Στις 9 Οκτωβρίου 1776 εγκαινιάστηκε στην περιοχή η ισπανική ιεραποστολή San Francisco de Asís, γνωστή αργότερα ως Mission Dolores. Λίγους μήνες νωρίτερα είχαν φθάσει άποικοι και στρατιώτες της αποστολής του Χουάν Μπαουτίστα ντε Άνσα και είχε δημιουργηθεί το ισπανικό Presidio. Ήταν η απαρχή της ευρωπαϊκής εγκατάστασης που εξελίχθηκε στο σημερινό Σαν Φρανσίσκο.
Από εκείνον τον μικρό οικισμό του 18ου αιώνα μέχρι τη σημερινή παγκόσμια μητρόπολη μεσολάβησαν δυόμισι αιώνες, ο πυρετός του χρυσού, τεράστια μεταναστευτικά κύματα, ο καταστροφικός σεισμός του 1906, η ανάπτυξη της Καλιφόρνιας και, πολύ αργότερα, η τεχνολογική επανάσταση της Silicon Valley.
Σήμερα το Σαν Φρανσίσκο έχει περίπου 827.000 κατοίκους και παραμένει μια πόλη που δύσκολα συγχέεται με οποιαδήποτε άλλη στον κόσμο.
Η Golden Gate, η γέφυρα που έγινε σύμβολο
Αν υπάρχει μία εικόνα που αρκεί για να αναγνωρίσεις το Σαν Φρανσίσκο, είναι η Golden Gate Bridge.
Η κατασκευή της άρχισε το 1933 και η γέφυρα άνοιξε για τα αυτοκίνητα τον Μάιο του 1937. Έχει συνολικό μήκος περίπου 2,7 χιλιόμετρα, ενώ το κεντρικό της άνοιγμα φτάνει τα 1.280 μέτρα. Όταν κατασκευάστηκε ήταν το μεγαλύτερο κεντρικό άνοιγμα κρεμαστής γέφυρας στον κόσμο. Οι πύργοι της υψώνονται περίπου 227 μέτρα πάνω από το νερό.
Η Golden Gate δεν ονομάστηκε έτσι εξαιτίας του χρώματός της. Το όνομα αναφέρεται στο στενό που συνδέει τον Ειρηνικό Ωκεανό με τον Κόλπο του Σαν Φρανσίσκο. Με την περίφημη ομίχλη να την τυλίγει συχνά μέχρι τη μέση, αποτελεί μία από τις πιο κινηματογραφικές εικόνες της Αμερικής.
Τα τραμ που σκαρφαλώνουν στις ανηφόρες
Και μετά είναι τα περίφημα cable cars. Δεν είναι απλώς τουριστικό αξιοθέατο. Είναι κομμάτι της καθημερινής εικόνας και της ιστορίας της πόλης. Τα βαγόνια ανεβαίνουν και κατεβαίνουν στους απότομους λόφους πιασμένα από υπόγεια κινούμενα καλώδια.
Κάποτε κινδύνευσαν να εξαφανιστούν. Το 1947 ο δήμαρχος Roger Lapham ήθελε να καταργήσει τις γραμμές για οικονομικούς λόγους. Η Friedel Klussmann οργάνωσε κίνημα πολιτών για τη διάσωσή τους και οι κάτοικοι ψήφισαν υπέρ της διατήρησής τους. Σήμερα αποτελούν προστατευμένο ιστορικό σύμβολο του Σαν Φρανσίσκο.
Το κουδούνισμά τους, οι επιβάτες που στέκονται στα πλαϊνά και οι δρόμοι που μοιάζουν να πέφτουν κατακόρυφα προς τον κόλπο είναι εικόνες που μένουν αξέχαστες.
Τα πολύχρωμα σπίτια και η Lombard Street
Από τις πιο αναγνωρίσιμες εικόνες είναι οι Painted Ladies, η σειρά των βικτωριανών και εδουαρδιανών σπιτιών απέναντι από το Alamo Square, βαμμένων σε διαφορετικούς χρωματισμούς, με τους σύγχρονους ουρανοξύστες να διακρίνονται πίσω τους.
Και βέβαια υπάρχει η Lombard Street, με το περίφημο εξαιρετικά ελικοειδές τμήμα της. Αυτοκίνητα κατεβαίνουν αργά τις συνεχόμενες κλειστές στροφές, ανάμεσα σε σπίτια και περιποιημένους κήπους. Είναι ένας δρόμος που έχει γίνει από μόνος του αξιοθέατο.
Η τεράστια Chinatown
Το Σαν Φρανσίσκο διαθέτει την παλαιότερη Chinatown της Βόρειας Αμερικής και μία από τις σημαντικότερες κινεζικές κοινότητες εκτός Ασίας.
Η γεωγραφία έπαιξε καθοριστικό ρόλο: η Καλιφόρνια κοιτάζει προς τον Ειρηνικό και την Ασία, ενώ από τον 19ο αιώνα χιλιάδες Κινέζοι μετανάστες έφθασαν στην αμερικανική Δυτική Ακτή, ιδιαίτερα την εποχή του Gold Rush και της κατασκευής των σιδηροδρόμων.
Η Chinatown είναι ουσιαστικά μια πόλη μέσα στην πόλη: κινεζικές επιγραφές, αγορές, εστιατόρια, καταστήματα βοτάνων, ναοί και δρόμοι γεμάτοι κόσμο. Η περίφημη Dragon Gate στη Grant Avenue είναι η συμβολική είσοδός της.
Fisherman’s Wharf και το Scoma’s
Από τις δικές μου αγαπημένες στάσεις στις πολλές επισκέψεις μου στο Σαν Φρανσίσκο είναι το Fisherman’s Wharf.
Εκεί βρίσκεται και ένα εστιατόριο-θεσμός: το Scoma’s. Άνοιξε το 1965 στο Pier 47 από τους αδελφούς Al και Joe Scoma. Ξεκίνησε ως ένα μικροσκοπικό μαγαζί που σέρβιρε τους ψαράδες της περιοχής με οικογενειακές συνταγές και σταδιακά εξελίχθηκε σε ένα από τα γνωστότερα seafood restaurants της πόλης.
Και βέβαια εκεί πρωταγωνιστεί το καβούρι, ιδιαίτερα το περίφημο Dungeness crab της αμερικανικής Δυτικής Ακτής. Στο μενού συναντά κανείς crab cakes, φρέσκα ψάρια και το χαρακτηριστικό πιάτο του Σαν Φρανσίσκο, το cioppino, μια πλούσια ψαρόσουπα με θαλασσινά. Είναι από εκείνα τα εστιατόρια που δεν πηγαίνεις μόνο για να φας. Πηγαίνεις γιατί αποτελούν μέρος της ιστορίας μιας πόλης.
Το Αλκατράζ απέναντι
Μέσα στον κόλπο βρίσκεται και ένα άλλο παγκόσμιο σύμβολο: το Αλκατράζ.
Το μικρό νησί έγινε διαβόητο όταν χρησιμοποιήθηκε ως ομοσπονδιακή φυλακή υψίστης ασφαλείας από το 1934 έως το 1963. Από εκεί πέρασαν μερικοί από τους γνωστότερους κακοποιούς της Αμερικής, με πρώτο τον Αλ Καπόνε.
Η ειρωνεία ήταν βασανιστική για τους κρατουμένους: από το νησί μπορούσαν να βλέπουν τα φώτα και τη ζωή του Σαν Φρανσίσκο, λίγα μόλις χιλιόμετρα μακριά, αλλά τα παγωμένα νερά και τα ισχυρά ρεύματα του κόλπου έκαναν την απόδραση εξαιρετικά δύσκολη.
Η πόλη που έγινε τραγούδι
Και υπάρχει ένα τραγούδι που είναι σχεδόν αδύνατο να αποσυνδεθεί από αυτή την πόλη: «I Left My Heart in San Francisco».
Η ερμηνεία του Tony Bennett το 1962 το μετέτρεψε σε έναν ανεπίσημο ύμνο της πόλης. Για δεκαετίες, οι πρώτες νότες του αρκούσαν για να φέρουν στο μυαλό την Golden Gate, την ομίχλη, τους λόφους και τα τραμ. Ο Tony Bennett συνδέθηκε όσο ελάχιστοι καλλιτέχνες με το Σαν Φρανσίσκο.
Μια πόλη που δεν ξεχνάς
Έχω επισκεφθεί πολλές φορές το Σαν Φρανσίσκο και κάθε φορά μου έδινε την ίδια αίσθηση: ότι δεν μοιάζει πολύ με την υπόλοιπη Αμερική.
Έχει κάτι ευρωπαϊκό και ταυτόχρονα κάτι έντονα ασιατικό. Έχει τον Ειρηνικό, τους λόφους, την ομίχλη, τις παλιές γειτονιές, τα βικτωριανά σπίτια, τα cable cars, τους ουρανοξύστες και το λιμάνι.
Και έχει εικόνες που δύσκολα ξεχνάς: να κατεβαίνεις έναν από τους απίστευτα απότομους δρόμους και στο βάθος να ανοίγεται ο κόλπος. Να ακούς το κουδούνι του cable car. Να περπατάς στο Fisherman’s Wharf. Να τρως καβούρι στο Scoma’s. Και, όταν καθαρίζει η περίφημη ομίχλη, να βλέπεις την Golden Gate να εμφανίζεται ολόκληρη μπροστά σου.
Όλα άρχισαν το 1776 από μια ισπανική αποστολή στην άκρη μιας σχεδόν άγνωστης τότε ακτής. Δυόμισι αιώνες αργότερα, το Σαν Φρανσίσκο είναι μία από εκείνες τις λίγες πόλεις του κόσμου που δεν χρειάζονται καν να γράψεις το όνομά τους κάτω από μια φωτογραφία.
Αρκεί η γέφυρα.
