Υπάρχουν εικόνες που μοιάζουν βγαλμένες από ταινία επιστημονικής φαντασίας. Μία από αυτές καταγράφηκε στις 10 Νοεμβρίου 2013, όταν δύο Ρώσοι κοσμοναύτες εμφανίστηκαν έξω από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) κρατώντας την ασημένια και κόκκινη ολυμπιακή δάδα των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων του Σότσι. Με φόντο τη Γη, ο Όλεγκ Κότοφ και ο Σεργκέι Ριαζάνσκι πραγματοποίησαν μια συμβολική λαμπαδηδρομία εκεί όπου κανένας λαμπαδηδρόμος δεν είχε βρεθεί προηγουμένως: στο ανοιχτό Διάστημα.
Η ιστορική έξοδος από τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό
Οι δύο κοσμοναύτες της αποστολής Expedition 37 άνοιξαν τη θυρίδα του ρωσικού διαμερίσματος Pirs στις 9.34 π.μ. ώρα ανατολικής ακτής των ΗΠΑ. Φορώντας τις ειδικές στολές Orlan και συνδεδεμένοι με τον σταθμό με συστήματα ασφαλείας, αντάλλαξαν τη δάδα μπροστά στις κάμερες. Τα πλάνα μεταδόθηκαν διεθνώς από τη NASA και τη ρωσική τηλεόραση. Ήταν η πρώτη φορά που ολυμπιακή δάδα βγήκε έξω από διαστημόπλοιο σε διαστημικό περίπατο.
Η δάδα παρέμεινε σβηστή. Κάθε ανοιχτή φλόγα θα δημιουργούσε αδικαιολόγητο κίνδυνο για την ασφάλεια του πληρώματος, ενώ το οξυγόνο αποτελεί πολύτιμο και αυστηρά ελεγχόμενο πόρο στο διαστημικό περιβάλλον. Στο κενό του Διαστήματος, άλλωστε, μια συνηθισμένη φλόγα δεν μπορεί να συντηρηθεί όπως στην ατμόσφαιρα της Γης. Επομένως, δεν ταξίδεψε στο Διάστημα αναμμένη η Ολυμπιακή Φλόγα: ταξίδεψε η δάδα, ως σύμβολο της λαμπαδηδρομίας.
Ο διαστημικός περίπατος διήρκεσε συνολικά 5 ώρες και 50 λεπτά. Η τελετουργική φωτογράφιση ήταν μόνο η αρχή. Στη συνέχεια οι κοσμοναύτες ασχολήθηκαν με πραγματικές τεχνικές εργασίες στο εξωτερικό του σταθμού, μεταξύ άλλων την προετοιμασία μιας πλατφόρμας για την εγκατάσταση εξοπλισμού παρατήρησης και τη διαχείριση επιστημονικών πειραμάτων. Για τον Κότοφ ήταν ο τέταρτος διαστημικός περίπατος της καριέρας του και για τον Ριαζάνσκι ο πρώτος.
Πώς έφτασε η ολυμπιακή δάδα σε τροχιά
Η διαδρομή άρχισε στο κοσμοδρόμιο Μπαϊκονούρ του Καζακστάν. Στις 7 Νοεμβρίου 2013 το ρωσικό διαστημόπλοιο Soyuz TMA-11M μετέφερε στον ISS τον Ρώσο Μιχαήλ Τιούριν, τον Αμερικανό Ρικ Μαστράκιο και τον Ιάπωνα Κοΐτσι Ουακάτα. Μαζί τους ταξίδεψε και η ολυμπιακή δάδα. Δύο ημέρες αργότερα οι Κότοφ και Ριαζάνσκι ανέλαβαν το ιστορικό πέρασμά της έξω από τον σταθμό, σε ύψος περίπου 400 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης.
Η επιστροφή πραγματοποιήθηκε με άλλο Soyuz. Στις 11 Νοεμβρίου, τοπική ώρα Καζακστάν, η διαστημική κάψουλα προσγειώθηκε μεταφέροντας τη δάδα μαζί με τον Ρώσο Φιόντορ Γιούρτσιχιν, την Αμερικανίδα Κάρεν Νάιμπεργκ και τον Ιταλό Λούκα Παρμιτάνο. Έτσι το ολυμπιακό σύμβολο επέστρεψε στη Γη για να συνεχίσει το ταξίδι του προς το Σότσι.
Από την Αρχαία Ολυμπία ως το Σότσι
Η ιστορία έχει μια ιδιαίτερη ελληνική αφετηρία. Η Ολυμπιακή Φλόγα για τους Χειμερινούς Αγώνες του 2014 άναψε στις 29 Σεπτεμβρίου 2013 στην Αρχαία Ολυμπία. Πρώτος λαμπαδηδρόμος ήταν ο Έλληνας αθλητής του αλπικού σκι Γιάννης Αντωνίου. Στις 5 Οκτωβρίου η Φλόγα παραδόθηκε επισήμως στους Ρώσους διοργανωτές στο Παναθηναϊκό Στάδιο, πριν αρχίσει μια τεράστια λαμπαδηδρομία στη Ρωσία.
Η διοργάνωση σχεδίασε μια διαδρομή μεγαλύτερη από 65.000 χιλιόμετρα, με περίπου 14.000 λαμπαδηδρόμους στη Ρωσία, περνώντας από εντυπωσιακά γεωγραφικά σημεία. Το ταξίδι στο Διάστημα αποτέλεσε το πιο ασυνήθιστο επεισόδιο αυτής της πορείας. Η διαστημική δάδα χρησιμοποιήθηκε τελικά στην τελετή έναρξης στις 7 Φεβρουαρίου 2014, όταν οι Ολυμπιονίκες Ιρίνα Ροντνίνα και Βλάντισλαβ Τρετιάκ άναψαν τον ολυμπιακό βωμό του Σότσι.
Είχε ξαναπάει ολυμπιακή δάδα στο Διάστημα;
Ναι, αλλά υπάρχει μια κρίσιμη διαφορά. Αντίγραφα ολυμπιακής δάδας είχαν ταξιδέψει με αμερικανικά διαστημικά λεωφορεία πριν από τους Αγώνες της Ατλάντα το 1996 και του Σίδνεϊ το 2000. Το επίτευγμα της 9ης Νοεμβρίου 2013 δεν ήταν, λοιπόν, η πρώτη μεταφορά δάδας σε τροχιά. Ήταν η πρώτη έξοδός της στο ανοιχτό Διάστημα, στα χέρια δύο κοσμοναυτών, σε μια εξωδιαστημική δραστηριότητα.
Ένα μήνυμα αθλητισμού, επιστήμης και συνεργασίας
Η εικόνα της ολυμπιακής δάδας να υψώνεται πάνω από τη Γη είχε αναμφισβήτητα επικοινωνιακή διάσταση. Ταυτόχρονα, όμως, αποτύπωνε κάτι ουσιαστικό: στον ίδιο σταθμό συνεργάζονταν άνθρωποι από διαφορετικές χώρες, γλώσσες και διαστημικά προγράμματα. Η ολυμπιακή ιδέα ξεκινούσε από την Αρχαία Ολυμπία και, έστω συμβολικά, περνούσε για λίγο πάνω από τα σύνορα κάθε κράτους.
Δεκατρία χρόνια μετά, το στιγμιότυπο εξακολουθεί να ξεχωρίζει. Όχι επειδή μια φλόγα άναψε εκεί όπου δεν υπάρχει αέρας, αλλά ακριβώς επειδή μια σβηστή δάδα κατάφερε να μεταφέρει τόσο ισχυρό συμβολισμό. Ήταν ένας περίπατος έξω από τον ISS που ένωσε, έστω για λίγα λεπτά, την αρχαία ελληνική παράδοση, τους Ολυμπιακούς Αγώνες και τη σύγχρονη εξερεύνηση του Διαστήματος.
Υλικό τεκμηρίωσης και δημοσίευσης
Αυθεντικό βίντεο NASA: An Olympic Moment in Space (NASA, 9/11/2013)
Αυθεντική φωτογραφία NASA TV: Ο Όλεγκ Κότοφ με την Ολυμπιακή δάδα, 9/11/2013 (Wikimedia Commons)
Επίσημη ανακοίνωση NASA: Olympic Torch Highlights Station Spacewalk
Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή: Στοιχεία αφής και λαμπαδηδρομίας, Σότσι 2014
NASA – επιστροφή στη Γη: Space Station Crew Lands with Olympic Torch
Στοιχεία SEO
SEO τίτλος: Η Ολυμπιακή δάδα στο Διάστημα: Ο περίπατος που έγραψε ιστορία
Προτεινόμενο URL slug:
Meta description: Στις 9 Νοεμβρίου 2013 η ολυμπιακή δάδα βγήκε για πρώτη φορά σε διαστημικό περίπατο. Η ιστορία της αποστολής, η Ολυμπία, το Σότσι και το βίντεο της NASA.
Κύρια λέξη-κλειδί: ολυμπιακή δάδα στο Διάστημα
Εναλλακτικό κείμενο φωτογραφίας: Ο Ρώσος κοσμοναύτης Όλεγκ Κότοφ κρατά την ολυμπιακή δάδα έξω από τον ISS, 9 Νοεμβρίου 2013 – NASA TV.
Βίντεο NASA: https://www.youtube.com/watch?v=4MrnqEf3i-U
Αυθεντική φωτογραφία: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:ISS-37_EVA_Oleg_Kotov_with_the_Olympic_torch.jpg
