Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ψηφίζει σήμερα επί ενός ψηφίσματος για την επίσημη σταδιακή κατάργηση του παραδοσιακού χάρτη Μερκάτορ, υπέρ ενός χάρτη που απεικονίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια το μέγεθος της Αφρικής.
Ο Ρόμπερτ Ντουσέι, υπουργός Εξωτερικών του Τόγκο, δήλωσε ότι το ψήφισμα κατατέθηκε από το Τόγκο και υποστηρίχθηκε από διάφορες χώρες, συμπεριλαμβανομένων των υπόλοιπων 54 κρατών-μελών της Αφρικανικής Ένωσης. Δεν διευκρίνισε τον συνολικό αριθμό.
«Αυτή η συζήτηση δεν είναι πολιτική, αλλά επιστημονική, καθώς υπάρχουν επιστημονικές αποδείξεις και οφείλουμε όλοι να αποδεχτούμε την πραγματικότητα», δήλωσε ο ίδιος.
Τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, όπως αναφέρει ο Guardian, δεν είναι δεσμευτικά, ωστόσο, εάν εγκριθεί η πρόταση, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναθεώρηση των σχολικών προγραμμάτων σπουδών και των τεχνολογικών εφαρμογών καθημερινής χρήσης, δεδομένης της ευρείας διάδοσης της προβολής Μερκάτορ στην εκπαίδευση, την τεχνολογία και τη δημόσια διοίκηση.
Η συγκεκριμένη μέθοδος χαρτογραφικής προβολής εισήχθη από τον Φλαμανδό χαρτογράφο Γεράρδο Μερκάτορ το 1569, προκειμένου να διευκολύνει τη ναυσιπλοΐα. Σχεδόν πέντε αιώνες αργότερα, εξακολουθεί να αποτελεί το παγκόσμιο πρότυπο.
Ωστόσο, λόγω του τρόπου προβολής, οι περιοχές κοντά στον ισημερινό εμφανίζονται σημαντικά μικρότερες από ό,τι είναι στην πραγματικότητα, ενώ οι περιοχές σε μεγάλα γεωγραφικά πλάτη φαίνονται πολύ μεγαλύτερες. Για παράδειγμα, στον χάρτη η Αφρική εμφανίζεται να έχει παρόμοιο μέγεθος με τη Γροιλανδία, ενώ στην πραγματικότητα η ήπειρος είναι 14 φορές μεγαλύτερη από το δανικό έδαφος.
«Θα μπορούσατε να χωρέσετε τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Κίνα, την Ινδία, την Ιαπωνία, το Μεξικό και μεγάλο μέρος της Ευρώπης μέσα στην Αφρική και να περισσέψει κι άλλη έκταση», αναφέρει ένα αίτημα στο Change.org για την εκστρατεία #CorrectTheMap, η οποία έχει συγκεντρώσει περισσότερες από 11.000 υπογραφές.
Η Αφρικανική Ένωση τάχθηκε υπέρ της εκστρατείας τον Αύγουστο του 2025 και στη συνέχεια ζήτησε από το Τόγκο να ηγηθεί της προσπάθειας για την υιοθέτησή της. Ιστορικοί και γεωγράφοι επισημαίνουν εδώ και χρόνια ότι η προβολή Μερκάτορ βασίζεται σε δυτικά στερεότυπα.
Την άποψη αυτή συμμερίζονται και ακτιβιστές, ορισμένοι εκ των οποίων έχουν καθιερώσει τον όρο «χαρτογραφική αποικιοκρατία».
Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι ο χάρτης έχει διαμορφώσει με έμμεσο τρόπο τις διεθνείς δυναμικές ισχύος, υποβαθμίζοντας τη φυσική παρουσία του Παγκόσμιου Νότου και μεγεθύνοντας οπτικά τα κράτη του Βόρειου Ημισφαιρίου, ενώ παράλληλα συρρικνώνει τις περιοχές γύρω από τον Ισημερινό.
Αυτό, κατά την άποψή τους, έχει ενισχύσει συστημικές στρεβλώσεις στο διεθνές εμπόριο, στις προτεραιότητες ανάπτυξης και στα εκπαιδευτικά πλαίσια.
Ένας από τους πιο ένθερμους επικριτές της προβολής Μερκάτορ ήταν ο Γερμανός ιστορικός Άρνο Πέτερς, ο οποίος παρουσίασε τον παγκόσμιο χάρτη Πέτερς —βασισμένο στην προβολή Γκαλ-Πέτερς— το 1973. Ο χάρτης αυτός έχει χρησιμοποιηθεί συχνά ως εναλλακτική λύση έναντι του χάρτη Μερκάτορ.
Η εκστρατεία #CorrectTheMap του Τόγκο προωθεί τη χρήση του πιο ακριβούς χάρτη «Equal Earth» του 2018, ο οποίος αναπτύχθηκε από μια διεθνή ομάδα χαρτογράφων.
Οι υποστηρικτές της εκστρατείας δηλώνουν ότι αυτή θα συμβάλει στην ανατροπή των υφιστάμενων αντιλήψεων για την Αφρική και στην αποαποικιοποίηση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων σπουδών παγκοσμίως. Την άποψη αυτή συμμερίζονται και ορισμένοι αναλυτές.
Ο Τζ. Ενοχ, ανώτερο στέλεχος της εταιρείας παροχής συμβουλών γεωπολιτικού κινδύνου JS Held με έδρα το Λονδίνο, δήλωσε ότι η προβολή Mercator υποβάθμιζε οπτικά την πραγματική κλίμακα της Αφρικής. Συνέδεσε δε την εκστρατεία με την επιδίωξη των αφρικανικών εθνών για «μεγαλύτερη επιρροή στους παγκόσμιους θεσμούς και μεγαλύτερο έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο παρουσιάζεται η ήπειρος».
Πρόσθεσε επίσης: «Η υιοθέτηση ενός χάρτη ίσης επιφάνειας… θα παρείχε μια πιο ακριβή βάση για την εκπαίδευση και την κατανόηση από το κοινό, στέλνοντας παράλληλα το μήνυμα ότι η δημογραφική, οικονομική και γεωπολιτική σημασία της Αφρικής δεν πρέπει πλέον να εξετάζεται μέσα από το πρίσμα κληροδοτημένων και στρεβλών συμβάσεων».
Οι αρχές του Τόγκο ελπίζουν ότι η ψηφοφορία θα έχει την ίδια έκβαση με μια άλλη απόφαση που υποστηρίχθηκε από την Αφρικανική Ένωση στον ΟΗΕ φέτος.
Τον Μάρτιο εγκρίθηκε ένα ψήφισμα, με πρωτοβουλία της Γκάνας, το οποίο χαρακτήριζε το δουλεμπόριο ως «το βαρύτερο έγκλημα κατά της ανθρωπότητας», με 123 κράτη να υπερψηφίζουν. Τρία κράτη καταψήφισαν και 52 απείχαν.
Η επιτυχία της Γκάνας έδωσε στους υποστηρικτές του χάρτη λόγους να πιστεύουν σε μια ευνοϊκή έκβαση.
Η κυβέρνηση του Τόγκο σχεδιάζει μια εκδήλωση στο Λομέ, την πρωτεύουσα της χώρας, σε συνεργασία με την UNESCO, την Αφρικανική Ένωση και εταιρείες τεχνολογίας όπως η Google Maps, κατά το πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους, με στόχο τον καθορισμό των βημάτων για την υλοποίηση του ψηφίσματος.
Ο Ντουσέι δήλωσε: «Σε όσους ρωτούν “γιατί τώρα;”, απαντώ: “γιατί όχι;”. Όταν κοιτάζουμε τον παγκόσμιο χάρτη… ήρθε η ώρα να αλλάξουμε το αφήγημα». Πρόσθεσε δε: «Είναι καιρός εμείς στην Αφρική να αναλάβουμε την ευθύνη να αλλάξουμε όσα μπορούμε να αλλάξουμε οι ίδιοι».
