είναι πλέον πάντοτε ασφαλές και αυτό έχει μπορεί να έχει βαθύτατες επιπτώσεις για την ενημέρωση, την επικοινωνία, τον πολιτικό διάλογο. Μια σειρά από ζητήματα που αφορούν ακόμα και την καθημερινότητά μας. Το θετικό, αν θέλετε, είναι ότι ως χώρα έχουμε κάνει το τελευταίο διάστημα αρκετά βήματα, είτε όσον αφορά στην Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών. Πριν από λίγες ημέρες είχαμε τα εγκαίνια του κτηρίου κυβερνοπολέμου στο ΓΕΕΘΑ με όλες τις τεχνολογίες που αυτό συνεπάγεται. Σημαντικά βήματα έχει κάνει η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας. Άρα έχουμε έναν μηχανισμό σε εθνικό επίπεδο, ο οποίος έχει κινητοποιηθεί, έχει αποκτήσει δυνατότητες και σιγά-σιγά κλείνει το όποιο χάσμα με όσους θέλουν να δημιουργήσουν προβλήματα. Άρα είμαι αισιόδοξος ότι μετά τη δυσάρεστη αυτή εμπειρία, θα είμαστε καλύτερα προετοιμασμένοι να εντοπίσουμε εγκαίρως τέτοιου είδους απόπειρες ψευδών ειδήσεων και παραπληροφόρησης».
15.Σε αυτό το επίπεδο μπορούμε να πούμε με ασφάλεια ότι στην επόμενη σύνδεση αυτός με τον οποίο θα συνομιλείτε εσείς ή οποιοσδήποτε από την ελληνική πλευρά, δεν θα είναι ένα fake;
«Όπως εξελίσσεται η τεχνολογία για αμυντικούς σκοπούς, εξελίσσεται και για επιθετικούς. Νομίζω την επόμενη φορά θα είμαστε προστατευμένοι από τέτοιου είδους λογισμικό και τεχνολογία, αλλά κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσα ακόμα βήματα θα έχει κάνει η τεχνολογία της τεχνητής νοημοσύνης. Στην αντίθετη κατεύθυνση, υπάρχει ένας συνεχής αγώνας. Ελπίζω ότι θα τον κερδίσουμε, αλλά κανείς δεν μπορεί να είναι απόλυτα βέβαιος».
16.Σας προβληματίζει λίγο πριν τη σύνοδο του ΝΑΤΟ, που το θέμα της Ουκρανίας θα βρίσκεται στην κορυφή της ατζέντας.
«Προφανώς δεν είναι τυχαία η χρονική στιγμή, αλλά νομίζω ότι αν δει κανείς όλες τις κινήσεις που γίνονται, άλλοτε επιλέγεται η περίοδος πριν από εκλογικές αναμετρήσεις και είχαμε πολύ έντονη δραστηριότητα. Αυτή τη φορά ρωσικών υπηρεσιών. Το ξέρουμε με σιγουριά. Στις εκλογές στη Μολδαβία, στις εκλογές στην Αρμενία, υπάρχουν ανησυχίες και για ευρωπαϊκές χώρες. Άρα, σε διάφορες χρονικές στιγμές υπάρχει ένας σχεδιασμός που εκδηλώνεται με αυτόν τον τρόπο».
17.Έχει ενδιαφέρον αυτή η διάσταση που δίνετε. Εάν υποθέσουμε ότι είναι ρωσικός δάκτυλος για παρέμβαση σε εθνικά ζητήματα, πιστεύετε ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν αυτή τη συζήτηση που είχαν με εσάς, ώστε αύριο μεθαύριο, σε ανύποπτο χρόνο, να έχουν έναν μοχλό πίεσης για τις εθνικές εκλογές; Διότι βρισκόμαστε σε μια άτυπη προεκλογική περίοδο. Γι αυτό το ρωτώ.
«Νομίζω ότι όσα είπα είναι το μήνυμα, η εθνική γραμμή και το μήνυμα που έχουμε στείλει στους Ουκρανούς σε διάφορα επίπεδα, τον πρωθυπουργό και τους αρμόδιους υπουργούς. Δεν νομίζω ότι ειπώθηκε κάτι το οποίο μπορεί να δημιουργήσει πρόβλημα».
18.Αυτό όμως δεν το ξέρουν αυτοί. Δεν το ήξεραν. Όταν αποπειράθηκαν να συζητήσουν μαζί σας μέσω Facebook, δεν ήξεραν τι θα τους απαντήσετε, ενώ η πρόθεση που είχαν εάν σχετίζεται με κάτι τέτοιο.
«Η πρόθεση θα ήταν προφανώς να δημιουργήσουν πρόβλημα. Να προσθέσω και κάτι άλλο. Δεν είναι μόνο τι λέει κάνεις, είναι και πώς γίνεται μια σχετική κοπτοραπτική με προχωρημένους αλγόριθμους και λογισμικό για να εμφανιστεί να λέει κάτι το οποίο δεν είπε κάποιος ποτέ».
19.Κύριε Ντόκο, όταν σας συνέβη προσωπικά, εσείς, αν εξαιρέσουμε τη θέση σας, τι νιώσατε;
«Ήταν μια πολύ δυσάρεστη εμπειρία. Δεν σας το κρύβω. Αισθάνθηκα ότι πλέον δεν μπορεί να εμπιστεύεται κανείς ούτε τα μάτια του. Και είναι κάτι το οποίο με οδηγεί στο να αναθεωρήσω μια σειρά από πράγματα και επαγγελματικά αλλά και σε προσωπικό επίπεδο».
20.Επειδή η χώρα μας έχει κάνει πολλές προσπάθειες σε αυτό και στην ενημέρωση και στην τεχνητή νοημοσύνη… Όταν ενημερώσατε τον πρωθυπουργό, τι σας είπε;
«Προβληματίστηκε. Αλλά είναι ένας άνθρωπος ο οποίος έχει μια πολύ καλή σχέση με την τεχνολογία. Καταλαβαίνει τα ζητήματα αυτά. Είναι κάτι που τον έχει προβληματίσει και παλαιότερα και αυτό ήρθε ως επιβεβαίωση των ανησυχιών του».
21.Κύριε Ντόκο, σας ευχαριστούμε πολύ που ήσασταν στο δελτίο μας.
«Και εγώ σας ευχαριστώ».
