Τέσσερα χρόνια μετά την έναρξη της πλήρους ρωσικής εισβολής, η Ευρώπη θέλει να στείλει το μήνυμα ότι παραμένει ενωμένη έστω κι αν στο παρασκήνιο υπάρχουν δυνάμεις που θέλουν να διαλύσουν αυτή την εικόνα.
Σήμερα από το Κίεβο με ανάρτησή της στο Χ, η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έγραψε:
«Στο Κίεβο για δέκατη φορά από την έναρξη του πολέμου.
Για να επιβεβαιώσουμε ότι η Ευρώπη στέκεται ακλόνητα στο πλευρό της Ουκρανίας οικονομικά, στρατιωτικά και μέσα σε αυτόν τον σκληρό χειμώνα.
Για να υπογραμμίσουμε τη διαρκή μας δέσμευση στον δίκαιο αγώνα της Ουκρανίας. Και για να στείλουμε ένα σαφές μήνυμα τόσο στον ουκρανικό λαό όσο και στον επιτιθέμενο: δεν θα υποχωρήσουμε έως ότου αποκατασταθεί η ειρήνη.
Ειρήνη με τους όρους της Ουκρανίας».
Στο ίδιο μήκος κύματος και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ο οποίος έκανε λόγο για «Τέσσερα χρόνια ενός άδικου, απρόκλητου πολέμου επιθετικότητας. Τέσσερα χρόνια αλύγιστου ουκρανικού θάρρους. Τέσσερα χρόνια σταθερής και αταλάντευτης ευρωπαϊκής στήριξης» επισημαίνοντας ωστόσο ότι υπάρχει μια κοινή βούληση: να διασφαλιστεί μια δίκαιη και διαρκής ειρήνη στην Ουκρανία.»
Ωστόσο, πίσω από τα συμβολικά μηνύματα και τις διακηρύξεις αλληλεγγύης, η πραγματικότητα στις Βρυξέλλες είναι πιο σύνθετη. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ήθελε η τέταρτη επέτειος να συνοδευτεί από απτές αποφάσεις: ένα 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Μόσχας και την ενεργοποίηση του νέου δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ που είχαν κατ’ αρχήν συμφωνήσει οι ηγέτες τον Δεκέμβριο. Αντί γι’ αυτό, το βέτο της Ουγγαρίας της τελευταίας στιγμής «πάγωσε» τόσο τις νέες κυρώσεις και θέτει εν αμφιβόλω τη χρηματοδοτική στήριξη της ΕΕ προς το Κίεβο.
Όπως δήλωσε η Ύπατη Εκπρόσωπος Κάγια Κάλας μετά το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, η Ουκρανία πληρώνει βαρύ τίμημα και η όμως, συμφωνίας στο 20ό πακέτο «συνιστά πισωγύρισμα και ένα μήνυμα που δεν θέλαμε να σταλεί αυτήν την ημέρα».
Από την πλευρά του ο συνήθης ύποπτος, ο Βίκτορ Όρμπαν, συνέδεσε το μπλοκάρισμα του δανείου με τη διακοπή της μεταφοράς ρωσικού αργού μέσω του αγωγού Druzhba προς την Ουγγαρία, επικαλούμενος «νέες εξελίξεις» που τον οδήγησαν να αναθεωρήσει τη στάση του, με πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να τονίζει πως όταν οι ηγέτες καταλήγουν σε συναίνεση, δεσμεύονται από αυτήν, υπενθυμίζοντας την αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας που αποτελεί θεμέλιο της συμμετοχής στην ΕΕ.
Ετσι σήμερα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα από το Κίεβο θα εκφράσουν τη στήριξή τους στην Ουκρανία, στη Γαλλία η συμμαχία των προθύμων θα συνεδριάσει και ταυτόχρονα ο ουκρανικός λαός υποφέρει από το κρύο και την αδιάκριτη βίαια της Μόσχας. Παράλληλα ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι πιέζει για την ένταξης της Ουκρανίας στην ΕΕ και οι προτάσεις για κάποιας μορφής ένταξη στην Ένωση έως το 2027 δεν εκλαμβάνεται με θετικό πρόσημο από αρκετές πρωτεύουσες στην ΕΕ.
Εν τω μεταξύ ο πόλεμος συνεχίζεται, οι αμερικανικές διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία για ειρήνη δεν έχουν την εξέλιξη που κάποιοι θα ήθελαν ενώ η πίεση πέφτει δυσανάλογα στους ώμους της Ουκρανίας.
Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία η Ευρώπη φαίνεται ότι εξακολουθεί να επαναλαμβάνει εκφράσεις όπως «ειρήνη με τους όρους της Ουκρανίας» και να δυσκολεύεται να μετατρέψει τη διακηρυγμένη πολιτική βούληση σε απόλυτα συνεκτική στρατηγική, όμως αυτή η τετραετία δεν είναι μόνο μια δοκιμασία συνοχής. Είναι και μια διαδικασία αφύπνισης.
Ο πόλεμος λειτούργησε ως καταλύτης για την ευρωπαϊκή αυτοσυνειδησία, για τη συζήτηση περί στρατηγικής αυτονομίας, ενεργειακής ανεξαρτησίας και γεωπολιτικής ωρίμανσης. Η Ουκρανία, πληρώνοντας βαρύ τίμημα, δεν υπερασπίζεται μόνο την εδαφική της ακεραιότητα. Δείχνει στην πράξη τι σημαίνει αντίσταση απέναντι σε αναθεωρητισμούς και μεγαλοϊδεατισμούς που επιχειρούν να επιβληθούν διά της ισχύος.
Σε μια επέτειο που θα μπορούσε να καταγραφεί ως απλή υπενθύμιση αδιεξόδων, διαμορφώνεται και μια άλλη ανάγνωση: ότι η ευρωπαϊκή ανεξαρτησία δεν είναι πλέον σύνθημα, αλλά αναγκαιότητα και ότι ο δρόμος της αντοχής που χαράσσει το Κίεβο λειτουργεί, με τον δικό του σκληρό τρόπο, ως πολιτικός καθρέφτης για ολόκληρη την ήπειρο.
