Μια αιφνίδια και εξαιρετικά αμφιλεγόμενη πολιτική κρίση ξέσπασε στο Κίεβο, καθώς ο 35χρονος Υπουργός Άμυνας της Ουκρανίας, Μιχαΐλο Φέντοροφ, απομακρύνεται από τη θέση του έπειτα από μόλις έξι μήνες θητείας. Η αποπομπή του νεαρού και τεχνολογικά προσανατολισμένου υπουργού, ο οποίος υπήρξε το «πρόσωπο» της ουκρανικής αντεπίθεσης μέσω μη επανδρωμένων συστημάτων (βλέπε και drones), προκαλεί άμεσες αντιδράσεις, οδηγώντας χιλιάδες πολίτες στους δρόμους του Κιέβου, στο Χάρκοβο και σε άλλες μεγάλες πόλεις σε μαζικές διαδηλώσεις διαμαρτυρίας.
Ο Ουκρανός υπουργός έφερε τον «πόλεμο των drones» βαθιά μέσα στη Ρωσία
Ο Μιχαΐλο Φέντοροφ υπήρξε ο βασικότερος υποστηρικτής και αρχιτέκτονας ενός νέου μοντέλου διεξαγωγής πολέμου, βασισμένου στην τεχνολογία και την καινοτομία. Κατά τη διάρκεια της σύντομης θητείας του στο Υπουργείο Άμυνας, η Ουκρανία κατάφερε να μεταφέρει τον πόλεμο βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος, πραγματοποιώντας αλλεπάλληλα πλήγματα με drones μεγάλης εμβέλειας σε διϋλιστήρια, στρατιωτικές υποδομές και κρίσιμους στόχους στην κατεχόμενη Κριμαία.
Για τον Φέντοροφ, η άμυνα της χώρας έπρεπε να διεξάγεται με την «ταχύτητα της καινοτομίας». Η απομάκρυνσή του έρχεται σε μια στιγμή που πολλοί αναλυτές θεωρούσαν ότι η πλάστιγγα του πολέμου είχε αρχίσει να γέρνει υπέρ της Ουκρανίας, κυρίως λόγω των επιτυχιών που σημείωσε το δικό του τεχνολογικό πρόγραμμα, όπως επισημαίνουν χαρακτηριστικά οι New York Times.
Ο άνθρωπος που άλλαξε τις ισορροπίες απέναντι στη ρωσική μηχανή
Πριν αναλάβει το Υπουργείο Άμυνας, ο Φέντοροφ είχε διατελέσει Υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού και στενός σύμβουλος του Προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε θέματα τεχνολογίας. Ήταν ο άνθρωπος που οραματίστηκε και υλοποίησε ένα οπλικό σύστημα, που κανείς δεν είχε υπολογίσει πριν από την έναρξη της ρωσικής εισβολής.
Μετέτρεψε την Ουκρανία σε ένα παγκόσμιο εργαστήριο στρατιωτικής καινοτομίας. Μεταξύ άλλων:
- Έστησε γέφυρες ανάμεσα σε Κίεβο και Silicon Valley: Διατηρούσε απευθείας επαφές με κορυφαία στελέχη τεχνολογίας, όπως ο Άλεξ Καρπ της Palantir, ενώ πιστώνεται την επιρροή του στον Ίλον Μασκ ώστε να απενεργοποιηθεί η πρόσβαση της Ρωσίας στο δορυφορικό δίκτυο Starlink, τυφλώνοντας προσωρινά τα ρωσικά drones.
- Εισήγαγε το «Brave1»: Μια πλατφόρμα, γνωστή και ως το «Amazon των όπλων», που επέτρεπε στους στρατιώτες στην πρώτη γραμμή να παραγγέλνουν απευθείας τον εξοπλισμό τους, παρακάμπτοντας τις γραφειοκρατικές και συχνά αδιαφανείς διαδικασίες προμηθειών.
- Gamification του πολέμου: Εφάρμοσε ένα σύστημα πόντων για τις ομάδες των drones που κατέστρεφαν ρωσικά τανκς και πυροβολικό, κάνοντας το πρόγραμμα εξαιρετικά δημοφιλές ανάμεσα στους νέους στρατιώτες.
Γιατί τον αποπέμπει ο Ζελένσκι;
Η αποπομπή του Φέντοροφ από τον Ζελένσκι, εν μέσω μιας τόσο κρίσιμης καμπής για το μέτωπο, εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τα πραγματικά κίνητρα της απόφασης.
Ο νεανικός και ρηξικέλευθος τρόπος διοίκησης του Φέντοροφ τον έφερε σε ευθεία σύγκρουση με τους παραδοσιακούς στρατηγούς του ουκρανικού στρατού —συμπεριλαμβανομένου του αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι. Οι έμπειροι στρατιωτικοί θεωρούσαν το όραμα του Φέντοροφ για έναν «πόλεμο ρομπότ» ουτοπικό και αφελές, επιμένοντας ότι ο πόλεμος κερδίζεται με σκληρές επιχειρήσεις του πεζικού στο έδαφος. Παράλληλα, οι μεταρρυθμίσεις του στις στρατιωτικές προμήθειες εξόργισαν τους παραδοσιακούς εργολάβους αμυντικού υλικού, καθώς τους στερούσαν τα μεγάλα κέρδη από τα κρατικά συμβόλαια.
Πέρα από τις επιχειρησιακές διαφωνίες, αναλυτές επισημαίνουν ότι πίσω από την κίνηση του Ζελένσκι κρύβονται πολιτικές σκοπιμότητες. «Ο Ζελένσκι θέλει να είναι ο μοναδικός αστέρας», σχολίασε ο Βολοντίμιρ Φεσένκο, επικεφαλής του Κέντρου Πολιτικών Μελετών Penta.
Ένας νέος πολιτικός αστέρας
Ο Φέντοροφ, λόγω της αποτελεσματικότητάς του και της δημοτικότητάς του, είχε αρχίσει να κερδίζει τη στήριξη όχι μόνο των πολιτών αλλά και της αντιπολίτευσης! Σε ένα συγκεντρωτικό σύστημα εξουσίας όπως αυτό που έχει διαμορφωθεί στο Κίεβο κατά τη διάρκεια του πολέμου, ένας τόσο δημοφιλής και διεθνώς αναγνωρισμένος υπουργός άρχισε να αντιμετωπίζεται ως δυνητική πολιτική απειλή για το μέλλον.
Η αποπομπή του «υπουργού της καινοτομίας» αφήνει πλέον μετέωρη την τεχνολογική στρατηγική της Ουκρανίας απέναντι στη Ρωσία και απειλεί να προκαλέσει βαθύ εσωτερικό διχασμό, τη στιγμή ακριβώς που η χώρα χρειάζεται τη μέγιστη δυνατή ενότητα.
