Πριν από δύο χρόνια, η Ολλανδία έγινε η πρώτη χώρα παγκοσμίως που επέκτεινε τη δυνατότητα της ευθανασίας σε παιδιά ηλικίας κάτω των 12 ετών που βρίσκονται σε τελικό στάδιο ανίατης ασθένειας. Σήμερα, η χώρα βρίσκεται στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης, καθώς καταγράφηκε η πρώτη εφαρμογή του νόμου.
Η υπόθεση αποκαλύφθηκε τη Δευτέρα 22 Ιουνίου, όταν η υπουργός Υγείας, Sophie Hermans, παρουσίασε την ετήσια έκθεση της αρμόδιας επιτροπής που εξετάζει τις περιπτώσεις ιατρικά υποβοηθούμενου θανάτου και αμβλώσεων σε προχωρημένο στάδιο. Σύμφωνα με την ενημέρωση προς το ολλανδικό κοινοβούλιο, ένα παιδί ηλικίας κάτω των 12 ετών υποβλήθηκε σε ευθανασία στα τέλη του 2025 εξαιτίας σοβαρής και ανίατης ασθένειας.
Για λόγους προστασίας προσωπικών δεδομένων, δεν δόθηκαν στη δημοσιότητα στοιχεία σχετικά με την ταυτότητα του παιδιού ή τη φύση της ασθένειάς του.
Όπως προβλέπει η ολλανδική νομοθεσία, η υπόθεση έχει τεθεί υπό εξέταση προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τηρήθηκαν όλα τα αυστηρά νομικά και ιατρικά πρωτόκολλα που διέπουν τις περιπτώσεις ευθανασίας ανηλίκων. Στο πλαίσιο της διαδικασίας, ο φάκελος έχει διαβιβαστεί στην εισαγγελία, η οποία έχει τον τελικό λόγο ως προς τη νομιμότητα των ενεργειών των γιατρών. Παράλληλα, η αρμόδια επιτροπή έχει ήδη συνομιλήσει με τον θεράποντα ιατρό και αναμένεται να αποστείλει τα πορίσματά της στις αρχές.
Όταν το νέο νομοθετικό πλαίσιο τέθηκε σε ισχύ το 2024, οι ολλανδικές αρχές εκτιμούσαν ότι δεν θα αφορούσε περισσότερες από πέντε περιπτώσεις ετησίως. Η ρύθμιση αφορά αποκλειστικά παιδιά που αναμένεται να καταλήξουν σε σύντομο χρονικό διάστημα και των οποίων ο πόνος δεν μπορεί να ανακουφιστεί επαρκώς με τις διαθέσιμες ιατρικές μεθόδους.
Στις κατηγορίες ασθενών που ενδέχεται να εμπίπτουν στο πλαίσιο του νόμου περιλαμβάνονται παιδιά με σοβαρές συγγενείς ανωμαλίες του εγκεφάλου, της καρδιάς ή των πνευμόνων, καθώς και παιδιά που πάσχουν από βαριές μεταβολικές ασθένειες.
Μέχρι την ψήφιση της νέας ρύθμισης, οι επιλογές περιορίζονταν κυρίως στην παρηγορητική φροντίδα ή στη διακοπή χορήγησης τροφής και υγρών, μια διαδικασία που σε ορισμένες περιπτώσεις μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες.
Η ψήφιση του νόμου προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο στον πολιτικό όσο και στον ιατρικό κόσμο, καθώς αφορά παιδιά που δεν διαθέτουν πάντοτε την ικανότητα να λαμβάνουν αυτόνομα αποφάσεις για τη ζωή τους. Σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η ευθανασία επιτρέπεται μόνο όταν το παιδί είναι ανίατα άρρωστο και υποφέρει αφόρητα, χωρίς καμία προοπτική βελτίωσης. Η απόφαση λαμβάνεται από κοινού από τους γονείς και τον θεράποντα ιατρό, ενώ, όπου αυτό είναι δυνατό, ζητείται και η γνώμη του ίδιου του παιδιού.
Η ολλανδική νομοθεσία προβλέπει επίσης ότι οι ανήλικοι μπορούν να ζητήσουν ευθανασία από την ηλικία των 12 ετών, εφόσον είναι σε θέση να κατανοήσουν πλήρως τις συνέπειες της απόφασης. Για τα παιδιά ηλικίας 12 έως 15 ετών απαιτείται η συγκατάθεση των γονέων ή κηδεμόνων τους, ενώ για τους εφήβους 16 και 17 ετών οι γονείς συμμετέχουν στη διαδικασία διαβούλευσης, χωρίς όμως η συγκατάθεσή τους να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση.
Η πρόσφατη υπόθεση αποτελεί την πρώτη εφαρμογή του νόμου για παιδιά κάτω των 12 ετών και αναμένεται να αναζωπυρώσει τη δημόσια συζήτηση γύρω από τα όρια της ιατρικής, της γονικής ευθύνης και του δικαιώματος στην αξιοπρεπή αντιμετώπιση του τέλους της ζωής.
