Ένα εξαιρετικά ισχυρό φαινόμενο Ελ Νίνιο που αναπτύσσεται στον Ειρηνικό Ωκεανό ενδέχεται να ενισχύεται από την κλιματική αλλαγή, προκαλώντας νέα ανησυχία στους επιστήμονες για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Νέα μελέτη, βασισμένη στην ανάλυση κοραλλιών από τα νησιά Γκαλαπάγκος, δείχνει ότι τα φαινόμενα Ελ Νίνιο γίνονται ολοένα πιο έντονα καθώς αυξάνεται η μέση θερμοκρασία της Γης. Τα ευρήματα ενισχύουν τις ενδείξεις ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη επηρεάζει τον κύκλο ENSO, το κλιματικό σύστημα που συνδέει τα φαινόμενα Ελ Νίνιο και Λα Νίνια.
Το Ελ Νίνιο συνδέεται με σημαντικές μεταβολές στις θερμοκρασίες της επιφάνειας της θάλασσας στον Ειρηνικό και μπορεί να επηρεάσει τις καιρικές συνθήκες σε πολλές περιοχές του κόσμου. Ξηρασίες, καταρρακτώδεις βροχές, πλημμύρες και ισχυρές καταιγίδες είναι μεταξύ των φαινομένων που μπορεί να ενισχυθούν, ενώ η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάνει ήδη αυτές τις επιπτώσεις ακόμη σοβαρότερες.
Η μελέτη της Τζούλια Κόουλ από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν και των συνεργατών της επιχειρεί να απαντήσει σε ένα ερώτημα που απασχολεί εδώ και χρόνια την επιστημονική κοινότητα: κατά πόσο η κλιματική αλλαγή ευθύνεται για την ενίσχυση του Ελ Νίνιο και πόσο από αυτή τη μεταβολή οφείλεται στη φυσική κλιματική μεταβλητότητα.
Το πρόβλημα είναι ότι τα λεπτομερή συστηματικά αρχεία παρατηρήσεων για τον κύκλο ENSO ξεκινούν μόλις από τη δεκαετία του 1980, χρονικό διάστημα πολύ μικρό για να αποτυπωθούν με σαφήνεια οι μακροπρόθεσμες αλλαγές.
Οι ερευνητές στράφηκαν έτσι στα κοράλλια. Συνέλεξαν ζωντανά και νεκρά κοράλλια από τα Γκαλαπάγκος, περιοχή στον ανατολικό Ειρηνικό όπου τα φαινόμενα Ελ Νίνιο κάνουν την εμφάνισή τους. Με τη χρήση χρονολόγησης ουρανίου και θορίου προσδιόρισαν την ηλικία τους και στη συνέχεια εξέτασαν τη χημική σύσταση των σκελετών τους.
Τα κοράλλια λειτουργούν ουσιαστικά ως φυσικά «αρχεία» του κλίματος. Η χημεία του σκελετού τους διατηρεί πληροφορίες για τις περιβαλλοντικές συνθήκες που επικρατούσαν όταν αναπτύσσονταν, επιτρέποντας στους επιστήμονες να ανασυνθέσουν τις μεταβολές της θερμοκρασίας της θάλασσας σε βάθος αιώνων.
Με αυτόν τον τρόπο, οι ερευνητές δημιούργησαν μια χρονοσειρά που καλύπτει περίπου 1.000 χρόνια και τους επέτρεψε να εξετάσουν την εξέλιξη του κύκλου ENSO σε πολύ μεγαλύτερο χρονικό βάθος από αυτό που προσφέρουν οι σύγχρονες μετρήσεις.
Τα αποτελέσματα είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Κατά τα τελευταία 40 χρόνια, η μεταβλητότητα του κύκλου ENSO έχει αυξηθεί κατά 36,5% σε σύγκριση με την προβιομηχανική περίοδο. Η μεγαλύτερη μεταβλητότητα αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην εμφάνιση ισχυρότερων φαινομένων Ελ Νίνιο.
Παρότι τα κοράλλια που εξετάστηκαν δεν καλύπτουν ολόκληρη την περίοδο των 1.000 ετών, η Κόουλ υποστηρίζει ότι η συνολική τάση είναι σαφής και ότι η αύξηση της μεταβλητότητας του ENSO ακολουθεί στενά την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Η νέα έρευνα έρχεται να προστεθεί σε έναν αυξανόμενο όγκο επιστημονικών στοιχείων που δείχνουν ότι η κλιματική αλλαγή μπορεί να επηρεάζει τον κύκλο ENSO. Ο κλιματολόγος Μαρκ Κέιν από το Πανεπιστήμιο Κολούμπια εκτιμά ότι πλέον υπάρχουν περισσότερες ενδείξεις υπέρ της άποψης ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει το Ελ Νίνιο παρά κατά.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σημερινό Ελ Νίνιο. Η έρευνα δεν περιλαμβάνει τα επεισόδια του 2015, του 2023 και του 2026, ωστόσο η Κόουλ θεωρεί ότι είναι συμβατά με την τάση που καταγράφεται στα κοράλλια.
Οι προβλέψεις για την κορύφωση του φαινομένου προς το τέλος του έτους είναι ακόμη πιο ανησυχητικές. Η θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας στον ανατολικό και κεντρικό Ειρηνικό αναμένεται να φτάσει έως και 4°C πάνω από τα φυσιολογικά επίπεδα, επίπεδο που θα ήταν κατά 60% υψηλότερο από το προηγούμενο ρεκόρ.
Ο Μάικλ ΜακΦέιντεν της αμερικανικής Εθνικής Υπηρεσίας Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (NOAA) επισημαίνει ότι, εάν το σημερινό Ελ Νίνιο εξελιχθεί τελικά τόσο ισχυρό όσο αναμένεται, η τελευταία δεκαετία θα έχει καταγράψει τρία μεγάλα επεισόδια Ελ Νίνιο.
Μια τέτοια ακολουθία δεν έχει καταγραφεί ποτέ στα διαθέσιμα οργανωμένα μετεωρολογικά αρχεία, τα οποία ξεκινούν από τα τέλη του 19ου αιώνα.
Για τους επιστήμονες, το ενδεχόμενο η κλιματική αλλαγή να ενισχύει τον κύκλο ENSO είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς οι επιπτώσεις του Ελ Νίνιο δεν περιορίζονται στον Ειρηνικό. Οι μεταβολές που προκαλεί στην ατμόσφαιρα και στους ωκεανούς μπορούν να επηρεάσουν τις καιρικές συνθήκες σε τεράστιες περιοχές του πλανήτη, με συνέπειες για την ανθρώπινη ζωή, τη γεωργία, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές.
Το νέο εύρημα προσθέτει έτσι ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της κλιματικής αλλαγής: έναν πλανήτη που όχι μόνο θερμαίνεται, αλλά ενδέχεται να βιώνει και ολοένα πιο ακραίες διακυμάνσεις σε ένα από τα σημαντικότερα φυσικά κλιματικά συστήματα της Γης.
Με πληροφορίες από NewScientist / Science / NOAA
