Η Ελλάδα, η Γερμανία, η Αυστρία, η Δανία και η Ολλανδία προχωρούν μαζί με τη Ρουάντα στη διερεύνηση της δημιουργίας του πρώτου κοινού κέντρου επιστροφών μεταναστών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας και την έναρξη των πρώτων μεταφορών μέσα στο 2027.
Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε επισήμως σήμερα, Δευτέρα 16 Νοεμβρίου, στη Βιέννη, παρουσία του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου Θάνου Πλεύρη, του Αυστριακού καγκελαρίου Κρίστιαν Στόκερ, της πρωθυπουργού της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν και εκπροσώπων της Γερμανίας, της Ολλανδίας και της Ρουάντας.
«Ειδικά για την Ελλάδα, που δέχεται και τον μεγαλύτερο όγκο ως χώρα πρώτης υποδοχής, τα οφέλη θα είναι πολλαπλά», δήλωσε ο Θάνος Πλεύρης, υποστηρίζοντας ότι η δημιουργία κέντρων επιστροφών μπορεί να συμβάλει στην αύξηση των επιστροφών και στην αντιμετώπιση των δικτύων διακίνησης μεταναστών.
«Η καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης και η εξάρθρωση των δικτύων διακίνησης ανθρώπων αποτελεί μία από τις βασικές μας προτεραιότητες. Τα κέντρα επιστροφών διασφαλίζουν τη μείωση των παράνομων μεταναστευτικών ροών και την αύξηση των επιστροφών», ανέφερε ο Έλληνας υπουργός.
Σύμφωνα με την κοινή διακήρυξη, στόχος του σχεδίου είναι να καλυφθεί το κενό ανάμεσα στις αποφάσεις επιστροφής μεταναστών και στην πραγματική εκτέλεσή τους, καθώς πολλοί από όσους δεν έχουν δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ τελικά δεν αποχωρούν. Οι πέντε κυβερνήσεις εκτιμούν ότι η δημιουργία κέντρων επιστροφών σε τρίτες χώρες θα συμβάλει παράλληλα στην αντιμετώπιση των κυκλωμάτων διακίνησης μεταναστών.
Από την πλευρά της Ρουάντας, ο υπουργός Βενσάν Μπιρούτα υποστήριξε ότι η συνεργασία θα προσφέρει μια «δεύτερη ευκαιρία» σε ανθρώπους που δεν έχουν πλέον δικαίωμα παραμονής στις πέντε ευρωπαϊκές χώρες.
Το σχέδιο αφορά αποκλειστικά υπηκόους τρίτων χωρών που διαμένουν παράνομα σε ένα από τα πέντε κράτη μέλη και σε βάρος των οποίων υπάρχει εκτελεστή απόφαση επιστροφής ή απομάκρυνσης. Πρόκειται για ανθρώπους που δεν δικαιούνται διεθνή προστασία ούτε διαθέτουν άλλον νόμιμο λόγο παραμονής στις συγκεκριμένες χώρες.
Όσοι μεταφέρονται στη Ρουάντα θα έχουν τη δυνατότητα είτε να ενταχθούν στην κοινωνία της χώρας είτε να επιστρέψουν οικειοθελώς στη χώρα καταγωγής τους ή σε άλλη χώρα στην οποία μπορούν να εισέλθουν και να διαμείνουν νόμιμα, με την υποστήριξη της Ρουάντας και διεθνών οργανισμών.
Οι έξι χώρες αναφέρουν ότι το υπό διαμόρφωση πλαίσιο θα συμμορφώνεται με το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένων των κανόνων προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στις συζητήσεις συμμετέχει ως παρατηρητής η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, συμβάλλοντας στην εξέταση της συμβατότητας του σχεδίου με το ευρωπαϊκό δίκαιο. Παράλληλα, ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) παρέχει τεχνική υποστήριξη, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες (UNHCR) προσφέρει συμβουλευτική συνδρομή για την τήρηση των διεθνών εγγυήσεων προστασίας και τη διαφύλαξη των συστημάτων ασύλου.
Όπως μετέδωσε νωρίτερα σήμερα η HuffPost, η Κομισιόν χαιρέτισε την πρωτοβουλία των πέντε κρατών μελών, δηλώνοντας ότι παρακολουθεί στενά τις προετοιμασίες και τις προσπάθειες διασφάλισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, σε συνεργασία με οργανισμούς του ΟΗΕ.
Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής χρηματοδότησης συνοδευτικών δράσεων, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι η χρηματοδότηση των ίδιων των κέντρων επιστροφών αποτελεί κατ’ αρχήν ευθύνη των κρατών μελών. Ενδεχόμενα αιτήματα για ευρωπαϊκή συνδρομή θα εξετάζονται κατά περίπτωση, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν προσδιοριστεί τα μέτρα που θα μπορούσαν να καλυφθούν.
Παρά τη σημερινή κοινή ανακοίνωση στη Βιέννη, δεν έχει ακόμη συναφθεί οριστική συμφωνία για τη λειτουργία του κέντρου στη Ρουάντα. Όπως διευκρίνισε ο Αυστριακός υπουργός Εσωτερικών Γκέρχαρντ Κάρνερ, οι συγκεκριμένες διαπραγματεύσεις για την εφαρμογή του σχεδίου αρχίζουν τώρα, με στόχο τις πρώτες μεταφορές μέσα στο 2027.