Η κλιμάκωση του πολέμου γύρω από το Ιράν δεν προκαλεί ανησυχία μόνο στη Μέση Ανατολή ή στη Δύση. Σύμφωνα με ανάλυση του BBC και άλλες διεθνείς πηγές, οι εξελίξεις έχουν δημιουργήσει έντονο προβληματισμό και στο Κίνα, η οποία βλέπει να απειλούνται κρίσιμα οικονομικά και γεωπολιτικά της σχέδια.
Το βασικό ερώτημα που τίθεται, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο BBC, είναι απλό αλλά κρίσιμο: «ποιο είναι το game plan της Κίνας σε μια σύγκρουση που δεν ελέγχει αλλά την επηρεάζει βαθιά;»
Η Κίνα θέλει σταθερότητα – όχι πόλεμο
Η κινεζική στρατηγική στη Μέση Ανατολή βασίζεται εδώ και χρόνια σε ένα μοντέλο οικονομικής διείσδυσης χωρίς στρατιωτική εμπλοκή. Το Πεκίνο επενδύει σε ενεργειακές συμφωνίες, υποδομές και εμπορικές συνεργασίες με χώρες της περιοχής.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν αποτελεί έναν σημαντικό εταίρο. Το 2021 οι δύο χώρες υπέγραψαν μια 25ετή στρατηγική συμφωνία συνεργασίας, που προβλέπει επενδύσεις κινεζικών εταιρειών στην ιρανική οικονομία και μακροπρόθεσμη πρόσβαση της Κίνας σε ιρανικό πετρέλαιο.
Η πολεμική κλιμάκωση απειλεί ακριβώς αυτό το μοντέλο: την οικονομική σταθερότητα που επιτρέπει στην Κίνα να επεκτείνει την επιρροή της χωρίς να εμπλέκεται στρατιωτικά.
Ενεργειακός κίνδυνος για το Πεκίνο
Ένας από τους μεγαλύτερους φόβους της κινεζικής ηγεσίας αφορά την ασφάλεια των ενεργειακών προμηθειών. Η περιοχή του Περσικού Κόλπου παραμένει κρίσιμη για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και για την κινεζική οικονομία ειδικότερα.
Η ένταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ – από όπου περνά περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου – έχει ήδη προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές ενέργειας.
Για την Κίνα, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα πετρελαίου στον κόσμο, μια παρατεταμένη διαταραχή θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες στην ανάπτυξη και στη βιομηχανική παραγωγή.
Διπλωματική ισορροπία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν
Παρά τις στενές σχέσεις της με την Τεχεράνη, το Πεκίνο αποφεύγει να εμπλακεί άμεσα στη σύγκρουση. Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, η Κίνα προσπαθεί να διατηρήσει μια διπλωματική ισορροπία:
Καταδικάζει τις στρατιωτικές επιθέσεις και ζητά αποκλιμάκωση αλλά δεν παρέχει στρατιωτική βοήθεια στο Ιράν ενώ παρουσιάζεται ως πιθανός διαμεσολαβητής.
Η στάση αυτή συνδέεται με τη φιλοδοξία του Πεκίνου να εμφανίζεται ως «υπεύθυνη παγκόσμια δύναμη» και αντίβαρο στην αμερικανική επιρροή, χωρίς όμως να εμπλακεί σε έναν πόλεμο που θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει τις διεθνείς αγορές.
Τα όρια της κινεζικής επιρροής
Η σύγκρουση αναδεικνύει και ένα άλλο στοιχείο: τα όρια της γεωπολιτικής ισχύος της Κίνας στη Μέση Ανατολή.
Παρά τις οικονομικές επενδύσεις και τις διπλωματικές πρωτοβουλίες – όπως η μεσολάβηση που είχε συμβάλει στην αποκατάσταση σχέσεων μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας – το Πεκίνο δεν έχει τη στρατιωτική παρουσία ή τις συμμαχίες που διαθέτουν οι Ηνωμένες Πολιτείες στην περιοχή.
Η πραγματικότητα αυτή γίνεται εμφανής και στη στάση της Ρωσίας και της Κίνας απέναντι στη σύγκρουση. Παρότι έχουν στρατηγικές σχέσεις με το Ιράν, περιορίζονται κυρίως σε διπλωματικές δηλώσεις και εκκλήσεις για ειρήνη, αποφεύγοντας βαθύτερη εμπλοκή.
Η κρίση στη Μέση Ανατολή θέτει σε δοκιμασία τη μακροπρόθεσμη στρατηγική του Πεκίνου. Από τη μία πλευρά, η Κίνα θέλει να ενισχύσει τον ρόλο της ως παγκόσμιος μεσολαβητής και οικονομική υπερδύναμη. Από την άλλη, επιδιώκει να αποφύγει στρατιωτικές συγκρούσεις που θα μπορούσαν να την φέρουν σε άμεση αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Όπως σημειώνουν αναλυτές που μίλησαν στο BBC, η κινεζική ηγεσία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις όχι μόνο για τις επιπτώσεις στην ενέργεια ή στο εμπόριο, αλλά και για να μελετήσει τον τρόπο με τον οποίο οι ΗΠΑ διεξάγουν έναν σύγχρονο πόλεμο υψηλής έντασης.
(με πληροφορίες από BBC)
