Στις 2 Οκτωβρίου 1937 ένας 26χρονος ηθοποιός εμφανιζόταν για πρώτη φορά ως πρωταγωνιστής στη μεγάλη οθόνη. Η ταινία της Warner Bros. λεγόταν «Love Is on the Air» και ο νεαρός Ρόναλντ Ρίγκαν υποδυόταν τον ραδιοφωνικό δημοσιογράφο Άντι Μακέιν. Κανείς τότε δεν μπορούσε να φανταστεί ότι ο άνθρωπος που ξεκινούσε μια καριέρα στο Χόλιγουντ θα έφθανε, 44 χρόνια αργότερα, στο Οβάλ Γραφείο ως πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών.
Από το ραδιόφωνο στο Χόλιγουντ
Ο Ρόναλντ Ουίλσον Ρίγκαν γεννήθηκε στις 6 Φεβρουαρίου 1911 στο Τάμπικο του Ιλινόι. Πριν γίνει ηθοποιός είχε εργαστεί ως αθλητικός εκφωνητής στο ραδιόφωνο και η φωνή του ήταν ήδη ένα από τα μεγάλα επαγγελματικά του προσόντα. Ένα δοκιμαστικό στη Warner Bros. το 1937 του άνοιξε την πόρτα του Χόλιγουντ. Στα επόμενα χρόνια εμφανίστηκε σε περισσότερες από 50 κινηματογραφικές ταινίες. Ανάμεσα στις γνωστότερες ήταν οι «Knute Rockne, All American» (1940), «Santa Fe Trail» (1940), «Kings Row» (1942), «The Voice of the Turtle» (1947), «Bedtime for Bonzo» (1951), «The Winning Team» (1952) και «Cattle Queen of Montana» (1954).
Ο «καουμπόι» Ρίγκαν
Η εικόνα του Ρίγκαν συνδέθηκε έντονα με την αμερικανική Δύση, αν και δεν υπήρξε αποκλειστικά ηθοποιός γουέστερν. Στο «Santa Fe Trail» έπαιξε τον Τζορτζ Άρμστρονγκ Κάστερ, δίπλα στους Έρολ Φλιν και Ολίβια ντε Χάβιλαντ, ενώ αργότερα πρωταγωνίστησε στο γουέστερν «Cattle Queen of Montana». Η «καουμπόικη» δημόσια εικόνα του ενισχύθηκε και από την αγάπη του για τα άλογα και το ράντσο του στην Καλιφόρνια. Η ερμηνεία που έμεινε περισσότερο συνδεδεμένη με την καριέρα του ήταν εκείνη του George Gipp στο «Knute Rockne, All American», από όπου απέκτησε και το παρατσούκλι «The Gipper».
Από ηθοποιός πολιτικός
Ο Ρίγκαν υπήρξε επίσης πρόεδρος του Screen Actors Guild. Πολιτικά μετακινήθηκε σταδιακά προς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα και εξελίχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες συντηρητικές πολιτικές προσωπικότητες της εποχής του. Το 1966 εξελέγη κυβερνήτης της Καλιφόρνιας και υπηρέτησε δύο θητείες, από το 1967 έως το 1975. Το 1980 κέρδισε τις προεδρικές εκλογές και στις 20 Ιανουαρίου 1981 ορκίστηκε 40ός πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Παρέμεινε στον Λευκό Οίκο έως το 1989.
Η σφαίρα που παραλίγο να τον σκοτώσει
Μόλις 69 ημέρες μετά την ανάληψη της προεδρίας, στις 30 Μαρτίου 1981, ο Ρίγκαν βγήκε από το Washington Hilton όταν ο Τζον Χίνκλεϊ Τζούνιορ άνοιξε πυρ. Έριξε έξι πυροβολισμούς. Μία σφαίρα εξοστρακίστηκε στην προεδρική λιμουζίνα και χτύπησε τον Ρίγκαν κάτω από την αριστερή μασχάλη, φθάνοντας στον πνεύμονα. Τραυματίστηκαν επίσης ο εκπρόσωπος Τύπου Τζέιμς Μπρέιντι, ο αστυνομικός Τόμας Ντελαχάντι και ο πράκτορας της Secret Service Τίμοθι ΜακΚάρθι. Ο πρόεδρος χειρουργήθηκε και επέστρεψε στον Λευκό Οίκο ύστερα από 12 ημέρες.
Η απόφαση που έστειλε σπίτι 11.345 ελεγκτές
Το περιστατικό που συχνά αναφέρεται ως χαρακτηριστικό της αποφασιστικότητας του Ρίγκαν αφορούσε τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και όχι τους ελεγκτές οδικής κυκλοφορίας. Στις 3 Αυγούστου 1981 περίπου 13.000 μέλη της συνδικαλιστικής οργάνωσης PATCO κατέβηκαν σε απεργία, διεκδικώντας μεταξύ άλλων καλύτερες αμοιβές και συνθήκες εργασίας. Η απεργία ομοσπονδιακών υπαλλήλων παραβίαζε την ισχύουσα ομοσπονδιακή νομοθεσία. Ο Ρίγκαν έδωσε στους απεργούς 48 ώρες για να επιστρέψουν στις θέσεις τους, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά θα απολύονταν. Στις 5 Αυγούστου απέλυσε 11.345 ελεγκτές που δεν επέστρεψαν στην εργασία τους. Η απόφαση προκάλεσε μεγάλη πολιτική και συνδικαλιστική αντιπαράθεση και έμεινε σημείο αναφοράς στην ιστορία των εργασιακών σχέσεων στις ΗΠΑ.
Η «Reaganomics» και ο Ψυχρός Πόλεμος
Στο εσωτερικό ο Ρίγκαν συνέδεσε την προεδρία του με μειώσεις φόρων, απορρύθμιση και μεγάλη αύξηση των αμυντικών δαπανών. Η οικονομική πολιτική του έγινε γνωστή ως «Reaganomics» και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο διαφορετικών οικονομικών και πολιτικών αξιολογήσεων. Στην εξωτερική πολιτική ακολούθησε αρχικά σκληρή γραμμή απέναντι στη Σοβιετική Ένωση. Στη δεύτερη θητεία του ανέπτυξε στενή διαπραγματευτική σχέση με τον Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, με σημαντικό σταθμό τη συμφωνία INF του 1987 για την εξάλειψη ολόκληρης κατηγορίας πυραύλων μέσου και μικρότερου βεληνεκούς. Η οκταετία του περιέλαβε και την υπόθεση Iran-Contra, σχετικά με μυστικές πωλήσεις όπλων στο Ιράν και τη χρηματοδότηση των Κόντρας στη Νικαράγουα.
Η Νάνσι, το Αλτσχάιμερ και το τέλος
Ο Ρίγκαν είχε παντρευτεί αρχικά την ηθοποιό Τζέιν Γουάιμαν. Μετά το διαζύγιό τους παντρεύτηκε το 1952 τη Νάνσι Ντέιβις, επίσης ηθοποιό, η οποία έμεινε στο πλευρό του μέχρι το τέλος της ζωής του. Το 1989 παρέδωσε την προεδρία στον Τζορτζ Χ. W. Μπους. Τον Νοέμβριο του 1994 ανακοίνωσε δημοσίως ότι είχε διαγνωστεί με νόσο Αλτσχάιμερ και αποσύρθηκε σταδιακά από τη δημόσια ζωή. Πέθανε στις 5 Ιουνίου 2004, σε ηλικία 93 ετών. Η διαδρομή του παραμένει ασυνήθιστη ακόμη και για την αμερικανική ιστορία: ραδιοφωνικός εκφωνητής, ηθοποιός του Χόλιγουντ και των γουέστερν, συνδικαλιστικός ηγέτης των ηθοποιών, κυβερνήτης της Καλιφόρνιας και τελικά πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών για δύο θητείες. Μια πορεία που άρχισε κινηματογραφικά εκείνη την ημέρα του 1937, με το «Love Is on the Air».
Πηγές: Ronald Reagan Presidential Library – Filmography · Miller Center – Reagan and the Air Traffic Controllers
