Δύο παράλληλες κινήσεις για την ενίσχυση της ουκρανικής αεράμυνας σημειώθηκαν την Τρίτη, καθώς η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε τη συμφωνία των κρατών-μελών για την εξαίρεση που θα επιτρέψει στην Ουκρανία να αγοράσει κρίσιμα προϊόντα για τα συστήματα Patriot, ενώ η Βρετανία ανακοίνωσε χρηματοδότηση 100 εκατ. λιρών, περίπου 116 εκατ. ευρώ, για Patriot και άλλο αντιαεροπορικό εξοπλισμό.
Η φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε παράλληλα ότι η επόμενη εκταμίευση 3,2 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Ukraine Support Loan θα ενισχύσει τη δυνατότητα του Κιέβου να προστατεύσει τον εναέριο χώρο του, καθώς η Ουκρανία επιδιώκει να θωρακιστεί απέναντι σε νέες ρωσικές επιθέσεις ενόψει του χειμώνα.
Η πλήρης δήλωση της φον ντερ Λάιεν
«Μαζί με τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, χαιρετίζω τη συμφωνία των κρατών-μελών σχετικά με την παρέκκλιση που θα επιτρέψει στην Ουκρανία να αγοράσει κρίσιμα προϊόντα για τα συστήματα αεράμυνας Patriot.
Η επόμενη εκταμίευση ύψους 3,2 δισ. ευρώ θα επιτρέψει στην Ουκρανία να προστατεύσει καλύτερα τον εναέριο χώρο της από τις αδιάκριτες επιθέσεις της Ρωσίας. Αυτό έρχεται να προστεθεί στα 8,4 δισ. ευρώ που έχουν ήδη εκταμιευθεί στο πλαίσιο του Ukraine Support Loan, μεταξύ άλλων για την αεράμυνα.
Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε χέρι-χέρι για να στηρίζουμε την Ουκρανία και να ενισχύουμε την αμυντική στάση της Ευρώπης».
Γιατί χρειαζόταν εξαίρεση
Το ουκρανικό αίτημα αφορά, σύμφωνα με το Kyiv Independent, αναχαιτιστικούς πυραύλους PAC-3 αμερικανικής κατασκευής, οι οποίοι χρησιμοποιούνται από τα συστήματα Patriot και είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για την αντιμετώπιση βαλλιστικών πυραύλων.
Η ειδική παρέκκλιση είναι αναγκαία επειδή το ευρωπαϊκό Ukraine Support Loan θέτει περιορισμούς στη χρηματοδότηση στρατιωτικού εξοπλισμού που προέρχεται από χώρες εκτός του ευρωπαϊκού και ουκρανικού αμυντικού οικοσυστήματος.
Τα κράτη-μέλη έχουν πλέον συμφωνήσει στην εξαίρεση, ωστόσο απομένει ένα τελευταίο τυπικό βήμα. Σύμφωνα με Ευρωπαίους και εθνικούς διπλωμάτες που επικαλείται το Kyiv Independent, η Επιτροπή αναμένεται να ολοκληρώσει τη διαδικασία και να δώσει την επίσημη έγκριση στις 11 Σεπτεμβρίου.
£100 εκατ. από τη Βρετανία μέσω ΝΑΤΟ
Την ίδια ημέρα, το βρετανικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα διαθέσει 100 εκατ. λίρες μέσω του μηχανισμού του ΝΑΤΟ Prioritised Ukraine Requirements List (PURL), προκειμένου να χρηματοδοτήσει πυραύλους Patriot και άλλο εξοπλισμό αεράμυνας για την Ουκρανία.
Σύμφωνα με το Λονδίνο, ο εξοπλισμός θα παραδοθεί πριν από τον χειμώνα και αποσκοπεί στην προστασία κρίσιμων υποδομών, αμάχων και των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων από τις ρωσικές επιθέσεις. Η Βρετανία ανακοίνωσε επίσης νέες παραδόσεις δεκάδων χιλιάδων βλημάτων πυροβολικού, ενώ συνεχίζει το πρόγραμμα αποστολής περισσότερων από 120.000 drones μέσα στο 2026.
Το ευρωπαϊκό δίλημμα των Patriot
Η νέα λύση χρηματοδότησης αποκτά ιδιαίτερη σημασία επειδή τα προηγούμενα χρόνια αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είχαν εμφανιστεί επιφυλακτικές απέναντι στην παραχώρηση Patriot από τα δικά τους αποθέματα, φοβούμενες ότι θα δημιουργούσαν κενά στην εθνική τους αεράμυνα.
Ήδη το 2024, οι υπουργοί της ΕΕ συζητούσαν επειγόντως πώς θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ουκρανική αεράμυνα, χωρίς όμως να καταλήξουν σε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για Patriot. Η Ελλάδα είχε τότε αποκλείσει ρητά την αποστολή Patriot ή S-300, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να τονίζει ότι τα συστήματα αυτά είναι κρίσιμα για την αποτρεπτική ικανότητα της χώρας.
Οι δυσκολίες δεν εξαφανίστηκαν έκτοτε. Ακόμη και το 2025, Ελλάδα και Ισπανία εμφανίζονταν απρόθυμες να αποχωριστούν τα δικά τους Patriot, καθώς οι σύμμαχοι αναζητούσαν τρόπους να αυξήσουν τις διαθέσιμες συστοιχίες για την Ουκρανία.
Η σημερινή κίνηση επιχειρεί ουσιαστικά να παρακάμψει αυτό το αδιέξοδο: αντί να βασίζεται μόνο στην παραχώρηση υπαρχόντων ευρωπαϊκών συστημάτων, το Κίεβο αποκτά πρόσβαση σε ευρωπαϊκή και βρετανική χρηματοδότηση για την αγορά νέων πυραύλων Patriot.
