Ένα νέο και ιδιαίτερα ανησυχητικό μοντέλο εγκληματικής δράσης εξαπλώνεται στην Ευρώπη, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται οι δολοφονίες και οι επιθέσεις από διεθνή δίκτυα. Πρόκειται για τη λεγόμενη «Violence-as-a-Service» (VaaS), δηλαδή τη «Βία ως Υπηρεσία», ένα σύστημα στο οποίο οι εγκληματικές οργανώσεις δεν χρησιμοποιούν πλέον αποκλειστικά μέλη των ίδιων των συμμοριών τους, αλλά στρατολογούν νεαρά άτομα μέσω διαδικτύου, μετατρέποντάς τα σε εκτελεστές «κατά παραγγελία».
Το φαινόμενο έχει προκαλέσει έντονο προβληματισμό στις ευρωπαϊκές αρχές ασφαλείας, καθώς οι δράστες είναι συχνά ανήλικοι ή νεαροί ενήλικες, οι οποίοι προσεγγίζονται μέσα από κοινωνικά δίκτυα και εφαρμογές κρυπτογραφημένης επικοινωνίας. Με την υπόσχεση εύκολου χρήματος και γρήγορης κοινωνικής ανέλιξης, εγκληματικά δίκτυα εκμεταλλεύονται την ευαλωτότητα νέων ανθρώπων και τους οδηγούν σε πράξεις ακραίας βίας.
Σύμφωνα με την Europol, η νέα αυτή τάση έχει λάβει μεγάλες διαστάσεις κυρίως στη βόρεια Ευρώπη, με τη Σουηδία να βρίσκεται στο επίκεντρο των ερευνών. Εκεί δραστηριοποιείται μία από τις πιο γνωστές και βίαιες εγκληματικές οργανώσεις, το Foxtrot Network, το οποίο σύμφωνα με τις αρχές συνδέεται με δεκάδες δολοφονίες, απόπειρες και επιθέσεις.
Από το 2022, οι ευρωπαϊκές αρχές εκτιμούν ότι το δίκτυο ευθύνεται για περίπου 35 δολοφονίες, ενώ έχει συνδεθεί και με επιθέσεις εναντίον ισραηλινών στόχων στην Ευρώπη, με χρήση χειροβομβίδων και εκρηκτικών μηχανισμών.
Στην κορυφή της οργάνωσης βρίσκεται ο Ράουα Ματζίντ, γνωστός ως «Κουρδική Αλεπού», ο οποίος εγκατέλειψε τη Σουηδία το 2023 και φέρεται να εγκαταστάθηκε στο Ιράν. Οι σουηδικές αρχές και διεθνείς ερευνητές υποστηρίζουν ότι το Foxtrot ανέπτυξε σχέσεις με το ιρανικό καθεστώς, αναλαμβάνοντας, μεταξύ άλλων, επιθέσεις εναντίον αντιφρονούντων, δημοσιογράφων και ισραηλινών στόχων. Η βρετανική κυβέρνηση επέβαλε κυρώσεις στον ίδιο και στην οργάνωση το 2025.
Ωστόσο, το πιο ανησυχητικό στοιχείο δεν είναι μόνο η εγκληματική δράση της οργάνωσης, αλλά ο τρόπος με τον οποίο στρατολογεί τους εκτελεστές της.
Οι στρατολόγοι δεν χρειάζεται πλέον να έχουν άμεση επαφή με τους νέους που χρησιμοποιούν. Η διαδικασία γίνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου online. Μέσω εφαρμογών όπως το Signal και άλλων κρυπτογραφημένων πλατφορμών, οι εγκληματίες εντοπίζουν άτομα που αναζητούν χρήματα, αποδοχή ή μια αίσθηση δύναμης.
Οι εντολές δίνονται με τρόπο που θυμίζει ηλεκτρονικό παιχνίδι. Οι υποψήφιοι εκτελεστές λαμβάνουν ψευδώνυμα, αποστολές, χάρτες, φωτογραφίες στόχων, συντεταγμένες GPS και οδηγίες για σημεία όπου έχουν κρυφτεί όπλα και χρήματα.
Δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένοι στρατολόγοι χρησιμοποιούν ονόματα εμπνευσμένα από videogames, όπως το «Agent 47», χαρακτήρας της δημοφιλούς σειράς παιχνιδιών Hitman. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρούν να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση ενός παιχνιδιού, απομακρύνοντας ψυχολογικά τους νεαρούς δράστες από την πραγματικότητα των πράξεών τους.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις είναι αυτή του 18χρονου Ατίλα Αζίμοφ. Τον Φεβρουάριο του 2025 πυροβόλησε έξω από τη Στοκχόλμη τον 20χρονο φοιτητή Μουράντ Αμπντελκαντέρ, ο οποίος επέστρεφε από τη δουλειά του σε κατάστημα McDonald’s.
Ο Αζίμοφ πυροβόλησε πολλές φορές το θύμα του και στη συνέχεια έδωσε τη χαριστική βολή. Το σοκαριστικό στοιχείο της υπόθεσης ήταν ότι είχε σκοτώσει τον λάθος άνθρωπο. Είχε λάβει εντολή για μία δολοφονία, χωρίς να γνωρίζει ουσιαστικά ποιος ήταν ο πραγματικός στόχος.
Ο νεαρός καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, όμως η υπόθεση αποκάλυψε τον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν πλέον ορισμένα εγκληματικά δίκτυα: χρησιμοποιούν άτομα αναλώσιμα, γνωρίζοντας ότι οι πιθανότητες σύλληψής τους είναι πολύ μεγάλες.
Μάλιστα, πολλοί από τους νεαρούς εκτελεστές δεν λαμβάνουν ποτέ τα χρήματα που τους έχουν υποσχεθεί. Οι εγκληματικές οργανώσεις γνωρίζουν ότι μετά την επίθεση οι δράστες συνήθως συλλαμβάνονται. Έτσι, αποφεύγουν να πληρώσουν τις αμοιβές, αφήνοντας τους ίδιους τους νεαρούς αντιμέτωπους με τη δικαιοσύνη.
«Δεν τους ενδιαφέρει αν οι έφηβοι συλληφθούν. Αν συλληφθούν, δεν μπορούν πλέον να ζητήσουν τα χρήματα που τους υποσχέθηκαν», έχουν επισημάνει ερευνητές που μελετούν τη δράση των συμμοριών.
Ανάλογη ήταν η περίπτωση του Νορβηγού Γιοχάνες Νάτλαντ, ο οποίος κατηγορήθηκε για συμμετοχή σε συνωμοσία δολοφονίας στη Βρετανία. Ο νεαρός, που προερχόταν από εύπορη οικογένεια δημοσιογράφων αλλά αντιμετώπιζε προβλήματα με ναρκωτικά και ψυχική υγεία, έλαβε διαδικτυακό μήνυμα που του προσέφερε χρήματα για «δουλειά» στην Αγγλία.
Το Foxtrot φέρεται να πλήρωσε το ταξίδι του, να τον καθοδήγησε μέσω Signal και να του έδωσε οδηγίες για την παραλαβή όπλων και χρημάτων. Συνελήφθη πριν πραγματοποιήσει την επίθεση.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι ίδιοι οι στρατολογημένοι έφηβοι μετατρέπονται σε στρατολόγους άλλων ανηλίκων. Ένας 16χρονος με το ψευδώνυμο «Generalen» φέρεται να είχε αναλάβει να βρίσκει νέους εκτελεστές για λογαριασμό του Foxtrot.
Η δράση του αποκαλύφθηκε όταν επιχείρησε να οργανώσει τη δολοφονία του 14χρονου γιου Νορβηγού αστυνομικού. Ένας από τους ανήλικους που είχε προσεγγίσει αποφάσισε να ενημερώσει τις αρχές. Ο «Generalen» καταδικάστηκε το 2026 σε πολυετή κάθειρξη.
Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, η Europol δημιούργησε την επιχειρησιακή ομάδα OTF GRIMM, στην οποία συμμετέχουν έντεκα ευρωπαϊκές χώρες. Μέσα στους πρώτους μήνες λειτουργίας της πραγματοποιήθηκαν εκατοντάδες συλλήψεις και εξαρθρώθηκαν τμήματα εγκληματικών δικτύων.
Παρά τις επιτυχίες των αρχών, οι υπηρεσίες ασφαλείας προειδοποιούν ότι η «Βία ως Υπηρεσία» δεν αποτελεί πλέον ένα μεμονωμένο φαινόμενο. Το μοντέλο αντιγράφεται από άλλες εγκληματικές οργανώσεις, οι οποίες βλέπουν στο διαδίκτυο έναν εύκολο τρόπο να βρουν νέους ανθρώπους πρόθυμους να αναλάβουν επικίνδυνες αποστολές.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια νέα γενιά οργανωμένου εγκλήματος, όπου οι δολοφονίες μπορούν να παραγγελθούν σχεδόν όπως μια διαδικτυακή υπηρεσία και οι εκτελεστές να στρατολογηθούν μέσα από την οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου.
Με πληροφορίες από το BBC
