Σε μια συνέντευξη με ειδήσεις, αποκαλύψεις αλλά και προσωπικές εξομολογήσεις στη HuffPost, ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, μιλά για τις νέες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ελλάδα στο μεταναστευτικό, αφήνοντας σαφείς αιχμές για τη στάση της Λιβύης μετά το τουρκολιβικό μνημόνιο.
Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι η Ελλάδα βρίσκεται πολύ κοντά σε συμφωνία με αφρικανική χώρα για τη δημιουργία κόμβου επιστροφής μεταναστών, εξηγεί τι αλλάζει στη χρηματοδότηση των ΜΚΟ και περιγράφει τη συμφωνία με τη Γερμανία που, όπως υποστηρίζει, απέτρεψε μαζικές επιστροφές μεταναστών στην Ελλάδα.
Λιβύη: «Δεν είναι πλέον μόνο διαφθορά ή αδυναμία»
Η σημαντικότερη επισήμανση του υπουργού αφορά τη μετατόπιση των μεταναστευτικών ροών από το Αιγαίο προς την Κρήτη.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2026 καταγράφηκαν περίπου 21.000 αφίξεις από τη Λιβύη προς την Κρήτη, έναντι 7.000 στα νησιά του Αιγαίου.
«Είναι η πρώτη φορά που το λέω με τόσο ξεκάθαρο τρόπο», τονίζει ο Θάνος Πλεύρης, εξηγώντας ότι η Αθήνα εξετάζει πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο οργανωμένης εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει, ενώ αρχικά η Ελλάδα απέδιδε την κατάσταση στη διαφθορά και στην αδυναμία των λιβυκών αρχών να ελέγξουν τις ακτές τους, η εικόνα έχει αλλάξει μετά τις εξελίξεις γύρω από το τουρκολιβικό μνημόνιο.
«Μπορεί να υπάρχει και κατεύθυνση», υπογραμμίζει.
Στην ερώτησή μου εάν πίσω από αυτή την πιθανή εξέλιξη βρίσκεται η Τουρκία, ο υπουργός αποφεύγει να υιοθετήσει ένα τέτοιο συμπέρασμα.
«Αυτό δεν μπορώ να το γνωρίζω», απαντά, διευκρινίζοντας ότι η Τουρκία αυτή την περίοδο συνεργάζεται με την Ελλάδα στον περιορισμό των ροών στο Αιγαίο.
Δεν αποκλείει, πάντως, τη δραστηριοποίηση κυκλωμάτων διακινητών με παλαιότερες διασυνδέσεις στην Τουρκία, χωρίς να αποδίδει στην Άγκυρα κεντρικό συντονισμό.
Κόμβοι επιστροφής στην Αφρική: Συμφωνία έως τον Ιανουάριο
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αποκάλυψη για τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τη δημιουργία κόμβων επιστροφής, των λεγόμενων return hubs.
Ο Θάνος Πλεύρης αναφέρει ότι η Ελλάδα συνεργάζεται με τέσσερις ευρωπαϊκές χώρες, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Ολλανδία και την Αυστρία, προκειμένου να καταλήξουν σε συμφωνία με χώρα της υποσαχάριας Αφρικής.
«Είμαστε πάρα πολύ κοντά σε συμφωνία», δηλώνει, αποκαλύπτοντας ότι υπάρχουν συζητήσεις με δύο ή τρεις χώρες, με μία από τις οποίες οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο.
Το σχέδιο προβλέπει τη δυνατότητα μεταφοράς ανθρώπων των οποίων οι αιτήσεις ασύλου έχουν απορριφθεί και για τους οποίους έχει εκδοθεί απόφαση επιστροφής, όταν η επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους είναι δύσκολη.
Εκεί θα μπορούν, βάσει της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, είτε να αποκτήσουν νόμιμο καθεστώς είτε να παραμείνουν έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας επιστροφής τους.
Στόχος, σύμφωνα με τον υπουργό, είναι η υπογραφή συμφωνίας έως τον Ιανουάριο του 2027 και η λειτουργία του πρώτου κέντρου κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2027, όταν η Ελλάδα θα ασκεί την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι το εγχείρημα θα λειτουργήσει και αποτρεπτικά για νέες παράτυπες μεταναστευτικές ροές.
ΜΚΟ: «Δεν διαφέρουν από τις κανονικές εταιρείες»
Ιδιαίτερα αιχμηρός εμφανίζεται ο υπουργός απέναντι σε συγκεκριμένες Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.
Αναγνωρίζει ότι υπάρχουν μεγάλες ΜΚΟ με σημαντικό ανθρωπιστικό έργο, υποστηρίζει όμως ότι άλλες επιχειρούν να χαράσσουν μεταναστευτική πολιτική, προωθώντας την αντίληψη των ανοιχτών συνόρων.
«Οι ΜΚΟ είναι δουλειά», δηλώνει χαρακτηριστικά, αναφερόμενος στην οικονομική διάσταση της δραστηριότητάς τους.
Αποκαλύπτει δύο παρεμβάσεις του υπουργείου: την επικαιροποίηση του μητρώου ώστε να ταυτοποιούνται ονομαστικά όσοι δραστηριοποιούνται στις δομές και την καθιέρωση διαγωνιστικών διαδικασιών για την ανάθεση έργων.
«Οι ΜΚΟ δεν διαφέρουν από τις κανονικές εταιρείες», υπογραμμίζει.
Στη συζήτησή μας θυμίζω ότι ήδη από το 2015, όταν ήμουνα μέλος της κυβέρνησης, είχα ζητήσει την υποχρεωτική ταυτοποίηση των εκπροσώπων ΜΚΟ που δραστηριοποιούνταν στα νησιά και στις δομές φιλοξενίας. Ένα ζήτημα που παραμένει επίκαιρο περισσότερο από μία δεκαετία αργότερα.
Κρήτη: Γιατί χρειάζονται δύο δομές
Ο Θάνος Πλεύρης υπερασπίζεται την επιλογή δημιουργίας δύο δομών στην Κρήτη, εξηγώντας ότι δεν μπορεί το βάρος των αφίξεων να μεταφέρεται αποκλειστικά στην υπόλοιπη Ελλάδα.
Επισημαίνει ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου έχουν ήδη υποστεί σημαντική πίεση.
Διευκρινίζει πως οι σχεδιαζόμενες δομές στην Κρήτη προορίζονται για προσωρινή φιλοξενία και τη διαχείριση των διαδικασιών ασύλου.
Γερμανία: «Μηδενίσαμε το κοντέρ»
Σχετικά με τις γερμανικές απαιτήσεις για επιστροφές μεταναστών, ο υπουργός υποστηρίζει ότι επετεύχθη συμφωνία με ευρωπαϊκές χώρες ώστε να μη μεταφερθεί στην Ελλάδα το βάρος παλαιότερων δευτερογενών μετακινήσεων.
«Μηδενίσαμε το κοντέρ», αναφέρει, περιγράφοντας τη συμφωνία για τις περιπτώσεις πριν από την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου.
Υποστηρίζει μάλιστα ότι οι γερμανικές αρχές είχαν εντοπίσει περισσότερους από 100.000 ανθρώπους με προηγούμενη καταγραφή στην Ελλάδα, για τους οποίους θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα επιστροφής.
Η συζήτησή μας ολοκληρώνεται με την Κύπρο.
Επαινεί τη δουλειά της κυπριακής πλευράς και του υφυπουργού Μετανάστευσης Νικόλα Ιωαννίδη, επισημαίνοντας τη σημασία της ευρωπαϊκής συνεργασίας.
Κλείνοντας, παραδέχεται ότι η καθημερινή διαχείριση του μεταναστευτικού είναι ιδιαίτερα ψυχοφθόρα, συγκρίνοντας τις νυχτερινές ενημερώσεις για νέες αφίξεις με τις δύσκολες ημέρες της πανδημίας, όταν υπηρετούσε στο υπουργείο Υγείας.
Μια προσωπική αναφορά που αποτυπώνει και τη διαρκή πίεση ενός υπουργείου όπου, όπως προκύπτει από τη συνομιλία μας, η διαχείριση των συνόρων συνδέεται πλέον άμεσα με την ευρωπαϊκή πολιτική, τη διεθνή διπλωματία και την ασφάλεια.
