Η ιστορία της ανθρωπότητας δεν γράφτηκε μόνο από στρατηλάτες και επαναστάσεις, αλλά από αόρατους «κατακτητές». Από τον Λοιμό των Αθηνών που εξόντωσε τον Περικλή, μέχρι τη Μαύρη Πανώλη που ξεκίνησε από μια μοιραία απόφαση του Πάπα Γρηγορίου Θ’ να κυνηγήσει τις γάτες, οι ιοί αποδεικνύουν πως δεν κάνουν διακρίσεις. Όμως, ενώ πιστεύαμε πως οι αντιβιώσεις και η τεχνολογία μας θωράκισαν, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκοτεινή: οι ιοί επιστρέφουν πιο ανθεκτικοί από ποτέ.
Το «Φιλί του Θανάτου» από το Ζωικό Βασίλειο
Δεν χρειάζεται να ταξιδέψετε μέχρι το σπήλαιο Κιτούμ στην Κένυα, εκεί όπου ο Έμπολα και ο Μάρμπουργκ «γεννήθηκαν» μέσα από τις ανασαιμιές των νυχτερίδων. Η απειλή μπορεί να βρίσκεται στο εξοχικό σας. Η τραγική ιστορία του Χολιγουντιανού σταρ Τζιν Χάκμαν και της συζύγου του, που έχασαν τη ζωή τους από χανταϊό λόγω περιττωμάτων ποντικών στην έπαυλή τους, σοκάρει.
Το ίδιο και η περίπτωση του θρυλικού Ντούσαν Ίβκοβιτς, που προσβλήθηκε από ιστοπλάσμωση μέσω περιστεριών. Το φαινόμενο spillover – η μετάδοση δηλαδή ενός ιού από το ζώο στον άνθρωπο– αυξάνεται δραματικά λόγω της κλιματικής αλλαγής και της αποψίλωσης των δασών. Όσο περισσότερο «εισβάλλουμε» στο σπίτι των άγριων ζώων, τόσο περισσότερο εκείνα μας «φιλεύουν» με θανατηφόρα παθογόνα.
Οι «Παλαιο-ιοί» που Ξυπνούν από τους Πάγους
Είναι το σενάριο που θυμίζει ταινία επιστημονικής φαντασίας, αλλά αποτελεί αντικείμενο μελέτης της σύγχρονης επιδημιολογίας. Με το λιώσιμο των permafrost (μόνιμα παγωμένο έδαφος) στην Αρκτική, ιοί ηλικίας εκατομμυρίων ετών έρχονται ξανά στην επιφάνεια.
Αν και οι περισσότεροι από αυτούς προσβάλλουν αμοιβάδες, η δρ. Άντρη Παναγιώτου προειδοποιεί: η παγκόσμια εμπορική διασύνδεση επιτρέπει σε έναν άγνωστο ιό να βρεθεί από τη μία άκρη του κόσμου στην άλλη σε μόλις 24 ώρες. Είμαστε έτοιμοι για έναν ιό που ο πληθυσμός δεν έχει ξαναδεί ποτέ;
Ο Κατάλογος του Τρόμου: Από τη Λύσσα στον «Ασιατικό Έμπολα»
Υπάρχουν ιοί που ισοδυναμούν με θανατική καταδίκη.
- Λύσσα: Με 100% θνητότητα μόλις εμφανιστούν τα συμπτώματα, παραμένει ο πιο εφιαλτικός ιός, παρά το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι ελεύθερη από το 2014.
- Ναϊροϊός (CCHF): Ο επονομαζόμενος «Ασιατικός Έμπολα», που μεταδίδεται από τσιμπούρια και προκαλεί γενικευμένη αιμορραγία.
- Ιός Τσαπάρε: Το νέο «παιδί» από τη Βολιβία, που μεταδίδεται μέσω σωματικών υγρών και μοιάζει τρομακτικά με τον Έμπολα.
Σχέδιο «Ζόμπι» και η Χορευτική Πανούκλα
Ακούγεται αστείο, αλλά το Πεντάγωνο των ΗΠΑ έχει καταρτίσει το conplan 8888, ένα επίσημο σχέδιο αντιμετώπισης… επιδημίας ζόμπι! Η ιστορία έχει δείξει ότι οι ιοί μπορούν να προκαλέσουν αδιανόητες συμπεριφορές, όπως η «χορευτική πανούκλα» του 1518, όπου άνθρωποι χόρευαν μέχρι θανάτου από εξάντληση.
Σήμερα, η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών μας οδηγεί στο «σημείο μηδέν»: την εποχή που μια απλή ιωσούλα θα μπορούσε να είναι και πάλι μοιραία. Το μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: Η επόμενη πανδημία δεν είναι ζήτημα «αν», αλλά «πότε» – και η πηγή της μπορεί να είναι μια απλή ανάσα σε ένα μέρος που δεν θα έπρεπε να βρισκόμαστε.
