Μια νέα επιστημονική έρευνα έφερε στο φως σημαντικά στοιχεία για την ιστορία της πανώλης, αποκαλύπτοντας ότι η ασθένεια ενδέχεται να επηρέαζε ανθρώπινους πληθυσμούς ήδη πριν από 5.500 χρόνια. Η μελέτη βασίστηκε στην ανάλυση αρχαίου DNA από ανθρώπινα λείψανα που βρέθηκαν σε νεκροταφεία γύρω από τη λίμνη Βαϊκάλη στη νοτιοανατολική Σιβηρία.
Οι ερευνητές εντόπισαν ίχνη του βακτηρίου Yersinia pestis, που προκαλεί την πανώλη, σε 18 από τα 46 άτομα που εξετάστηκαν. Το εύρημα αυτό αποτελεί την αρχαιότερη έως σήμερα ένδειξη εκτεταμένης παρουσίας της νόσου σε ανθρώπους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι περισσότεροι θάνατοι αφορούσαν παιδιά και νεαρούς εφήβους, χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις τραυματισμών ή άλλης προφανούς αιτίας θανάτου.
Η έρευνα αποκάλυψε επίσης ότι πολλοί από τους νεκρούς ήταν συγγενείς μεταξύ τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, γονείς και παιδιά ή αδέλφια βρέθηκαν θαμμένοι μαζί, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ασθένεια μεταδιδόταν μέσα στις οικογένειες. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι στην περιοχή σημειώθηκαν τουλάχιστον δύο κύματα επιδημίας μέσα σε διάστημα μερικών εκατοντάδων ετών.
Ένα ακόμη σημαντικό εύρημα ήταν η παρουσία ενός ιδιαίτερου γενετικού παράγοντα του βακτηρίου, ο οποίος πιθανότατα ενίσχυε τη σοβαρότητα της λοίμωξης και προκαλούσε ισχυρές ανοσολογικές αντιδράσεις. Αυτό ίσως εξηγεί γιατί η νόσος αποδείχθηκε τόσο θανατηφόρα, ακόμη και πριν αποκτήσει τους μηχανισμούς μετάδοσης μέσω ψύλλων που χαρακτηρίζουν τις μεταγενέστερες μορφές της πανώλης.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι η αρχική μετάδοση της νόσου πιθανότατα συνδέεται με τους μαρμότες, μεγάλα τρωκτικά που ζούσαν στην περιοχή και αποτελούν μέχρι σήμερα φυσικούς φορείς του βακτηρίου. Οι κυνηγοί-τροφοσυλλέκτες πιθανότατα μολύνθηκαν κατά το κυνήγι, το γδάρσιμο ή την επεξεργασία των ζώων αυτών.
Η ανακάλυψη αυτή αλλάζει σημαντικά όσα γνωρίζαμε για την προέλευση και την εξάπλωση της πανώλης. Παράλληλα, δείχνει ότι ακόμη και μικρές, νομαδικές κοινότητες μπορούσαν να πληγούν σοβαρά από λοιμώδη νοσήματα, γεγονός που αμφισβητεί παλαιότερες θεωρίες σχετικά με τη δυναμική των αρχαίων επιδημιών.
Με πληροφορίες από cnn.com
